De wettelijke verdeling van nalatenschappen

Prof.mr.dr. Monique A. Veira, hoogleraar privaatrecht met het accent op erfrecht aan de Anton de Kom Universiteit van Suriname, hierna ook genoemd de auteur, presenteerde op 26 oktober in de bibliotheek van de voormelde universiteit haar laatste boekwerk: De wettelijke verdeling van nalatenschappen in Suriname.
In haar studie geeft zij er blijk van dat zij zich tijd noch moeite gespaard heeft om een grondige analyse te maken van de verdeling van nalatenschappen in het Surinaamse erfrecht, beginnende bij de invoering van het Burgerlijk Wetboek (B.W.) op 1 mei 1869 tot heden. Zij heeft bijkans vier jaar gewerkt aan haar publicatie die door schrijver dezes (CJ) op ludieke, maar lovende wijze wordt aangemerkt als: monnikenwerk van Monique!

Het boek bestaat uit drie delen, te weten:
- Deel I: de periode bij de invoering van het Burgerlijk Wetboek (1 mei 1869);
- Deel II: de periode tussen de invoering van het Burgerlijk Wetboek en de onafhankelijkheid van Suriname (1869 – 1975);
- Deel III: de periode vanaf de onafhankelijkheid van Suriname tot heden (1975-2021).

De auteur geeft als inleiding bij elk van de delen, alvorens te beginnen met het erfrechtelijk deel, een interessante beschouwing over de Surinaamse samenleving in die periode, waarvoor zij medewerking heeft ontvangen van historicus, dr. Eric Jagdew. Deze benadering is van belang, omdat het recht, dus ook het erfrecht, een weerspiegeling hoort te zijn van hetgeen leeft in de gemeenschap.

In de periode vóór de afschaffing van de slavernij bestond de kolonie Suriname voornamelijk uit Europese kolonisten van verschillende nationaliteiten, inheemsen en uit Afrika afkomstige tot slaaf gemaakten. Hoewel de Europeanen slechts een klein deel van de bevolking uitmaakten bepaalden zij hoe het bestuur en daarmee ook het recht, eruit zou zien. In dat opzicht kan niet gezegd worden dat het recht een weergave was van wat in de samenleving plaatsvond. In principe gold in alle drie behandelde perioden het Nederlandse recht in Suriname met enige aanpassingen in verband met de lokale omstandigheden.

De aanpak van prof. Veira toont aan dat zij niet alleen een puur juridische benadering van de materie voorstaat, maar dat zij ook een stuk Surinaamse geschiedenis en zelfs sociologische aspecten van ons land in haar boek heeft verwerkt. Deze multidisciplinaire aanpak maakt het boek niet alleen aantrekkelijk voor juristen, maar zal ook de belangstelling van andere disciplines bevorderen.

In alle drie delen geeft de auteur met uitgewerkte voorbeelden aan hoe de nalatenschappen in de desbetreffende periode afgewikkeld moeten worden. Dit maakt het boekwerk wat moeilijk leesbaar voor niet-ingewijden, maar ik denk ook niet dat het de bedoeling van de auteur is om een breed publiek te bereiken. Als doelgroep heeft zij vooral gevorderde studenten op het oog, maar verrassend genoeg ook hobbyisten die het naar haar mening als een aangename vorm van tijdverdrijf zullen beschouwen om oude boedels op te lossen. Ik kan niet inschatten hoe groot deze categorie is, maar ik hoop voor de auteur dat haar verwachting bewaarheid zal worden!

De rechtspraktijk en dan denk ik primair aan het notariaat, zal zeker baat hebben bij het boek, vooral voor het oplossen van oude boedels. Dit geldt vooral voor de delen II en III.
Velen die in de notariële praktijk werkzaam zijn weten niet dat de zgn. lex hac edictali, het erfrecht van de tweede echtgeno(o)t(e), in ons recht nog steeds een rol speelt en soms toegepast moet worden. Deze complexe materie is op duidelijke en uitvoerige wijze belicht.

Maar vooral het derde deel van het boek kan van groot praktisch nut zijn, aangezien het de actuele situatie behandelt. Hoewel op 25 maart 2000 de gelijkstelling van het natuurlijk kind en het wettig kind voor het erfrecht in werking is getreden, zijn er nog steeds nalatenschappen die volgens het “oude” erfrecht moeten worden afgehandeld. Daarvoor kan dit boek ook een belangrijk hulpmiddel zijn.

Het werk verdient in ieder geval een plaats in elke juridische bibliotheek en op elk notariskantoor of andere instantie die zich met de boedelproblematiek bezighoudt.

Carlo Jadnanansing

Prof.mr.dr. Monique A. Veira, De wettelijke verdeling van nalatenschappen in Suriname, 349 pag., Paramaribo 2023, Print Sur: Mitch Wattamaleo. Print Ned: Buttenbley Publishing, ISBN: 978-99914-2-041-0.