Nobelprijs naar wetenschappers mRNA Covid-vaccins

De Nobelprijs voor de Fysiologie of Geneeskunde is toegekend aan twee wetenschappers die de technologie hebben ontwikkeld die heeft geleid tot de mRNA-Covid-vaccins. Professoren Katalin Kariko en Drew Weissman zullen de prijs delen.

De technologie was vóór de pandemie experimenteel, maar wordt nu aan miljoenen mensen over de hele wereld gegeven om hen te beschermen tegen ernstige Covid-19.

Dezelfde mRNA-technologie wordt nu onderzocht voor andere ziekten, waaronder kanker.

Het Nobelprijscomité zei: "De laureaten hebben bijgedragen aan het ongekende tempo van de vaccinontwikkeling tijdens een van de grootste bedreigingen voor de menselijke gezondheid in de moderne tijd."

Beiden kregen vanochtend telefonisch te horen dat ze hadden gewonnen en waren "overweldigd".

Vaccins trainen het immuunsysteem om bedreigingen zoals virussen of bacteriën te herkennen en te bestrijden.

Traditionele vaccintechnologie is gebaseerd op dode of verzwakte versies van het oorspronkelijke virus of de oorspronkelijke bacterie – of op het gebruik van fragmenten van het infectieuze agens.

Messenger-ribonucleïnezuur (mRNA)-vaccins gebruiken daarentegen een geheel andere aanpak.

Tijdens de Covid-pandemie waren de Moderna- en Pfizer/BioNTech-vaccins beide gebaseerd op mRNA-technologie.

Professor Kariko en professor Weissman ontmoetten elkaar begin jaren negentig toen ze werkten aan de Universiteit van Pennsylvania in de Verenigde Staten, toen hun interesse in mRNA werd gezien als een wetenschappelijk achterland.

Werking mRNA-vaccin
Een mRNA-Covid-vaccin bevat de genetische instructies voor het opbouwen van één component – een eiwit – uit het coronavirus. Wanneer dit in het lichaam wordt geïnjecteerd, beginnen onze cellen veel van het virale eiwit te produceren.

Het immuunsysteem herkent deze als lichaamsvreemd en valt daarom aan. Het heeft geleerd hoe het virus moet worden bestreden en heeft daardoor een voorsprong bij toekomstige infecties.

Het grote idee achter de technologie is dat je snel een vaccin tegen bijna alles kunt ontwikkelen, zolang je maar de juiste genetische instructies kent om te gebruiken.

Dit maakt het veel sneller en flexibeler dan traditionele benaderingen van vaccinontwikkeling.

Er zijn zelfs experimentele benaderingen die de technologie gebruiken en die het lichaam van patiënten leren hoe ze hun eigen kankers kunnen bestrijden.

Wetenschappers analyseren de tumor van een patiënt, zoeken naar abnormale eiwitten die door de kanker worden geproduceerd en die zich niet in gezond weefsel bevinden, en ontwikkelen een vaccin om zich daarop te richten en dat in de patiënt te injecteren.

Profs Kariko en Weissman zorgden voor de cruciale doorbraken die mRNA-vaccins mogelijk maakten.

Het principe maakt gebruik van de normale menselijke biologie. De rol van RNA in ons lichaam is om de instructies die zijn opgesloten in onze genetische code, of DNA, om te zetten in de eiwitten waaruit ons lichaam is opgebouwd.

Er waren echter uitdagingen. Maar door de technologie te verfijnen, waren de onderzoekers in staat grote hoeveelheden van het beoogde eiwit te produceren zonder gevaarlijke ontstekingsniveaus te veroorzaken die bij dierproeven waren waargenomen.

Dit maakte de weg vrij voor de ontwikkeling van de vaccintechnologie voor gebruik bij mensen.

Katalin Kariko is nu professor aan de Universiteit van Szeged in Hongarije en Drew Weissman werkt nog steeds als professor aan de Universiteit van Pennsylvania.

Eerdere Nobelprijswinnaars
2022 - Svante Paabo voor zijn werk over de menselijke evolutie.
2021 - David Julius en Ardem Patapoutian voor hun werk over hoe het lichaam aanraking en temperatuur waarneemt.
2020 - Michael Houghton, Harvey Alter en Charles Rice voor de ontdekking van het virus Hepatitis C.
2018 - James P. Allison en Tasuku Honjo voor hun ontdekking hoe ze kanker kunnen bestrijden met behulp van het immuunsysteem van het lichaam
2016 - Yoshinori Ohsumi voor zijn ontdekking hoe cellen gezond blijven door afval te recyclen