Elektriciteitspalen in Lahaina op het eiland Maui, Hawaï. Toen de winden van orkaan Dora het eiland geselden, troffen ze de ongeïsoleerde elektriciteitslijnen die het nutsbedrijf Hawaiian Electric had achtergelaten. (Foto: AP)
In de eerste momenten van de branden op Maui, Hawaï, toen harde wind elektriciteitspalen neerhaalde en geëlektrificeerde draden tegen het droge gras eronder sloegen, was er een reden waarom de vlammen in één keer in lange, nette rijen ontstonden: die draden waren kaal, ongeïsoleerd metaal die bij contact een vonk kunnen veroorzaken.

Deze draden bevonden zich tussen de kilometers lange lijn die Hawaiian Electric Co. bloot achterliet in het weer en het vaak dikke gebladerte, ondanks een recente poging van nutsbedrijven in andere natuurbranden en orkaangevoelige gebieden, om hun lijnen te bedekken of ze te begraven.

Het probleem wordt nog verergerd doordat veel van de 60.000 - voornamelijk houten elektriciteitspalen van het nutsbedrijf - die in de eigen documenten worden beschreven als gebouwd volgens 'een verouderde standaard uit de jaren zestig', scheef stonden en bijna het einde van hun verwachte levensduur hadden bereikt. Ze kwamen bij lange na niet in de buurt van de nationale norm uit 2002 dat belangrijke componenten van het elektriciteitsnet van Hawaï windsnelheden van 170 kilometer per uur zouden moeten kunnen weerstaan.

In een aanvraag uit 2019 stond dat het bedrijf achter was geraakt bij het vervangen van de oude houten palen vanwege andere prioriteiten en waarschuwde voor een 'ernstig gevaar voor de volksgezondheid' als ze 'faalden'.

Het is 'zeer onwaarschijnlijk' dat een volledig geïsoleerde kabel een brand zou hebben veroorzaakt in droge vegetatie, zegt Michael Ahern, die deze maand met pensioen ging als directeur van energiesystemen aan het Worcester Polytechnic Institute in Massachusetts.

Deskundigen die video's bekeken waarop kapotte elektriciteitsleidingen te zien waren, waren het erover eens dat draad die geïsoleerd was, geen vonken zou vormen en vonken zou veroorzaken, waardoor een vlamlijn zou ontbranden.

Hawaiian Electric zei in een verklaring dat het "de unieke bedreigingen" van de klimaatverandering al lang onderkent en miljoenen dollars heeft uitgegeven als reactie hierop, maar zei niet of specifieke elektriciteitsleidingen die in de eerste momenten van de brand instortten, bloot waren.

"We hebben een veerkrachtstrategie uitgevoerd om deze uitdagingen het hoofd te bieden, en sinds 2018 hebben we ongeveer US$950 miljoen uitgegeven aan het versterken en verharden van ons netwerk en ongeveer US$110 miljoen aan inspanningen voor vegetatiebeheer", aldus het bedrijf. "Dit werk omvatte onder meer het vervangen van meer dan 12.500 palen en constructies sinds 2018 en het snoeien en verwijderen van bomen langs gemiddeld ongeveer 2.500 lijnmijlen per jaar."

Maar een voormalig lid van de Hawaii Public Utilities Commission bevestigde dat veel van de houten elektriciteitspalen in Maui in slechte staat verkeerden. Jennifer Potter woont in Lahaina en maakte tot eind vorig jaar deel uit van de commissie, die Hawaiian Electric reguleert.

"Zelfs toeristen die over het eiland rijden, zeggen: 'Wat is dat?' Ze leunen flink naar voren, omdat de wind hen na verloop van tijd letterlijk omver heeft geduwd," zei ze. "Dat is duidelijk niet bestand tegen windsnelheden van 97 tot 112km per uur. De infrastructuur was dus gewoon niet sterk genoeg voor dit soort stormen… De infrastructuur zelf is gewoon aangetast."

John Morgan, een letselschade- en procesadvocaat in Florida die parttime in Maui woont, merkte hetzelfde op. "Ik zou naar de elektriciteitspalen kunnen kijken. Ze waren dun, bogen, bewogen. De stroom viel voortdurend uit."

Het bedrijf van Morgan klaagt Hawaiian Electric aan namens één persoon en praat met nog veel meer mensen over hun rechten. De brand ontstond binnen 500 meter van het huis.

Zestig procent van de elektriciteitspalen op West Maui was op 14 augustus nog steeds defect, aldus Shelee Kimura, CEO van Hawaiian Electric op een mediaconferentie: 450 van de 750 palen.

Hawaiian Electric wordt geconfronteerd met een golf van nieuwe rechtszaken die het bedrijf verantwoordelijk willen houden voor de dodelijkste bosbrand in de VS in meer dan een eeuw. Het aantal bevestigde doden bedraagt 115, en de provincie verwacht dat dit nog zal stijgen.

Een algemeen beeld toont de nasleep van een verwoestende natuurbrand in Lahaina, Hawaï. (Foto: AP)

Advocaten zijn van plan om volgende week, op bevel van de rechtbank, elektrische apparatuur te inspecteren uit een buurt waar de brand vermoedelijk is ontstaan, maar dat zullen ze in een pakhuis doen. Het nutsbedrijf heeft de verbrande palen afgebroken en gevallen draden van het terrein verwijderd.

Hawaiian Electric krijgt ook kritiek, omdat het de stroom niet heeft afgesloten vanwege waarschuwingen voor harde wind en deze aan heeft gehouden, zelfs toen tientallen palen begonnen om te vallen. Maui County heeft Hawaiian Electric donderdag voor de rechter gedaagd vanwege deze kwestie.

Michael Jacobs, een senior energieanalist bij de Union of Concerned Scientists, zei dat nu elektriciteitskabels zoveel branden veroorzaken in de Verenigde Staten: "We hebben zeker een nieuw patroon, we hebben alleen geen nieuw veiligheidsregime dat daarbij hoort."

De politie van Maui heeft een lijst vrijgegeven met de namen van 388 mensen die nog steeds vermist zijn na de verwoestende bosbranden op het eiland.

Het isoleren van een elektrische draad voorkomt bogen en vonken, en voert de warmte af.