De Russische president Vladimir Putin zal de BRICS-top in Zuid-Afrika in augustus niet bijwonen, een grote klap voor het Kremlin omdat het de banden met belangrijke bondgenoten probeert te versterken tijdens de oorlog in Oekraïne. (Foto: AP)
De Russische president Vladimir Putin zal niet persoonlijk aanwezig zijn bij de BRICS-top die eind augustus in Johannesburg wordt georganiseerd. Dat heeft de Zuid-Afrikaanse president Cyril Ramaphosa meegedeeld. Het kantoor van Ramaphosa zei dat Putin de conferentie "in onderling overleg" niet zal bijwonen, eraan toevoegend dat de Russische minister van Buitenlandse Zaken Sergei Lavrov in plaats daarvan een bezoek zou brengen.

De Russische staatsmedia RIA Novosti meldde later dat Putin via een videoverbinding zou inbellen. De leiders van de andere leden van het BRICS-economische blok, Brazilië, India en China, worden nog steeds verwacht persoonlijk aanwezig te zijn.

Het Internationaal Strafhof (ICC) heeft in maart een arrestatiebevel uitgevaardigd tegen Putin en de Russische ambtenaar Maria Lvova-Belova, wegens een vermeend plan om Oekraïense kinderen naar Rusland te deporteren te midden van de meedogenloze invasie.

In de maanden daarna hebben Zuid-Afrikaanse wetgevers tegenstrijdige verklaringen afgelegd over de verplichting van het land om Putin te arresteren als hij de top zou bijwonen. Als ondertekenaar van het Statuut van Rome, het verdrag dat het Haagse gerechtshof regelt, is Zuid-Afrika verplicht om personen te arresteren die door het ICC zijn aangeklaagd.

De stap van de regering van Ramaphosa verzwakt aanzienlijk de pogingen van Moskou om de solidariteit met belangrijke bondgenoten te herstellen, aangezien het steeds meer geïsoleerd raakt sinds de grootschalige invasie in Oekraïne in februari 2022.

Westerse diplomaten hebben Zuid-Afrikaanse wetgevers bekritiseerd vanwege hun vermeende solidariteit met Rusland sinds het begin van dat conflict. Zuid-Afrikaanse regeringsfunctionarissen hebben lang volgehouden dat ze een neutrale partij zijn, maar ze hebben geweigerd Rusland te veroordelen in de stemmingen van de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties.

Eerder dit jaar was Zuid-Afrika gastheer van de Chinese en Russische marine voor oorlogsspelen en werd het door de Amerikaanse ambassadeur beschuldigd van het laden van wapens op een gesanctioneerd Russisch schip in december. Kaapstad heeft elke aantijging ontkend.

De aankondiging van woensdag volgde op onthullingen in een vertrouwelijke verklaring van Ramaphosa, die dinsdag door een rechter van het hooggerechtshof in Johannesburg werd vrijgegeven. De beëdigde verklaring was een reactie op de juridische stap van een oppositiepartij om de arrestatie van Putin af te dwingen.

"Ter wille van de transparantie moet ik benadrukken dat Zuid-Afrika duidelijke problemen heeft met het uitvoeren van een verzoek om president Putin te arresteren en uit te leveren", zei Ramaphosa volgens het document van de rechtbank.

"Rusland heeft duidelijk gemaakt dat het arresteren van zijn zittende president een oorlogsverklaring zou zijn. Het zou in strijd zijn met onze grondwet om het risico te lopen oorlog te voeren met Rusland", vervolgde Ramaphosa.

De woordvoerder van het Kremlin, Dmitry Peskov, weerlegde later echter de beweringen van Ramaphosa door te zeggen: "Nee, dergelijke waarschuwingen werden niet overgebracht."

Peskov voegde eraan toe dat het "voor iedereen volkomen duidelijk was wat een inbreuk op het hoofd van de Russische staat zou betekenen, dus het is niet nodig om hier iets aan iemand uit te leggen."

In 2015 slaagden de Zuid-Afrikaanse autoriteiten er tijdens een bezoek aan het land niet in om de toenmalige Sudanese president Omar al-Bashir te arresteren, die onder ICC-aanklacht stond en nog steeds staat wegens oorlogsmisdaden en misdaden tegen de menselijkheid in verband met de genocide in Darfur.