De documentaire Affiba, de oudste vrouw van Paramaribo, van de Surinaamse regisseur Ida Does heeft haar wereldpremière beleefd in het Rijksmuseum in Amsterdam. De vertoning, aan de vooravond van Keti Koti, werd afgesloten met een staande ovatie van het publiek. De makers bereiden inmiddels een Surinaamse première voor, zodat de film later dit jaar ook in Paramaribo te zien zal zijn.

De 54 minuten durende documentaire volgt de zoektocht van ontwikkelingspsycholoog Joan Windzak, een directe nazaat van Affiba, naar de geschiedenis van haar familie. Haar genealogisch onderzoek leidde niet alleen tot een reconstructie van meerdere generaties vrouwen, maar wierp ook nieuw licht op een iconische foto uit de Surinaamse geschiedenis.

Affiba werd in 1827 vrijgemaakt uit de slavernij. Toen zij in 1889 op 104-jarige leeftijd werd gefotografeerd met drie generaties vrouwelijke nazaten, kon niemand vermoeden dat deze afbeelding ruim een eeuw later zou uitgroeien tot een symbool van familiegeschiedenis, veerkracht en historische erkenning. In de documentaire komen archiefonderzoek, persoonlijke herinneringen en nieuwe historische inzichten samen in een poging een lang onderbelicht familieverhaal zichtbaar te maken.

Tijdens de wereldpremière volgen van l-r: Taco Dibbits, Eveline Sint Nicolaas, Joan Windzak, Ida Does en John Leerdam aandachtig de film. (Foto: Les Adu)

Voor de documentaire werd gefilmd in zowel Nederland als Suriname, onder meer in Paramaribo en Meerzorg. Het camerawerk is verzorgd door Milton Kam (Nederland) en Dave Edhard (Suriname). Naast Windzak komen ook onderzoekers, archivarissen, museumdeskundigen en Surinaamse scholieren aan het woord. Daarmee laat de film zien dat het slavernijverleden niet alleen een hoofdstuk uit de geschiedenis is, maar ook vandaag nog doorwerkt.

Regisseur Ida Does zegt dat zij bij het zien van de historische foto direct werd geraakt door de waardigheid van de afgebeelde vrouwen. Volgens haar vertelt de documentaire niet alleen het verhaal van één familie, maar ook van menselijke waardigheid, historische rechtvaardigheid en mensen die lange tijd nauwelijks zichtbaar waren in de geschiedschrijving.

De keuze om de wereldpremière in het Rijksmuseum te houden was bijzonder, omdat daar de beroemde foto van Affiba wordt bewaard. Tijdens de première spraken onder anderen Taco Dibbits, algemeen directeur van het Rijksmuseum, conservator Eveline Sint Nicolaas, directeur van het Nationaal Slavernijmuseum John Leerdam, regisseur Ida Does en Joan Windzak. De voorstelling werd bijgewoond door nazaten van Affiba, onderzoekers, vertegenwoordigers van culturele instellingen en andere genodigden.

Ida Does is documentairemaker, schrijver en producent. Eerder maakte zij documentaires over onder meer Anton de Kom, Derek Walcott en Philomena Essed. Haar werk is internationaal vertoond en onderscheiden.

De producenten werken momenteel aan een Surinaamse première. De datum en locatie worden op een later moment bekendgemaakt.