NAVO: Warme woorden, diplomatieke realiteitscheck voor Oekraïne

Volodymyr Zelensky is misschien wel een Rolling Stones-fan, maar na deze NAVO-top kent hij waarschijnlijk hun nummer You Can't Always Get What You Want. De president van Oekraïne kwam met hoge verwachtingen naar Vilnius, Litouwen.

Hij was op zoek naar een verzekering dat zijn land zich zou aansluiten bij de NAVO nadat de oorlog met Rusland voorbij was. Hij wilde dat het lidmaatschap van 's werelds machtigste militaire alliantie een baken van hoop zou zijn voor zijn volk, het ultieme vredesdividend dat ervoor zou kunnen zorgen dat Russische troepen nooit meer het Oekraïense thuisland zouden plunderen.

In plaats daarvan kreeg Zelensky simpelweg te horen dat Oekraïne zou worden uitgenodigd om lid te worden "wanneer de bondgenoten het eens zijn en aan de voorwaarden is voldaan". Tot nu toe zo vrijblijvend.

Het is dan ook niet verrassend dat de president van Oekraïne zich uitsloofde en zei dat het "absurd" was dat de NAVO-leiders niet eens een tijdschema gaven. De omstandigheden, zei hij, waren "vaag".

En hij was woedend bij het idee dat Oekraïnes lidmaatschap van de NAVO op de een of andere manier een onderhandelingstroef zou zijn voor naoorlogse onderhandelingen met Rusland.

Maar toen president Zelensky de NAVO-leiders eenmaal persoonlijk had ontmoet, was het diplomatieke stof neergedaald. Ze vielen woensdag over zichzelf heen om hem te verzekeren dat de dingen veranderd waren, dat Oekraïne lid zou worden van de NAVO.

De Britse premier Rishi Sunak zei dat het land bij de alliantie hoorde. NAVO-secretaris-generaal Jens Stoltenberg zei dat ze elkaar woensdag als gelijken ontmoetten, maar dat ze dat in de toekomst als bondgenoten zouden doen. En president Joe Biden – die zoveel had gedaan om de officiële uitspraken van de NAVO over mogelijk lidmaatschap te beperken – vertelde Zelensky dat het ging gebeuren. Oekraïne, zei hij, ging de goede kant op.

De Britse minister van Defensie, Ben Wallace, zei dat de top aantoonde dat er nu een culturele acceptatie was dat Oekraïne bij de NAVO hoorde. Hij zei dat er geen landen meer zijn die vragen "of" Oekraïne moet toetreden, alleen "wanneer".

Dat zijn veel warme woorden voor Zelensky om mee naar huis te nemen in Kiev in zijn goodiebag voor de top.

Daarbij komen nog verschillende andere tastbare voordelen: een belofte dat het aanvraagproces voor lidmaatschap van de NAVO zal worden ingekort, de oprichting van een nieuwe Navo-Oekraïne Raad die Kiev kan gebruiken om vergaderingen van de alliantie bijeen te roepen, en, misschien wel het belangrijkste, de belofte van nieuwe, langdurige veiligheidsgaranties gemaakt door enkele van 's werelds grootste mogendheden.

De G7-leiders zeiden dat ze overeenstemming zouden bereiken over een pakket van nieuwe bilaterale garanties van militaire en economische steun voor Oekraïne, om Russische agressie af te schrikken voordat het toetreedt tot de NAVO. Dat omvat meer luchtverdediging, langeafstandsraketten en zelfs gevechtsvliegtuigen, maar ook meer training, het delen van inlichtingen en hulp bij cybertechnologie. Zelensky noemde dit "een belangrijke veiligheidsoverwinning".

De enige disharmonische opmerking kwam van Ben Wallace, die verslaggevers een briefing gaf en Oekraïne waarschuwde dat het meer dankbaarheid zou moeten tonen voor de steun die het al heeft gekregen.

Dit was geen vlaag van ondiplomatieke opwinding, maar eerder openhartig advies van een ondersteunende bondgenoot. Hij zei dat Oekraïne meer zou moeten doen om beter inzicht te krijgen in de politieke druk die landen die militaire hulp verlenen, met name de Verenigde Staten, beperkt. In Washington opduiken met een boodschappenlijstje wapens, de VS behandelen als een tak van Amazon, zou, zei hij, onvermijdelijk "mopperen" veroorzaken.

Het is dan ook niet verwonderlijk dat dit voor wat opschudding zorgde in Vilnius.

De opmerkingen waren zeker ondiplomatiek op een top die bedoeld was om de NAVO-eenheid te demonstreren. Rishi Sunak moest ze publiekelijk verloochenen, volhoudend dat Oekraïne altijd dankbaar was geweest. En toen Zelensky werd gevraagd naar de opmerkingen op zijn eigen persconferentie, keek hij verbaasd en vroeg zijn eigen minister van Defensie - die in de stalletjes zat - om Wallace te bellen om erachter te komen wat hij bedoelde.

Dit alles zal enkele krantenkoppen opleveren die de NAVO - en de Britse regering - misschien zullen betreuren.

Maar misschien heeft Wallace onbewust een interessant moment in deze oorlog in de schijnwerpers gezet.

Al bijna anderhalf jaar worden de eisen van Oekraïne gehoord en grotendeels opgevolgd in de westerse hoofdsteden. Kiev is altijd ontevreden geweest, het heeft altijd om meer gevraagd en uiteindelijk heeft het westen geleverd - van op de schouder gemonteerde raketten tot gepantserde voertuigen, tot gevechtstanks en nu zelfs tot clustermunitie.

Maar in Vilnius betekende nee nee. De NAVO - geleid door de Verenigde Staten - gaf niet toe aan de eisen van Oekraïne en verkoos strategische voorzichtigheid boven een automatische versnelde weg naar lidmaatschap van de alliantie.

Dus voor president Zelensky, misschien een diplomatieke realiteitscheck, dat de binnenlandse politieke druk in het Westen begint te bijten en dat dit de mondiale politieke omgeving zal bepalen waarin hij nu moet opereren. Een les dat je niet altijd kunt krijgen wat je wilt.