Karel Eckhorst, voorzitter van het Spaar- en Stabilisatiefonds Suriname. (Foto's: Projekta)
Al zou het Spaar- en Stabilisatiefonds Suriname (SSFS) prima volgens de regels werken, zal het geen soelaas bieden zonder goede plannen, een deugdelijke jaarbegroting, sterke regels op leningen, en boven alles, goed bestuur. Dit benadrukte Karel Eckhorst, voorzitter van het SSFS tijdens een discussiebijeenkomst gehouden door Stichting Projekta afgelopen week. Het fonds is bedoeld om een goed deel van de inkomsten uit de exploitatie van de natuurlijke hulpbronnen veilig te stellen voor de toekomstige generaties. Dit soort spaarfondsen zijn bedoeld om reserves op te bouwen om onder andere economische schokken te stabiliseren, en inkomsten te hebben lang nadat de exploitatie van die hulpbronnen is gestopt.

Het bestuur van het SSFS is geïnstalleerd in 2019 en het beheer valt vooralsnog onder de Centrale Bank van Suriname (CBvS). De Surinaamse overheid is de eigenaar. Op dit moment is er nog geen overmaking gedaan naar het fonds door het ministerie van Financiën & Planning en staat het dus leeg. De wet Spaar- en Stabilisatiefonds van 2017 zal binnenkort worden aangepast. De grootte van de petroleumfondsten in het offshore gebied, en te verwachten inkomsten daaruit maken de wetswijzigingen noodzakelijk om een effectief en efficiënt functionerend fonds te kunnen beheren. Periodieke evaluatie en herziening van de wet zijn ingebouwd in de wet zelf, juist om dit soort ontwikkelingen te kunnen meenemen.

Als Suriname werkelijk de mijnbouw inkomsten wil omzetten in duurzame ontwikkeling zijn strenge, wettelijk vastgelegde regels ook buiten het fonds nodig, zoals voor de maximale hoogte van leningen, en een maximum aan uitgaven die wij doen als land, zei Eckhorst. Een andere kernboodschap van de discussie was het belang van het hebben van een duidelijke nationale visie, die is uitgewerkt in concrete plannen en vertaald in de nationale begroting – nog voordat de grote inkomsten uit de offshore olie- en gasindustrie binnen vloeien, en al helemaal voordat er wordt getrokken uit het SSFS. "Wij moeten nu al voorbereiden op het opraken van de natuurlijke hulpbronnen, door b.v. nu al beleid en begroting in te zetten voor diversificatie van de economie", stelde de inleider.

Staatsolie directeur Annand Jagesar voert het woord tijdens de discussie.

Tijdens de discussie met het publiek is herhaaldelijk de zorg geuit over het beheer van het fonds, en het voorkomen van mogelijke opportunistische veranderingen aan de wet die het mogelijk zouden kunnen maken om gespaarde gelden uit het fonds vroegtijdig en volledig te consumeren. Eckhorst gaf aan dat er pas meer geld opgenomen kan worden naarmate het fonds groeit, tot een maximum van 15%. Zo kan er slechts 5% van het vermogen van het fonds worden opgenomen wanneer het fonds minder dan US$ 100 miljoen bevat. Dit percentage loopt verder op tot 15% bij een vermogen van minstens US$ 500 miljoen. Met deze drijfveer kan er meer worden uitgegeven wanneer er meer is gespaard, en is het risico kleiner dat een overheid de wet zou veranderen om het fonds uit te putten.

Volgens Sharda Ganga, directeur van Projekta, moet voor het goed beheer van de natuurlijke hulpbronnen nog veel besluiten worden genomen, capaciteit worden opgebouwd, en transparantie worden gecreëerd. Ook civil society moet zich organiseren en sterken om in het belang van rechtvaardigheid, mensenrechten, en milieu te kunnen handelen. Het is voor Stichting Projekta duidelijk dat er niet moet worden gewacht op de olie om de volgende stappen naar duurzame ontwikkeling in Suriname te maken. Integendeel is het nu juist van belang dat er goed beleid komt waarin mensenrechten, democratie, en goed bestuur centraal staan. Als dit niet gebeurt, zullen de offshore olie- en gasinkomsten niet genoeg worden ingezet om de rurale bevolking, vrouwen, en toekomstige generaties ten goede te komen. Met deze gedachtewisselingen wordt een belangrijke eerste stap naar behoorlijk bestuur en duurzame ontwikkeling genomen in Suriname.