Ex-legerleider Desi Bouterse onderweg naar de zitting. Zijn verstekvonnis in het 8 decemberproces is in januari 2021 bevestigd door de Krijgsraad. (Archieffoto)
Het Hof van Justitie neemt op vrijdag 29 juli het hoger beroep in de 8 december-strafzaak in behandeling. Het Openbaar Ministerie (OM) heeft intussen de dagvaardingen uitgestuurd. Vijf verdachten inclusief Desi Bouterse zullen op deze dag terecht staan voor de hofkamer.

De aanvang van de beroepszaak volgt bijkans een jaar na het vonnis in de verzetzaak van Bouterse op 30 augustus 2021; hij tekende hoger beroep aan. Van de zes medeverdachten die in november 2019 waren veroordeeld, stelden vier  veel eerder appel in.

De hofkamer die over al de beroepszaken zal beslissen bestaat uit twee rechters en één militaire deskundige. De samenstelling van de kamer is conform de wet militaire strafrechtspleging. Zoals in alle hoger beroepszaken kunnen er geen rechters zitting hebben in deze kamer, die al inhoudelijke bemoeienis hebben gehad met de strafzaak. Vanuit het OM zal de advocaat-generaal optreden.

Van 25 naar 19 verdachten
Het gerechtelijk vooronderzoek in de langlopende zaak begon in 2000 en het strafproces startte vijftien jaar geleden, in november 2007. In het jarenlange proces waren er totaal 25 verdachten. Vier van hen stonden terecht voor de burgerkamer en 21 voor de militaire kamer. Gedurende het proces overleden zes verdachten.

Bouterse was de hoofdverdachte in het strafproces over de moord op vijftien politieke tegenstanders op 8 december 1982. Hij was ten tijde van de moorden de leider van het militaire bewind. De Krijgsraad legde Bouterse op 29 november 2019 een celstraf van twintig jaar op; dit was conform de eis van het OM uit 2017. Bouterse die nooit is verschenen tijdens de behandeling in eerste aanleg werd bij verstek veroordeeld. Hij tekende hiertegen verzet aan, maar de Krijgsraad bevestigde het verstekvonnis in 2021.

Veroordelingen en vrijspraak
Bouterse stond in eerste aanleg samen met drie medeverdachten terecht voor de burgerkamer van de Krijgsraad. Medeverdachten Etiënne Boerenveen en Jimmy Stolk werden vrijgesproken, terwijl het OM niet ontvankelijk is verklaard in de zaak tegen Arthy Gorré, die tijdens het proces overleed.

In de militaire kamer sprak de Krijgsraad acht verdachten vrij: Errol Alibux, Dick de Bie, Winston Caldeira, Wim Carbière, Orlando Heidanus, Iwan Krolis, Edgar Ritfeld en Imro Themen. Het OM had tegen hen vrijspraak geëist.

Benny Brondenstein, Ernst Gefferie en Iwan Dijksteel hoorden elk 15 jaar cel tegen zich, aan. De Krijgsraad legde Stephanus Dendoe, Kenneth Kempes en Luciën Lewis 10 jaar celstraf op. In de zaak tegen Ruben Roozendaal werd het OM niet-ontvankelijk verklaard; Rozendaal tegen wie 10 jaar celstraf was geëist, stapte in december 2017 uit het leven.

Het proces heeft veel obstakels gekend en is meerdere keren onderbroken. Zoals in 2012 toen het parlement een omstreden amnestiewet aannam, waardoor verdachten van de decembermoorden niet verder konden worden berecht. Drie jaar later bepaalde het Hof van Justitie dat het OM de verdachten alsnog kon vervolgen, ondanks de amnestiewet. Inmiddels heeft het Constitutioneel Hof deze wet getoetst en geoordeeld dat de amnestiewet 2012 in strijd is met de Grondwet en internationale verdragen.