EU neemt afscheid van Merkel: Een geweldige European

Europese leiders hebben vandaag een warm eerbetoon gegeven aan Angela Merkel toen ze een EU-top afsloten, haar 107e als bondskanselier van Duitsland in bijna 16 jaar. Het is waarschijnlijk haar laatste, met een die haar begroette als een "haven van rust" in de maalstroom van de EU-diplomatie.

Voordat de leiders van de 27 landen van de Europese Unie aan de slag gingen, keken ze naar een video van twee minuten van de hoogtepunten van haar topbijeenkomsten. Ze kreeg ze een afscheidscadeau dat het Europa-gebouw voorstelt waar de topbijeenkomsten worden gehouden.

In een toespraak beschreef de voorzitter van de Europese Raad, Charles Michel, die EU-topbijeenkomsten voorzit, haar als "een monument". Hij zei dat bijeenkomsten van leiders zonder haar als Rome zouden zijn zonder het Vaticaan of Parijs zonder de Eiffeltoren. "Je bent een kompas en een stralend licht van ons Europees project", besloot hij, waarna een staande ovatie volgde.

Als de Duitse politieke partijen die nu in gesprek zijn na de verkiezingen van vorige maand er niet in slagen om medio december een regerende coalitie te vormen, zal Merkel terug zijn in Brussel voor een nieuwe top. Maar verschillende leiders maakten vrijdag van de gelegenheid gebruik om te zeggen hoezeer ze de leider van Europa's grootste economie zouden missen, in het bijzonder haar diplomatieke vaardigheden op de corridor, die de gemoederen koelden en compromissen brachten over netelige kwesties.

"Mevrouw Merkel was een soort compromismachine", zei de Luxemburgse premier Xavier Bettel tegen verslaggevers toen hij de gesprekken van vrijdag inging. "Heel vaak, toen we gewoon vastzaten, ging Angela 'chuck, chuck, chuck' en dan 'tack, tack, tack' - en toen slaagden we erin om ondanks alles ambitie op te brengen."

Merkel werd impopulair in de landen rond de Middellandse Zee vanwege de bezuinigingspolitiek die ze bracht naar de crisis in de eurozone. Veel mensen waren het oneens met haar opengrenzenbeleid voor asielzoekers in 2015.

Toch herinnerde de Litouwse president Gitanas Nauseda eraan dat het dankzij haar tussenkomst van vorig jaar was dat de EU-lidstaten erin slaagden verschillen opzij te zetten en overeenstemming te bereiken over een gemeenschappelijk schuldenplan om de klap van de coronaviruspandemie op te vangen.

Merkel (67) heeft in de loop der jaren met vier Franse presidenten, vijf Britse premiers en acht Italiaanse premiers op topbijeenkomsten gezeten, waarbij ze de financiële crisis van 2007-2008, de migratiegolf van 2015-16, de Brexit en de recente pandemische neergang het hoofd bood.

"Dit is iemand die al 16 jaar echt haar stempel op Europa heeft gedrukt, ons alle 27 heeft geholpen om met veel menselijkheid de juiste beslissingen te nemen op moeilijke momenten", zei de Belgische premier Alexander de Croo tegen verslaggevers.

Een nieuwkomer op EU-toppen, de Oostenrijkse bondskanselier Alexander Schallenberg, zei dat het vertrek van de doyenne (nestor) van de Europese politiek na zo'n lange tijd "een gat zou achterlaten".

"Ze was, zou je kunnen zeggen, een oase van rust binnen de Europese Unie", zei hij. "Ze is zonder twijfel een geweldige Europeaan geweest."