Een algemeen beeld van tenten in een vluchtelingenkamp in Bar Elias, in de Bekaa-vallei, Libanon.(Foto's: Reuters)
Een Syrische vluchtelinge staat bij een tent in een vluchtelingenkamp in Bar Elias in de Bekaa-vallei in Libanon.
De Hoge Commissaris voor Vluchtelingen van de VN, Filippo Grandi, gebaart terwijl hij praat tijdens een nieuwsconferentie na de eerste Global Refugee Forum in Geneve, Zwitserland op 17 december 2019.

De wereld moet zich voorbereiden op een toename van vluchtelingen waarbij mogelijk miljoenen mensen uit hun huizen worden verdreven door de gevolgen van de klimaatverandering, zei de Hoge Commissaris van de Verenigde Naties voor vluchtelingen (UNHCR) dinsdag.

Filippo Grandi zei tegen Reuters op het World Economic Forum dat een besluit van de Verenigde Naties deze week betekende dat migranten als gevolg van klimaatverandering door ontvangende landen als vluchtelingen moesten worden behandeld, met brede implicaties voor regeringen. Het VN-Mensenrechtencomité heeft maandag de belangrijke uitspraak gedaan over Ioane Teitiota van de Pacifische natie Kiribati, die een zaak tegen Nieuw-Zeeland heeft aangespannen nadat de autoriteiten zijn asielaanvraag hadden afgewezen.

"De uitspraak zegt dat als je een directe bedreiging voor je leven hebt vanwege klimaatverandering, als gevolg van de klimaatsituatie, en als je de grens oversteekt en naar een ander land gaat, je niet teruggestuurd moet worden omdat je het risico loopt op je leven, net als in een oorlog of in een situatie van vervolging," zei Grandi. "We moeten voorbereid zijn op een grote stroom mensen die tegen hun wil migreren," zei hij. "Ik zou het niet wagen om over specifieke getallen te praten, het is te speculatief, maar we hebben het hier zeker over miljoenen."

Potentiële oorzaken zijn bosbranden zoals die in Australië, de stijgende zeespiegel die laaggelegen eilanden treft, de vernietiging van gewassen en vee in Afrika ten zuiden van de Sahara en overstromingen wereldwijd, ook in delen van de ontwikkelde wereld.

Terwijl UNHCR, het vluchtelingenagentschap van de VN, het grootste deel van zijn 70 jaar heeft gewerkt aan hulp aan vluchtelingen uit armere landen door conflicten, is klimaatverandering meer willekeurig, wat betekent dat rijkere landen een groeiende bron van vluchtelingen kunnen worden. "Het is een verder bewijs dat vluchtelingenbewegingen en de bredere kwestie van migratie van bevolkingsgroepen ... een wereldwijde uitdaging is die niet beperkt kan blijven tot enkele landen," zei Grandi.

UNHCR, wiens budget is gestegen van US$ 1 miljard per jaar in de vroege jaren 1990 tot US$ 8,6 miljard in 2019, omdat conflicten in Irak, Afghanistan en Syrië burgers hebben gedwongen te vluchten, helpt nu wereldwijd meer dan 70 miljoen gedwongen ontheemden.

Turkije is de grootste ontvanger, met meer dan 4 miljoen vluchtelingen en asielzoekers, de overgrote meerderheid uit Syrië. Dat heeft de openbare financiën van Turkije onder druk gezet en heeft president Tayyip Erdogan ertoe gebracht meer hulp van Europa te eisen. Afgelopen november dreigde Erdogan de deur te openen voor Syrische vluchtelingen om naar Europa te gaan, tenzij de Europese Unie optrad. Hij roept nu op tot de "hervestiging" van maximaal 1 miljoen Syriërs in het noorden van hun thuisland.

Grandi zei dat Europese regeringen hard moesten nadenken over oplossingen voor de migrantencrisis die hen sinds 2015 heeft getroffen, maar ook meer inzicht moesten tonen in de situatie van Turkije. "We moeten erkennen dat Turkije de afgelopen jaren de grootste vluchtelingenpopulatie ter wereld huisvest", zei hij. "Er is veel politiek gepraat. Ik concentreer me op de kern hiervan, namelijk ‘laten we het vermogen van Turkije versterken om vluchtelingen te huisvesten totdat ze veilig en vrijwillig naar hun land kunnen terugkeren’."