Yahya Jammeh in januari 2017 toen hij nog president van Gambia was.(Foto: Reuters)
De voormalige president van Gambia, Yahya Jammeh, koos persoonlijk vrouwen uit om te verkrachten of ze te dwingen tot seks door geld, geschenken en andere privileges te bieden. In een verklaring die op woensdag werd vrijgegeven, verklaarden Human Rights Watch (HRW) en de Zwitserse NGO TRIAL International dat drie vrouwen Jammeh hebben aangeklaagd voor aanranding tijdens zijn ambtstermijn tussen 1996 en 2017.

Jammeh's administratie was berucht om zijn brutaliteit en corruptie, maar het is de eerste keer dat seksueel misbruik van vrouwen uitgebreid en publiekelijk werd gedocumenteerd. "Yahya Jammeh behandelde Gambiaanse vrouwen als zijn persoonlijke bezittingen", zei Reed Brody, juridisch adviseur van HRW. "Verkrachting en aanranding zijn misdaden en Jammeh staat niet boven de wet - en geen enkel vrouw is eronder", voegde hij eraan toe.

'Protocolmeisjes'

Het onderzoek was gebaseerd op bewijsmateriaal van vier vrouwen, acht voormalige Gambiaanse functionarissen en verschillende andere getuigen, zeiden de rechtengroepen. Jammeh had "protocolmeisjes" die op afroep beschikbaar moesten zijn om hem van seks te voorzien. Hij koos zelf "jonge vrouwen uit om zijn seksuele fantasieën te bevredigen", verklaarde een topassistent.

De bevindingen zouden ook een stimulans zijn. Jammeh zou geschenken aan hen geven, ondersteuning bieden voor hun verarmde families, of een studiebeurs aanbieden om in het buitenland te studeren. De 'protocolmeisjes' moesten naast zijn woning wonen en mochten niet zonder zijn toestemming vertrekken. Als ze zijn seksuele eisen weigerden, bedreigde of sloeg hij hen, zeggen getuigenissen.

De "protocolmeisjes" werden gecontroleerd door zijn nicht, Jimbee Jammeh, die ook andere vrouwen voor hem aanwierf.
Eén van de slachtoffers was Toufah Jallow, toen een 18-jarige drama-student. Ze was de winnaar van de door de staat gesponsorde missverkiezing 2014, die Jammeh had geprezen als 'een middel om meisjes te empoweren'.

Meer dan zes maanden weigerde ze zijn toenaderingen, verwierp ze zijn aanbod om een ​​'protocolmeisje' te worden en een voorstel om met hem te trouwen, zei Jallow. Nadat assistenten haar naar het pre-Ramadan koranrecital in het staatshuis hadden gebracht, sloot Yahya haar op in een kamer. Hij sloeg en bedreigde haar, injecteerde haar met een vloeistof en verkrachtte haar, volgens haar getuigenis. Enkele dagen later vluchtte ze naar Senegal.

'Herstel en gerechtigheid'

Gambia heeft de Commissie Waarheid, Verzoening en Herstel (TRRC) opgericht naar het voorbeeld van het post-apartheidslichaam in Zuid-Afrika, om het bewind van Jammeh door te lichten. Naast de onthullingen van woensdag, wordt de voormalige leider er ook van beschuldigd honderden miljoenen dollars uit de staatskas te hebben verduisterd, toen hij president was. De 54-jarige Jammeh is momenteel in Equatoriaal Guinea, waar hij ballingschap zocht, nadat hij de presidentsverkiezingen van 2016 verloor. Jimbee Jammeh vluchtte met hem.

Marion Volkmann-Brandau, die het onderzoek leidde, riep de TRRC op om een ​​procedure tegen de ex-president in te zetten. Het is "tijd voor de 'schande' van verkrachting om van kant te wisselen", zei ze. "Deze bewonderenswaardige vrouwen hebben de cultuur van stilte verbroken. Het is van cruciaal belang dat het TRRC en de regering een weg voor hen banen naar herstel en gerechtigheid."