Topdiplomaten van de VS en Rusland kwamen dinsdag in Saudi-Arabië bijeen om te praten over het herstellen van de gebroken relaties tussen hun landen en het maken van een voorzichtige start met het proberen te beëindigen van de oorlog in Oekraïne. (Foto: AFP)
Amerikaanse en Russische functionarissen ontmoetten elkaar in Saudi-Arabië voor de eerste gesprekken op hoog niveau tussen de twee landen sinds de grootschalige invasie van Oekraïne door het Kremlin drie jaar geleden. De Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken Marco Rubio en de Russische minister van Buitenlandse Zaken Sergej Lavrov, samen met andere hoge ambtenaren, ontmoetten elkaar dinsdagochtend in het Diriyah Paleis in Riyad. 

De gesprekken, die de mogelijkheid bespraken om een ​​pad te vinden om de oorlog in Oekraïne te beëindigen, hadden geen betrekking op Kiev of Europese vertegenwoordigers.

De afwezigheid van Oekraïense of Europese functionarissen bij de gesprekken, die meer dan vier uur duurden, bevestigde de schokkende verschuiving in het Amerikaanse buitenlandse beleid onder de Amerikaanse president Donald Trump, die heeft gesuggereerd dat de Amerikaanse hulp aan Oekraïne zou kunnen stoppen en dat Kiev waarschijnlijk grondgebied zal moeten afstaan.

De buitenlandse adviseur van het Kremlin, Joeri Oesjakov, vertelde de Russische staatstelevisie dat de gesprekken "serieus" waren, maar dat het moeilijk te zeggen was of de standpunten van Moskou en Washington al gelijkgetrokken waren.

"We hebben onze principiële standpunten besproken en uiteengezet, en zijn overeengekomen dat afzonderlijke teams van onderhandelaars te zijner tijd contact met elkaar zullen opnemen over dit onderwerp", zei hij.

In een verklaring van de VS staat dat de twee landen hebben ingestemd met het aanpakken van 'irritaties' in hun relaties en het benoemen van teams om te onderhandelen over 'het beëindigen van het conflict in Oekraïne'.

Een woordvoerster benadrukte dat het proces zich nog in een vroeg stadium bevindt: "Eén telefoontje gevolgd door één vergadering is niet voldoende om een ​​duurzame vrede te bewerkstelligen."

Ushakov zei dat er een ontmoeting tussen Trump en Putin werd genoemd, maar dat er geen datum is afgesproken. Een ontmoeting is "onwaarschijnlijk" om volgende week plaats te vinden, merkte hij op.

Yulia Shapovalova van Al Jazeera, die vanuit Moskou verslag deed, zei dat hoewel noch de VS noch Rusland een snelle doorbraak verwacht, "er veel optimisme in de lucht hangt, maar ook scepsis".

Oekraïne eist 'veiligheidsgaranties'
De Oekraïense president Volodymyr Zelensky zei dat Kiev niets wist van de gesprekken.

Hij verklaarde dat zijn land geen enkele overeenkomst zal accepteren die in zijn afwezigheid wordt bereikt en dat hij "bepaalde veiligheidsgaranties" van de VS en Europa verlangt.

"We zullen nooit, onder geen enkele omstandigheid, onze tijdelijk bezette gebieden erkennen als onderdeel van Rusland," werd hij geciteerd door de Turkse staatsmedia. "Ze zijn onderdeel van Oekraïne."

Het Kremlin zei op zijn beurt dat Putin serieus was over het onderhandelen over een oplossing om de oorlog te beëindigen en dat hij dat het liefst op een vreedzame manier wilde doen.

Woordvoerder Dmitri Peskov stelde echter dat een levensvatbare, langetermijnoplossing onmogelijk is zonder "een alomvattende beschouwing van veiligheidsproblemen" in Europa.

Peskov erkende ook dat Oekraïne het recht heeft om toe te treden tot de Europese Unie, maar zei dat Moskou "een totaal andere positie" heeft ten aanzien van militaire allianties, zoals de NAVO.

Dat betekent dat de NAVO volledig afstand moet doen van een belofte uit 2008 dat Oekraïne op enig moment lid zou worden, aldus Maria Zakharova, woordvoerster van het ministerie van Buitenlandse Zaken.

Naast Oekraïne verwacht Rusland ook "vooruitgang" met de VS op economisch gebied, aldus Kirill Dmitriev, hoofd van het Russische Direct Investment Fund.

"We hebben een reeks voorstellen waar onze collega's over nadenken. En ik denk dat er mogelijk vooruitgang zal zijn in de niet zo verre toekomst, in de komende twee tot drie maanden," vertelde de beheerder van het staatsvermogensfonds aan de staatstelevisie.

De Russische economie kampt sinds de inval in Oekraïne met sancties van de VS en de EU.

Russische drone-aanvallen
De gesprekken vinden plaats op een moment dat Oekraïne gestaag terrein verliest aan de grotere Russische strijdkrachten in de slopende oorlog die al drie jaar duurt. Er bestaat bezorgdheid dat afnemende Amerikaanse steun Oekraïne naar een ongunstige regeling zou kunnen duwen.

Voorafgaand aan de besprekingen van dinsdag lanceerden Russische troepen een spervuur ​​van 176 drones op Oekraïne, aldus het leger van Kiev. De Oekraïense luchtmacht meldde dat de meeste drones werden vernietigd of uitgeschakeld door jamming.

Een Russische drone raakte een woongebouw in Dolynska in de regio Kirovohrad in Oekraïne, waarbij een moeder en haar twee kinderen gewond raakten en 38 appartementen werden geëvacueerd, zo meldde de regionale overheid. Nog eens vier woongebouwen raakten beschadigd door drone-resten in de regio Tsjerkasy, aldus lokale functionarissen.