Wetenschappers: Klimaatkeerpunten dreigend

Duizenden wetenschappers hebben herhaaldelijk opgeroepen tot dringende actie om de noodsituatie van het klimaat aan te pakken. Ze waarschuwen dat er nu verschillende omslagpunten zijn.

De onderzoekers, die deel uitmaken van een groep van meer dan 14.000 wetenschappers die zich hebben aangesloten bij een initiatief dat een wereldwijde klimaatnoodtoestand uitroept, zeiden in een artikel dat woensdag in het tijdschrift BioScience werd gepubliceerd dat regeringen consequent hebben gefaald om "de overexploitatie van de aarde" aan te pakken. De overexploitatie is volgens hen de oorzaak van de crisis.

Sinds een vergelijkbare beoordeling in 2019 merkten ze een "ongekende toename" op van klimaatgerelateerde rampen, waaronder overstromingen in Zuid-Amerika en Zuidoost-Azië, recordbrekende hittegolven en bosbranden in Australië en de VS, en verwoestende cyclonen in Afrika en Zuid-Azië.

Voor het onderzoek vertrouwden wetenschappers op "vitale tekens" om de gezondheid van de planeet te meten, waaronder ontbossing, uitstoot van broeikasgassen, gletsjerdikte en omvang van het zee-ijs en ontbossing. Van de 31 tekens ontdekten ze dat 18 recordhoogtes of dieptepunten bereikten.

Ondanks een daling van de vervuiling als gevolg van de Covid-19-pandemie, bereikten de niveaus van CO2 en methaan in de atmosfeer in 2021 bijvoorbeeld recordhoogten.

Groenland en Antarctica toonden onlangs een historisch laag niveau van ijsmassa en gletsjers smelten 31 procent sneller dan slechts 15 jaar geleden, aldus de auteurs.

De hitte van de oceaan en de wereldwijde zeespiegel hebben sinds 2019 nieuwe records gevestigd, en het jaarlijkse verliespercentage van het Braziliaanse Amazonegebied bereikte in 2020 het hoogste punt in 12 jaar.

In navolging van eerder onderzoek, zeiden de onderzoekers dat bosdegradatie in verband met vuur, droogte en houtkap ervoor zorgde dat delen van de Braziliaanse Amazone nu fungeren als een bron van koolstof, in plaats van het gas uit de atmosfeer te absorberen.

Vee zoals koeien en schapen bevinden zich nu op recordniveaus, met meer dan vier miljard en met een massa die groter is dan die van alle mensen en wilde landzoogdieren samen, zeiden ze.

'Oorzaak aanpakken'
Tim Lenton, de directeur van het Global Systems Institute van de Universiteit van Exeter en co-auteur van de studie, zei dat de recente recordbrekende hittegolven in het westen van de Verenigde Staten en Canada hebben aangetoond dat het klimaat zich al "op schokkende, onverwachte manieren" begint te gedragen.

"We moeten reageren op het bewijs dat we klimaatomslagpunten bereiken met even dringende maatregelen om de wereldeconomie koolstofarm te maken en de natuur te herstellen in plaats van te vernietigen", zei hij.

De onderzoekers zeiden dat er "steeds meer bewijs is dat we een aantal klimaatomslagpunten naderen of al zijn gepasseerd". Deze omvatten het smelten van de Groenlandse en West-Antarctische ijskappen, die nu op een eeuwenlange tijdschaal onomkeerbaar kunnen zijn, ongeacht hoe en of de mensheid zijn uitstoot vermindert.

Ze zeiden dat toenemende deoxygenatie van de oceaan en opwarmend water een bedreiging vormden voor warmwaterkoraalriffen, waarvan een half miljard mensen afhankelijk zijn voor voedsel, inkomen en bescherming tegen stormen. "Gezien deze alarmerende ontwikkelingen hebben we korte, frequente en gemakkelijk toegankelijke updates over de klimaatnoodsituatie nodig", aldus de studie.

De auteurs herhaalden eerdere oproepen voor transformatieve verandering op zes gebieden: het elimineren van fossiele brandstoffen, het verminderen van verontreinigende stoffen, het herstellen van ecosystemen, het overschakelen naar plantaardige diëten, het afstappen van onbepaalde groeimodellen en het stabiliseren van de menselijke bevolking.

Ze riepen ook op om onderwijs over klimaatverandering op te nemen in de kerncurriculum van scholen wereldwijd om het bewustzijn van het probleem te vergroten. Op korte termijn stelden ze een drietal noodmaatregelen voor op de klimaatnoodsituatie.

Deze bestonden uit "een significante koolstofprijs", een wereldwijde uitfasering en verbod op fossiele brandstoffen, en de ontwikkeling van strategische klimaatreserves zoals het herstellen en onderhouden van koolstofputten en hotspots voor biodiversiteit.

"We moeten stoppen met het behandelen van de klimaatnoodsituatie als een op zichzelf staand probleem - opwarming van de aarde is niet het enige symptoom van ons gestresste aardsysteem", zegt William Ripple, een vooraanstaande professor in ecologie aan het College of Forestry van de Oregon State University. "Beleid om de klimaatcrisis of andere symptomen te bestrijden, moet de oorzaak aanpakken: menselijke overexploitatie van de planeet", zei Ripple. Hij voegde eraan toe: "We moeten snel veranderen hoe we dingen doen, en nieuw klimaatbeleid moet waar mogelijk deel uitmaken van de herstelplannen voor Covid-19."