Sociale media zijn niet alleen zichtbaar dominant in het Surinaamse medialandschap, die positie wordt nu ook duidelijk onderbouwd door landelijk onderzoek. Uit het Landelijk Perceptieonderzoek Suriname 3.0 blijkt dat 69 procent van de bevolking sociale media noemt als het medium dat het meest wordt gebruikt. Daarmee zijn sociale media meer dan twee keer zo groot als televisie, radio en krant samen. Onder Surinamers van 18 tot en met 39 jaar loopt het aandeel zelfs op tot 88 procent.

Het gewicht van deze cijfers zit vooral in de omvang en opzet van het onderzoek. NIKOS ondervroeg tussen 25 juni en 21 juli 1.786 Surinamers van 18 jaar en ouder, op basis van een aselecte steekproef uit het bestand van stemgerechtigden voor de verkiezingen van 2025. Het veldwerk vond plaats in 49 ressorten in negen districten. Alleen Sipaliwini werd niet meegenomen. Volgens het onderzoeksrapport geven de resultaten door de gehanteerde steekproefmethode een representatief beeld van de opvattingen en verwachtingen van de Surinaamse bevolking.

Sociale media hebben zich met grote voorsprong ontwikkeld tot het belangrijkste medium voor Surinamers. Bijna zeven op de tien mensen noemen sociale media als het medium dat zij het meest gebruiken. Vooral onder jongeren is de dominantie vrijwel compleet: 88 procent van de 18- tot 39-jarigen kiest sociale media. Traditionele media verliezen daarmee terrein, maar zijn zeker niet verdwenen. Onder 60-plussers spelen televisie, radio en in mindere mate de krant nog een belangrijke rol.

Op de vraag welk medium men het meest gebruikt, antwoordt 69 procent sociale media. Televisie volgt op grote afstand met 17 procent. Radio wordt door 10 procent als meest gebruikt medium genoemd en de krant door slechts 4 procent. Daarmee is het aandeel van sociale media meer dan tweemaal zo groot als dat van televisie, radio en krant bij elkaar. De drie traditionele mediavormen komen gezamenlijk uit op 31 procent. De cijfers onderstrepen hoe sterk het Surinaamse medialandschap in relatief korte tijd is veranderd. De smartphone en sociale platforms hebben voor een groot deel van de bevolking een centrale plaats ingenomen in het dagelijkse mediagebruik.

De uitkomst betekent overigens niet dat 69 procent van de bevolking uitsluitend nieuws via sociale media ontvangt. De onderzoeksvraag luidde welk medium de respondent het meest gebruikt. De cijfers kunnen daarom niet zonder meer worden geïnterpreteerd als marktaandelen van nieuwsmedia of als percentages van de bevolking die traditionele media helemaal niet meer gebruiken.

De verschillen tussen generaties zijn groot. Van de 18- tot 39-jarigen noemt maar liefst 88 procent sociale media als het meest gebruikte medium. Televisie komt binnen deze leeftijdsgroep uit op 7 procent, radio op 4 procent en de krant op slechts 1 procent. Ook onder de groep van 40 tot en met 59 jaar blijven sociale media dominant. Daar kiest 72 procent hiervoor. Televisie is voor 15 procent het meest gebruikte medium, radio voor 9 procent en de krant voor 3 procent.

Bij 60-plussers ontstaat een heel ander beeld. Sociale media staan met 34 procent nog steeds op de eerste plaats, maar het verschil met traditionele media is veel kleiner. Eveneens 34 procent noemt televisie, 23 procent radio en 8 procent de krant als het meest gebruikte medium. Daarmee laat het onderzoek feitelijk twee medialandschappen binnen één samenleving zien. Onder jonge Surinamers zijn sociale media vrijwel allesoverheersend, terwijl oudere Surinamers hun aandacht veel meer over verschillende mediavormen verdelen.

Krant onder druk
Vooral de positie van de krant valt op. Landelijk noemt slechts 4 procent de krant als het meest gebruikte medium. Onder jongeren is dat 1 procent en bij de middengroep 3 procent. Alleen onder 60-plussers loopt het aandeel op tot 8 procent. Ook radio heeft zijn vroegere dominante positie niet meer. Landelijk komt het medium uit op 10 procent. Maar onder 60-plussers noemt nog bijna een kwart, 23 procent, radio als het medium dat het meest wordt gebruikt. Televisie houdt binnen de traditionele media de sterkste positie. Landelijk staat televisie met 17 procent op de tweede plaats en onder 60-plussers deelt het met sociale media zelfs de eerste positie, beide met 34 procent. De onderzoekers stellen dan ook vast dat sociale media weliswaar binnen alle leeftijdsgroepen worden gebruikt, maar dat het gebruik onder jongeren veruit het hoogst is. Ouderen maken relatief veel vaker gebruik van radio en televisie.

Uitdaging voor journalistiek
Voor nieuwsorganisaties zijn de uitkomsten belangrijk. Ze wijzen erop dat het bereiken van vooral jonge nieuwsconsumenten steeds sterker afhankelijk wordt van digitale distributie. Een journalistiek product kan worden gemaakt voor radio, televisie of een nieuwssite, maar een groot deel van het publiek beweegt zich primair op sociale platforms. Daarmee verandert niet noodzakelijk de journalistieke taak, maar wel de weg waarlangs journalistiek het publiek bereikt. Nieuwsorganisaties staan voor de uitdaging aanwezig te zijn op de platforms waar hun publiek zich bevindt, zonder journalistieke normen zoals verificatie, hoor en wederhoor en betrouwbaarheid ondergeschikt te maken aan snelheid en bereik.

Tegelijkertijd laten de cijfers zien dat traditionele media niet simpelweg kunnen worden afgeschreven. Vooral voor oudere groepen blijven televisie en radio belangrijke mediavormen. Een mediastrategie die uitsluitend digitaal of uitsluitend traditioneel is, zou daardoor verschillende delen van de samenleving onvoldoende bereiken. Het onderzoek legt daarmee een fundamentele verschuiving bloot: de strijd om het Surinaamse publiek wordt in toenemende mate digitaal gevoerd. Voor de journalistiek is de vraag niet langer óf sociale media onderdeel moeten zijn van de nieuwsvoorziening, maar hoe journalistieke organisaties daar zichtbaar en relevant blijven zonder hun betrouwbaarheid te verliezen.