Suriname zegt al jaren dat het de kennis, ervaring, investeringen en internationale netwerken van zijn diaspora nodig heeft. Die boodschap klinkt goed, maar in de praktijk blijft het te vaak bij woorden. De echte uitdaging is niet het erkennen van het belang van de diaspora, maar het daadwerkelijk ruimte geven aan deskundigheid van buiten.

Ik spreek daarbij ook uit eigen ervaring. Wie vanuit het buitenland kennis en ervaring wil inzetten voor Suriname, merkt soms dat die bijdrage niet uitsluitend als versterking wordt gezien. Er kan ook terughoudendheid ontstaan, bijvoorbeeld uit angst dat lokale functionarissen worden overvleugeld of bestaande verhoudingen onder druk komen te staan. Die houding helpt Suriname niet vooruit.

Kennis uit de diaspora hoeft geen bedreiging te zijn voor lokale professionals. Integendeel: zij kan juist worden gebruikt om lokale capaciteit te versterken, medewerkers op te leiden, internationale standaarden te introduceren, organisaties professioneler te maken en nieuwe netwerken en markten te ontsluiten.

Daarbij kan Suriname leren van landen als India. De economische groei van India heeft uiteraard vele oorzaken en kan niet simpelweg aan de diaspora worden toegeschreven. Wel heeft India zijn diaspora veel nadrukkelijker als strategische kracht benaderd. Buitenlandse professionals, ondernemers en investeerders met Indiase wortels worden actief betrokken bij kennisoverdracht, investeringen, technologie, onderwijs en economische ontwikkeling. Dat is de les die Suriname zou moeten trekken: diasporabeleid moet niet incidenteel zijn, maar structureel, professioneel en resultaatgericht.

Een tweede probleem is de manier waarop politieke benoemingen in Suriname regelmatig plaatsvinden. Na verkiezingen ontstaat vaak opnieuw een bestuurlijke stoelendans. Nieuwe regeringen willen hun eigen mensen op belangrijke posities plaatsen, ook wanneer er al deskundige bestuurders of professionals aanwezig zijn. Dat is schadelijk voor de continuïteit van organisaties en uiteindelijk voor het land.

De centrale vraag bij iedere benoeming zou niet moeten zijn tot welke partij iemand behoort of wie iemand kent. De vraag moet zijn: beschikt deze persoon over de juiste kennis, ervaring, integriteit en leiderschapskwaliteiten voor deze functie? Als iemand goed functioneert, moet die persoon kunnen blijven zitten, ongeacht welke regering aantreedt. En als iemand onvoldoende presteert, moet vervanging plaatsvinden op basis van objectieve resultaten en competenties.

Kijk naar de langdurige problemen rond staatsbedrijven zoals Surinam Airways en EBS. Deze organisaties worden geconfronteerd met grote financiële, operationele en bestuurlijke uitdagingen. Dergelijke problemen zijn niet aan één individu of één regering toe te schrijven. Ze wijzen op structurele tekortkomingen in governance, continuïteit, toezicht en professionele bedrijfsvoering. Juist hier kan kennis uit de diaspora worden ingezet.

Er zijn Surinamers in Nederland, de Verenigde Staten, het Caribisch gebied en elders die beschikken over gespecialiseerde ervaring in luchtvaart, energie, financiën, corporate governance, digitalisering, infrastructuur, gezondheidszorg, technologie en organisatieverandering. Waarom zou Suriname deze kennis niet veel systematischer benutten? Dat betekent overigens niet dat iedere Surinamer in het buitenland automatisch geschikt is. Ook diasporaprofessionals moeten op basis van kwaliteit worden geselecteerd. Diasporabeleid mag geen nieuwe vorm van vriendjespolitiek worden. Daarom is een transparant systeem nodig.

Suriname zou een professioneel register kunnen opzetten van deskundigen in binnen- en buitenland. Vacatures, commissariaten en adviesopdrachten bij ministeries en staatsbedrijven zouden transparant gepubliceerd moeten worden. Kandidaten moeten worden beoordeeld op ervaring, competenties en resultaten. Diasporaprofessionals hoeven bovendien niet permanent naar Suriname te verhuizen. Zij kunnen tijdelijke opdrachten uitvoeren, deelnemen aan adviesraden, toezichthoudende functies vervullen, medewerkers trainen of vanuit het buitenland kennis overdragen. Het doel moet altijd zijn om lokale capaciteit sterker te maken.

De discussie mag daarom niet worden gereduceerd tot diaspora tegenover lokaal. Beide groepen hebben kennis die de ander niet altijd bezit. Lokale professionals kennen de samenleving, cultuur en dagelijkse realiteit. De diaspora kan internationale ervaring, netwerken en aanvullende expertise meebrengen. De kracht ontstaat wanneer die kennis wordt gecombineerd.

Suriname staat bovendien voor grote economische kansen, onder andere door de ontwikkeling van de olie- en gassector. Juist daarom wordt goed bestuur steeds belangrijker. Nieuwe inkomsten zullen weinig duurzame ontwikkeling opleveren wanneer instituties zwak blijven en deskundigheid ondergeschikt blijft aan politieke belangen. Suriname hoeft dus niet opnieuw te verklaren dat het de diaspora nodig heeft.

De volgende stap is veel moeilijker, maar noodzakelijk: daadwerkelijk ruimte creëren voor kennis, kritiek, professionaliteit en onafhankelijk denken. De diaspora is geen wondermiddel. Maar wanneer Suriname bereid is deskundigheid werkelijk te omarmen, kan zij wel een belangrijke versneller zijn van professionalisering, economische ontwikkeling en institutionele versterking.

De tijd van roepen moet voorbij zijn. De tijd van uitvoeren moet beginnen.

André Oedayrajsingh Varma

U kunt het gehele stuk hier downloaden


Documenten: