Een weg in de buurt van de Milad (Geboorte) Toren in Teheran, Iran. (Foto: AFP)
De recente Amerikaanse luchtaanvallen op doelen in Zuid-Iran hebben geleid tot scherpe reacties vanuit Teheran, dat de acties bestempelt als  "ronduit een grove schending" van het fragiele staakt-het-vuren dat sinds april van kracht is. Deze aanvallen komen terwijl beide zijden juist tekenen van vooruitgang hadden laten zien in gesprekken over een vredesakkoord en het heropenen van de cruciale Straat van Hormuz.

De commandant van de Revolutionaire Garde's Ruimtevaartmacht, Seyed Majid Moosavi, verklaarde dat Iran klaarstaat om te reageren en noemde de diplomatie met de VS een "zuiver verlies". Zijn luchtmacht, verantwoordelijk voor Iran’s ballistische raketten en droneprogramma’s, is "hoog alert en wacht op orders" van de opperbevelhebber.

Ondanks de aanvallen waren Iraanse topdiplomaten recent nog in Doha voor gesprekken, waarbij onder meer de vrijgave van ongeveer 24 miljard dollar aan bevroren Iraanse tegoeden centraal stond. Deze vrijgave vormt volgens bronnen het laatste grote struikelblok voor een intentieverklaring die mogelijk de oorlog zou beëindigen en de scheepvaart door de Straat van Hormuz weer zou opstarten.

De VS bevestigde de aanvallen, gericht op boten die naar verluidt mijnen wilden leggen en raketlanceerinstallaties. Volgens het Amerikaanse Centraal Commando waren de acties bedoeld "om onze troepen te beschermen tegen bedreigingen van Iraanse zijde". Tegelijk benadrukte minister van Buitenlandse Zaken Marco Rubio dat de Straat van Hormuz “hoe dan ook open moet zijn”.

De spanningen nemen toe nu ook Israël zijn militaire acties tegen Hezbollah in Libanon opvoert. Na een aankondiging van premier Benjamin Netanyahu werden nachtelijke bombardementen uitgevoerd, waarbij volgens de Libanese autoriteiten twaalf doden vielen. Analisten zien deze Israëlische escalatie als een complicerende factor voor een Amerikaanse-Iraanse vredesdeal.

Lorenzo Kamel, historicus aan de Universiteit van Turijn, stelt dat zonder inmenging op het Israëlische beleid, vooral door Netanyahu, een overeenkomst "zeer wankel" zal blijven. Ook wordt gevreesd dat Iran, als reactie op Israëlische aanvallen in Libanon, mogelijk zijn acties in de regio, zoals tegen de Verenigde Arabische Emiraten, zal opvoeren.

De situatie in de Straat van Hormuz blijft gespannen, met Iran dat aangeeft bereid te zijn om zich te verzetten tegen blokkades en druk van de VS. Analist Mohammad Eslamy uit Teheran vermoedt dat de VS een militaire escalatie plant om Iran onder druk te zetten tijdens de nog lopende onderhandelingen.