Voorzitter van het hoofdstembureau Paramaribo, Ricardo Bhola, kijkt toe bij de controle van de processen-verbaal.
Het opnieuw tellen van de uitgebrachte stemmen van een 12 tot 15 stembureaus in Paramaribo zal dinsdag beginnen en zal, volgens voorzitter Ricardo Bhola van hoofdstembureau Paramaribo, vrijdag zijn afgerond. De hertelling zal plaatsvinden in het NIS, waar het hoofdstembureau is ondergebracht. Er wordt van alle kanten druk uitgeoefend op het hoofdstembureau om het werk snel af te ronden. “We gaan ons echter niet laten haasten, niet door de president en ook niet door de politieke partijen. Er is geen enkele reden om te spreken van fraude. Als voorzitter van het hoofdstembureau vaar ik maar op één kompas: dat van integriteit”, zegt Bhola.

In een interview met Starnieuws en de Ware Tijd zegt Bhola dat er bij de controle van de 275 stembureaus in Paramaribo, in eerste instantie in de processen-verbaal van 47 stembureaus administratieve fouten zijn geconstateerd. Het controleren en corrigeren van deze administratieve fouten is maandagavond afgerond. Hiervoor zijn de voorzitters van de betreffende stembureaus opgeroepen om informatie te verschaffen en de correcties aan te brengen, in aanwezigheid van de verkiezingsautoriteiten en de politie. Het proces mag vanaf de tribune worden waargenomen door het publiek, waaronder ook politieke organisaties.

Van de 47 stembureaus waar administratieve fouten zijn geconstateerd, blijkt dat bij een aantal daarvan een hertelling moet plaatsvinden. Vóór deze hertelling, die dinsdag begint, wordt het volledige personeel van de stembureaus opgeroepen aanwezig te zijn, omdat alleen de voorzitter van een stembureau toegang kan hebben tot de verzegelde grijze kisten waarin de stembiljetten zijn opgeslagen. Vanaf dinsdag worden de uitgebrachte stemmen van telkens twee stembureaus opnieuw geteld.

Voor de hertelling worden ook de politieke partijen die aan de verkiezingen hebben deelgenomen uitgenodigd om met twee personen aanwezig te zijn in de zaal waar de telling plaatsvindt – niet op de tribune. Bij de hertelling zijn ook leden van het Onafhankelijk Kiesbureau (OKB), leden van het Centraal Hoofdstembureau (CHS) en de politie aanwezig. Het publiek en de media mogen de hertelling volgen vanaf de tribune in het NIS.


Wanneer vrijdag de hertelling is afgerond, worden de stembiljetten in aanwezigheid van alle betrokkenen opnieuw opgeborgen in de grijze stalen kisten. De eventuele nieuwe uitkomsten van de stemming bij een stembureau worden verwerkt in de processen-verbaal. Het geheel wordt vervolgens afgeleverd bij het Centraal Hoofdstembureau aan de Frederik Derbystraat. Het CHS registreert en controleert nogmaals de uitkomsten en resultaten van de hertelling op het hoofdstembureau. In het geval dat bij het CHS alsnog fouten worden ontdekt, wordt de data van het betreffende stembureau teruggestuurd naar het hoofdstembureau in het NIS om gecorrigeerd te worden.

Bhola zegt dat op het niveau van DNA het niet verwachtbaar is dat er enige wijziging zal komen in het aantal zetels, zoals dat nu de voorlopige cijfers aantonen. Het is echter wel best mogelijk dat op het niveau van ressortraad (rr), de aangebrachte correcties wel invloed hebben op welke kandidaat van welke partij wel of niet een zetel weet te bemachtigen.

Volgens Bhola is het proces, zoals hij het beschrijft, niet eenvoudig. Het vereist concentratie en constante waakzaamheid. “Maar zoals het gebeurt, is het transparant en zijn er voldoende controlemomenten en instanties ingebouwd.” De hoofdstembureauvoorzitter, die ook districtscommissaris is, geeft toe dat de gemaakte fouten op de stembureaus bij deze verkiezingen vaker voorkomen dan bij eerdere verkiezingen. Veel daarvan kan worden toegeschreven aan onervaren stembureaupersoneel. Het ontwikkelingsniveau van de stembureauleden ligt, in tegenstelling tot vroeger, vaak lager dan hbo- of academisch niveau. De opgedane kennis tijdens de trainingen is niet in alle gevallen goed toegepast, terwijl ook het wegvallen van 500 getrainde personen, enkele dagen voor de verkiezingen, een belangrijke rol heeft gespeeld. 

“Maar over het algemeen worden er fouten gemaakt, zelfs hier bij het hoofdstembureau”, zegt Bhola. Hij is enorm dankbaar voor de ondersteunende en controlerende manier waarop de leden van het OKB en het CHS het proces begeleiden en waar nodig tijdig ingrijpen. Bhola verstrekt een lijst met alle mogelijke fouten die zich hebben voorgedaan op de dag van de stemming op de stembureaus. Het gaat om veel administratieve fouten, zoals foutieve totalisering, het verkeerd registreren van gegevens, het ontbreken van verzamellijsten, stembureauleden die de lijsten niet hebben geteld, verschillen in stemopname, en niet of onvolledig ingevulde formulieren voor DNA en RR, bekend onder 12A en 12B. Verder zijn er ook rekenfouten en vele andere onvolkomenheden.

De hoofdstembureauvoorzitter vraagt om geduld van de samenleving en ook van de politieke partijen. “Het proces verloopt dit keer zelfs sneller dan bij de vorige verkiezingen,” zegt Bhola. Hij begrijpt echter de noodzaak en het belang van de situatie. Hij legt uit dat alle betrokkenen – personeel, leden van de verkiezingsautoriteiten en met name de politieambtenaren die ’s avonds belast zijn met bewaking – erg vermoeid zijn. “Hoeveel personeel je ook laat komen, het is geconcentreerd werken, en dat is heel vermoeiend,” meent Bhola.

Ook in het district Wanica vinden er nog steeds hertellingen plaats. Het proces daar zal volgens voorzitter Bholanath Narain van het hoofdstembureau deze week afgerond worden. Hij verwacht de openbare zitting zaterdag te kunnen houden.