Sinds de genocide die Israël in oktober 2023 op de Palestijnen in Gaza begon, hebben meer dan 40.000 mensen levensveranderende verwondingen opgelopen. (Foto: Reuters)
Amnesty International heeft Israël, Rusland en de Verenigde Staten genoemd als de hoofdverantwoordelijken voor de ernstige achteruitgang van mensenrechten wereldwijd. De leiders van deze landen — premier Benjamin Netanyahu, president Vladimir Putin en president Donald Trump — worden door de mensenrechtenorganisatie bestempeld als “vraatzuchtige roofdieren” die streven naar economische en politieke dominantie ten koste van fundamentele vrijheden.

In het jaarlijkse rapport over de staat van de mensenrechten, dat dinsdag werd gepubliceerd, stelt Agnes Callamard, secretaris-generaal van Amnesty, dat de internationale orde die na de Tweede Wereldoorlog moeizaam werd opgebouwd, in 2025 scherpe omkeringen heeft doorgemaakt. “Een wereld waarin primitieve wreedheid kon floreren, is al lange tijd in de maak,” aldus Callamard tijdens een persconferentie in Londen.

Zij bekritiseerde veel regeringen die volgens haar de “roofdieren” liever sussen dan confronteren, en waarschuwde dat sommigen zelfs het gedrag van deze machthebbers proberen te imiteren. Spanje werd als uitzondering genoemd, vanwege zijn openlijke kritiek op Israëls acties in Gaza en de Amerikaanse en Israëlische aanvallen op Iran.

Het rapport belicht onder meer Israëls genocide in Gaza, de “misdaden tegen de menselijkheid” van Rusland in Oekraïne en het door de VS en Israël gevoerde conflict tegen Iran. Amnesty benadrukt dat internationaal recht in deze conflicten structureel wordt genegeerd.

Daarnaast documenteert het rapport een wereldwijde toename van autoritaire praktijken en schendingen van burgerrechten, met voorbeelden uit landen als Afghanistan, waar de Taliban vrouwen systematisch uitsluit van onderwijs en werk, en Nepal, waar geweld tegen Dalit-vrouwen slecht wordt onderzocht. Ook het Verenigd Koninkrijk wordt bekritiseerd vanwege repressie tegen Palestijnse solidariteitsbewegingen.

De mensenrechtensituatie is nijpend: sinds oktober 2023 zijn in Gaza meer dan 72.500 mensen omgekomen door Israëlische bombardementen. In Oekraïne zijn sinds de Russische invasie ruim 15.000 mensen gedood, terwijl de conflicten in het Midden-Oosten gepaard gaan met tienduizenden doden en massale ontheemding.

Callamard stelt dat deze oorlogen het gevolg zijn van een wereldbeeld waarin geweld en het doden van burgers genormaliseerd zijn, en waar “geen effectieve maatregelen zijn genomen tegen Israël vanwege de voortdurende schending van menselijke standaarden.”

Toch biedt Amnesty ook ruimte voor hoop, met verwijzingen naar wereldwijde protesten, het toenemend aantal landen dat Zuid-Afrika ondersteunt in haar zaak tegen Israël bij het Internationaal Gerechtshof, en juridische stappen van het Internationaal Strafhof tegen onder meer voormalige leiders van de Filipijnen en Talibancommandanten.