Dezer dagen zullen de politieke partijen die zich formeel bij het Centraal Hoofdstembureau Suriname (CHS) hebben aangemeld, hun kandidaten bekendmaken. Volgens de spelregels binnen een democratische rechtstaat zullen de kandidaten tijdens een partijcongres van de respectieve politieke partijen moeten worden gepresenteerd en vervolgens bekrachtigd. Hier en daar hoor je al wat namen die als kandidaten van de partijen naar voren zullen worden geschoven.

Van twee gevestigde partijen zijn de namen al bekend. Bij een van de partijen is de lijst zelfs bekrachtigd, maar het blijft een voorlopige kandidatenlijst. De ontevredenheid bij de leden van de politieke partijen zal later heel duidelijk worden. Dat is begrijpelijk. Veel mensen die zichzelf in de afgelopen periode hebben weggecijferd voor politieke partijen zullen niet worden gekandideerd. 

Voor de partijleiding is dat niet eenvoudig voor elkaar te krijgen. Er zijn immers maar 51 plekken om partijleden te accommoderen op het niveau van DNA, terwijl de partijen duizenden leden hebben die gaarne DNA-kandidaat willen zijn. De ambitie voor Districtsraadslid (DR) en Ressortraadslid (RR) is niet zo groot. Complexer nog is de rangschikking van DNA-kandidaten op de kandidatenlijst van partijen. Dus al deze factoren bij elkaar genomen is het geen eenvoudige opgave voor de leiding van de diverse partijen.

Wat we weer zullen ervaren is dat er goed misbruik zal worden gemaakt van mensen die enige populariteit genieten in de samenleving. Die zullen op de lijst geplaatst worden, maar niet op een verkiesbare plek. De kans is dus heel klein dat ze een zetel zullen halen voor De Nationale Assemblee. Zij zullen dan stemmen moeten halen om andere kandidaten die hoger zijn gerangschikt van zuurstof te voorzien.

De politieke intriges binnen de partijen om leden uit te sluiten en of naar beneden te duwen op de lijst is nu prominent aan de orde binnen deze politieke organisaties. De selectie criteria die worden gehanteerd zijn zeer divers. Enkele hiervan zijn competenties, populisme, populariteit, friends and family, nepotisme en patronage. De persoonlijke aanvallen naar elkaar toe zullen in de campagnevoering opnieuw de boventoon voeren. Dit is jammerlijk van de kandidaten. Ze laten een uitgelezen gelegenheid voorbijgaan om hun ontwikkelingsvisie over de inrichting van het land te geven. Kom met een uitgewerkt plan wat je gaat doen en hoe je denkt dat te financieren. Tegenstanders beledigen en belachelijk maken is beneden elk niveau. Het volk heeft niets daaraan.

Een positief aspect van de aangepaste kieswet is dat de recrutering van kandidaten nu landelijk geschiedt. Er is maar één kiesdistrict. Dus het maakt niet uit waar een kandidaat en iemand die op een kandidaat wenst te stemmen, ingeschreven staat in het burgerregister van Suriname. Het passief en actief kiesrecht kan landelijk onbeperkt worden uitgeoefend. 

Voorstanders van deze wettelijke aanpassing vinden dat hiermee de democratische beleving beter tot wasdom komt. Critici hiervan zijn van oordeel dat juist het achtergestelde deel van Suriname meer politiek-bestuurlijk draagvlak zou moeten hebben om zodoende een inhaalslag te kunnen maken op de kustvlakte. Er is enige bezorgdheid of de nieuw gekozen DNA-leden en in het verlengde daarvan het komende kabinet voldoende beleidsaandacht zullen besteden aan de verre districten. Zoals de kaarten nu liggen zullen deze gebieden onder de vigerende kieswet minder DNA-zetels voortbrengen. De districten Paramaribo en Wanica zullen optreden als hofleveranciers van zetels. Dus het binnenland en de districten zijn nu qua politiek draagvlak in een ongunstige positie gemanoeuvreerd. Het is te hopen dat de aanstaande beleidsmakers karakter zullen tonen in de benadering van de nationale ontwikkeling na mei 2025.

Ettiré Patra