Onze ideeën over de kleuren van de planeten Neptunus en Uranus waren verkeerd, zo blijkt uit onderzoek onder leiding van Britse astronomen. Afbeeldingen van een ruimtemissie in de jaren tachtig lieten zien dat Neptunus diepblauw en Uranus groen was.

Maar een onderzoek heeft uitgewezen dat de twee ijsreuzenplaneten beide vergelijkbare tinten groenachtig blauw hebben.

Het is gebleken dat de eerdere beelden van Neptunus waren verbeterd om details van de atmosfeer van de planeet weer te geven, waardoor de ware kleur ervan veranderde.

"Ze deden iets waarvan ik denk dat iedereen op Instagram dat ooit in zijn leven zal hebben gedaan: ze hebben de kleuren aangepast", vertelde prof. Catherine Heymans, astronoom voor Schotland en hoogleraar astrofysica aan de Universiteit van Edinburgh.

"Ze accentueerden het blauw alleen maar om de kenmerken te onthullen die je in de atmosfeer van Neptunus kunt zien, en daarom ziet de afbeelding er erg blauw uit, maar in werkelijkheid lijkt Neptunus eigenlijk behoorlijk op Uranus."

Astronomen weten al lang dat de meeste moderne afbeeldingen van de twee planeten hun ware kleuren niet nauwkeurig weergeven, aldus prof. Patrick Irwin van de Universiteit van Oxford, die het onderzoek leidde.

"Hoewel de kunstmatig verzadigde kleur destijds bekend was onder planetaire wetenschappers - en de beelden werden vrijgegeven met bijschriften die dit uitlegden - was dat onderscheid in de loop van de tijd verloren gegaan."

Dr. Robert Massey, adjunct-directeur van de Royal Astronomical Society (RAS), legde uit dat het verbeteren van beelden een normale procedure was in astronomisch onderzoek.

"Het zou dwaas zijn om naar een astronomisch beeld te kijken en niet te denken dat het verbeterd is. Dat moet wel zo zijn, want zo worden ze verwerkt om dingen te kunnen zien.

"Het is niet zo dat er een samenzwering was om het voor het publiek verborgen te houden!"

Professor Irwin en zijn team verwerkten de originele gegevens om te komen tot wat wordt beweerd 'de meest nauwkeurige weergave tot nu toe' te zijn van de kleur van zowel Neptunus als Uranus.

De aanvankelijke misvatting ontstond doordat beelden die door NASA's Voyager 2-ruimtevaartuigmissie van beide planeten waren vastgelegd, de beelden in drie afzonderlijke kleuren registreerden.

De eerdere beelden werden in de jaren tachtig gemaakt door NASA's Voyager-ruimtevaartuig. (Foto: Julian Baum/Science Fotobibliotheek)

Echte kleuren
De afbeeldingen werden opnieuw gecombineerd om de samengestelde kleurenafbeeldingen te creëren, die niet altijd nauwkeurig in balans waren. Het contrast werd ook sterk verbeterd om details in de wolken, banden en winden van de planeten naar voren te brengen. In het geval van Neptunus maakten beide processen het blauwer dan het in werkelijkheid was.

In de recente studie gebruikten de onderzoekers gegevens van de Hubble Space Telescope Imaging Spectrograph en de Multi Unit Spectroscopic Explorer van de Very Large Telescope van de European Southern Observatory.

In beide instrumenten is elke pixel een continu spectrum van kleuren, waardoor de onderzoekers de ware kleuren van beide planeten kunnen weergeven.

Uit de analyse bleek dat Uranus en Neptunus een soortgelijke tint groenachtig blauw hebben, hoewel onderzoekers een klein verschil ontdekten. Neptunus heeft een lichte zweem van extra blauw, wat volgens het model te wijten is aan een dunnere waaslaag op die planeet.

Het onderzoek toonde ook aan dat Uranus er zowel in de zomer als in de winter iets groener uitziet, wanneer een van zijn polen naar de zon wijst. Maar tijdens de lente en de herfst, wanneer de zon boven de evenaar staat, heeft hij een blauwere tint.