Iran zweert wraak na aanval bij herdenking Soleimani

Bij twee explosies kwamen woensdag bijna honderd mensen om het leven en raakten tientallen gewond tijdens een ceremonie in Iran ter herdenking van commandant Qassem Soleimani die in 2020 door een Amerikaanse drone werd gedood, zeiden Iraanse functionarissen, waarbij ze niet-gespecificeerde 'terroristen' de schuld gaven.

De Iraanse staatstelevisie maakte melding van een eerste en daarna een tweede ontploffing na twintig minuten tijdens een druk bezocht jubileumevenement op de begraafplaats waar Soleimani begraven ligt in de zuidoostelijke stad Kerman.

Niemand heeft de verantwoordelijkheid voor de ontploffingen opgeëist. Een hoge functionaris van de regering-Biden zei in Washington dat de ontploffingen een "terroristische aanval" leken te vertegenwoordigen van het type dat in het verleden door militanten van de Islamitische Staat werd uitgevoerd.

De Iraanse president Ebrahim Raisi veroordeelde de "gruwelijke en onmenselijke misdaad", en de hoogste leider van Iran, ayatollah Khamenei, zwoer wraak te nemen voor de bloedige dubbele bomaanslagen.

"Wrede criminelen... moeten weten dat ze van nu af aan krachtig zullen worden aangepakt en... er zal ongetwijfeld hard worden gereageerd", aldus Khamenei in een verklaring volgens de staatsmedia.

Verschillende landen, waaronder Rusland en Turkije, veroordeelden de aanslagen, en de secretaris-generaal van de VN riep op tot het ter verantwoording roepen van de verantwoordelijken.

De Iraanse minister van Volksgezondheid, Bahram Eynollahi, vertelde de staatstelevisie dat het dodental op 95 stond en zei dat 211 anderen gewond raakten, waardoor het de dodelijkste aanval in de geschiedenis van de Islamitische Republiek is. Het land heeft in het verleden te maken gehad met soortgelijke incidenten van verschillende groepen inclusief de Islamitische Staat.

Iran heeft Israël in het verleden de schuld gegeven van aanvallen op individuele mensen of plaatsen binnen zijn grenzen – beweringen die Israël noch bevestigd noch ontkend heeft – maar er waren geen aanwijzingen voor enige betrokkenheid van een buitenlandse staat bij de explosies op begraafplaatsen.

De VS heeft geen aanwijzingen gezien dat Israël achter de ontploffingen zat, zei John Kirby, woordvoerder van de nationale veiligheid van het Witte Huis.

Een niet bij naam genoemde functionaris vertelde aan staatspersbureau IRNA dat "twee explosieven die langs de weg naar Kerman's Martelarenbegraafplaats waren geplaatst, op afstand door terroristen tot ontploffing waren gebracht".

Tientallen bloedige lichamen
Op video's uitgezonden door de Iraanse staatsmedia waren tientallen bebloede lichamen verspreid te zien met enkele omstanders die overlevenden probeerden te helpen en anderen die zich haastten om het explosiegebied te verlaten.

"Ik hoorde een heel hard geluid en voelde toen pijn in mijn rug... daarna kon ik mijn benen niet meer voelen", vertelde een gewonde vrouw in een Kerman-ziekenhuis aan de staatstelevisie.

Iraanse Rode Halve Maan-redders hielpen de gewonde mensen tijdens de ceremonie, waar honderden Iraniërs zich hadden verzameld om de verjaardag van de moord op Soleimani te vieren. Sommige Iraanse persbureaus zeiden dat het aantal gewonden veel hoger was.

"Ondanks alle veiligheidsmaatregelen werd daar een verschrikkelijk geluid gehoord. De zaak wordt nog onderzocht", zei Reza Fallah, hoofd van de Kerman Red Crescent Society, tegen de staatstelevisie.

Later zei het staatspersbureau dat de begraafplaats tot nader order was geëvacueerd en gesloten. De regering kondigde aan dat donderdag, vandaag, een dag van rouw zou zijn.

Hoewel de autoriteiten niet publiekelijk de schuld gaven, zei topcommandant van de Iraanse Quds-troepenmacht Esmail Qaani dat de aanvallen werden uitgevoerd door "de agenten van het zionistische regime (Israël) en de Verenigde Staten".

Teheran beschuldigt zijn aartsvijanden, Israël en de Verenigde Staten, vaak van het steunen van anti-Iraanse militante groeperingen.

De staatstelevisie toonde een menigte die zich 's nachts op de begraafplaats verzamelde en scandeerde: "Dood aan Israël" en "Dood aan Amerika".

De VS was op geen enkele manier betrokken bij de explosies en hebben geen reden om aan te nemen dat Israël dat wel was, vertelde woordvoerder Matthew Miller van het Amerikaanse ministerie van Buitenlandse Zaken tijdens een reguliere nieuwsbriefing.

Het Iraanse ministerie van Buitenlandse Zaken zei in een verklaring dat het alle internationale middelen zal gebruiken om degenen die betrokken zijn bij de aanslagen en hun aanhangers te identificeren en voor de rechter te brengen. Ondertussen annuleerde president Raisi donderdag een gepland bezoek aan Turkije.

Eerdere aanvallen
In 2022 eiste de soennitische militante moslimgroepering Islamitische Staat de verantwoordelijkheid op voor een dodelijke aanval op een sjiitisch heiligdom in Iran, waarbij vijftien mensen omkwamen.

Eerdere aanvallen die door de groep worden opgeëist, zijn onder meer dodelijke dubbele bomaanslagen in 2017 die gericht waren op het Iraanse parlement en het graf van de oprichter van de Islamitische Republiek, Ayatollah Ruhollah Khomeini. Baluchi-militanten en etnisch-Arabische separatisten hebben ook aanslagen gepleegd in Iran.

De Amerikaanse moord op Soleimani op 3 januari 2020, een drone-aanval op de luchthaven van Bagdad en de vergelding door Teheran door twee Iraakse militaire bases aan te vallen waar Amerikaanse troepen zijn gehuisvest, brachten de Verenigde Staten en Iran dicht bij een regelrecht conflict.

Als opperbevelhebber van de elite Quds-strijdmacht, de overzeese tak van de Iraanse Revolutionaire Garde (IRGC), voerde Soleimani clandestiene operaties in het buitenland uit en was hij een sleutelfiguur in de al lang bestaande campagne van Iran om de Amerikaanse troepen uit het Midden-Oosten te verdrijven.

De spanningen tussen Iran en Israël, samen met hun bondgenoot de VS, hebben een nieuw hoogtepunt bereikt vanwege Israëls oorlog tegen de door Iran gesteunde Hamas-militanten in Gaza, als vergelding voor hun razernij door Zuid-Israël op 7 oktober.

De door Iran gesteunde Houthi-militie van Jemen heeft schepen aangevallen waarvan zij zeggen dat ze verbindingen hebben met Israël in de toegang tot de Rode Zee, een van 's werelds drukste scheepvaartroutes.

Amerikaanse troepen zijn aangevallen door door Iran gesteunde militanten in Irak en Syrië vanwege de steun van Washington aan Israël. Ze hebben hun eigen vergeldingsluchtaanvallen uitgevoerd.