VS: Oud minister van Buitenlandse Zaken Henry Kissinger overleden

De voormalige Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken Henry Kissinger, die tijdens de Koude Oorlog een cruciale en polariserende rol speelde in het Amerikaanse buitenlandse beleid, is op 100-jarige leeftijd overleden. Hij was Amerika's topdiplomaat en nationale veiligheidsadviseur tijdens de regeringen van Nixon en Ford. Ondanks dat hij halverwege de jaren zeventig zijn ambt verliet, werd hij nog tientallen jaren door generaties leiders geraadpleegd.

De in Duitsland geboren voormalige diplomaat stierf in zijn huis in Connecticut.

Kissingers Realpolitik-stijl maakte hem tot een controversieel figuur, waarbij critici hem beschuldigden van oorlogsmisdaden toen hij en president Richard Nixon een bombardementscampagne voerden tegen Vietnamese communisten in Cambodja.

En door de jaren heen werd hij onderworpen aan vernietigende kritiek van degenen die hem ervan beschuldigden de rivaliteit met de Sovjet-Unie voorrang te geven boven de mensenrechten en repressieve regimes over de hele wereld te steunen, waaronder dat van Augusto Pinochet in Chili.

De voormalige Amerikaanse president George W. Bush leidde de eerbetoon en zei dat de VS "een van de meest betrouwbare en onderscheidende stemmen op het gebied van buitenlandse zaken" hadden verloren.

Ondertussen beschreef de voormalige Britse premier Tony Blair hem als een kunstenaar van de diplomatie en zei dat Kissinger gemotiveerd was door "een oprechte liefde voor de vrije wereld en de noodzaak om deze te beschermen".

De dochters van president Richard Nixon, Tricia Nixon Cox en Julie Nixon Eisenhower, zeiden dat het levensverhaal van Kissinger "zo uniek - en zo door en door Amerikaans" was.

"Henry Kissinger zal nog lang herinnerd worden vanwege zijn vele prestaties bij het bevorderen van de zaak van de vrede", aldus de verklaring. "Maar het was zijn karakter dat we nooit zullen vergeten."

De zoon van de onderwijzer, geboren in 1923 in Duitsland, kwam voor het eerst naar de VS in 1938 toen zijn familie de nazi's ontvluchtte. Hij is zijn Beierse accent van zijn geboorteland nooit helemaal kwijtgeraakt.

Hij werd Amerikaans staatsburger in 1943 en diende vervolgens drie jaar in het Amerikaanse leger en later in het Counter Intelligence Corps.

Na het behalen van een bachelor- en masterdiploma en een doctoraat, doceerde hij internationale betrekkingen aan Harvard.

In 1969 benoemde de toenmalige president Nixon hem tot nationaal veiligheidsadviseur, een positie die hem enorme invloed gaf op het Amerikaanse buitenlandse beleid.

Zijn acht jaar als nationaal veiligheidsadviseur en minister van Buitenlandse Zaken tussen 1969 en 1977 zorgden ervoor dat de VS eindelijk een einde maakte aan zijn betrokkenheid bij de oorlog in Vietnam. Het opende ook de betrekkingen met China en zorgde voor een stopzetting van de vijandelijkheden in de Jom Kipoeroorlog van 1973 in het Midden-Oosten tussen Egypte en Syrië aan de ene kant en Israël aan de andere kant.

Het was een inspanning die het hele idee van pendeldiplomatie in het leven heeft geroepen – waarbij een bemiddelaar tussen partijen in het conflict reist om hen te helpen tot overeenstemming te komen.

Isaac Herzog, de president van Israël, dat momenteel in oorlog is met Hamas, bracht hulde aan Kissingers werk aan het vredesakkoord met Egypte, door op sociale media te posten dat "de hele familie van naties tot op de dag van vandaag gezegend is door de vruchten van de historische processen die hij leidde".

In China – waar Kissinger een blijvende populariteit genoot – was het nieuws over zijn dood al snel populair op Weibo, een platform voor sociale media.

In het overlijdensbericht van China News werd hij "een oude vriend van het Chinese volk" genoemd en China Central Television noemde hem "een legendarische diplomaat" die een belangrijke rol had gespeeld in de betrekkingen tussen de VS en China.

Vietnam en Cambodja
In de loop der jaren kreeg Kissinger echter ook vernietigende kritiek te verduren van degenen die hem ervan beschuldigden de rivaliteit met de Sovjet-Unie boven de mensenrechten te stellen en repressieve regimes over de hele wereld te steunen, waaronder Augusto Pinochet in Chili.

Tijdens de onderhandelingen met Noord-Vietnam keurde Kissinger een campagne goed die leidde tot het laten vallen van meer dan twee miljoen ton bommen op Cambodja, een neutraal land, en ook tot het sturen van duizenden grondtroepen, in een poging de communisten van troepen en benodigdheden te beroven.

Meer dan 50.000 burgers kwamen om bij de invallen en miljoenen raakten ontheemd.

Woede over verschillende van zijn beleidsmaatregelen volgde hem zelfs in de dood. Rolling Stone heeft zijn overlijdensbericht gepubliceerd onder de kop 'Henry Kissinger, oorlogsmisdadiger geliefd bij de Amerikaanse heersende klasse, sterft eindelijk', en de linkse Huffpost heeft 'The Beltway Butcher' over een foto van hem heen op de homepage gezet.

Kissinger was echter afwijzend tegenover kritiek. "Dat is een weerspiegeling van hun onwetendheid", vertelde de staatsman met een schorre stem aan CBS in een interview kort voor zijn honderdste verjaardag.

In 1973 ontving hij de Nobelprijs voor de Vrede, samen met Le Duc Tho uit Noord-Vietnam, die weigerde deze te aanvaarden, nadat hij had onderhandeld over de vredesakkoorden van Parijs om een einde te maken aan de Amerikaanse betrokkenheid bij de oorlog in Vietnam.

De prijs werd bitter aangevallen door vredesactivisten, een leidde ertoe dat twee leden van het Nobelcomité aftraden.

Kissinger verliet de overheidsdienst in 1977, maar hij bleef een productief commentator op het gebied van publieke aangelegenheden. Zijn raad werd gezocht door een tiental Amerikaanse presidenten – van John F Kennedy tot Joe Biden – en door wetgevers.

Opvallend is dat Kissinger ook de enige Amerikaan is die rechtstreeks met elke Chinese leider, van Mao Zedong tot Xi Jinping, heeft samengewerkt.

Hij was ook lid van de raden van bestuur van verschillende bedrijven en was een vaste waarde in forums op het gebied van buitenlands beleid en veiligheid, en schreef ook 21 boeken.

Zelfs nadat hij 100 was geworden, bleef Kissinger een actief leven leiden, waaronder een verrassingsbezoek in juli aan Beijing om de Chinese president Xi Jinping te ontmoeten, waar de bejaarde staatsman werd gehuldigd ondanks de kilte in de betrekkingen tussen China en de VS.

Het bezoek irriteerde het Witte Huis en bracht woordvoerder John Kirby van de Nationale Veiligheidsraad ertoe te betreuren dat "het jammer is dat een particulier" toegang had tot Chinese leiders, terwijl de Amerikaanse regering dat niet deed.

Tijdens een interview met ABC tijdens een boekentour in juli 2022 - toen hij 99 was - werd Kissinger gevraagd of hij op zijn beslissingen terug zou komen.

"Ik heb mijn hele leven over deze problemen nagedacht. Het is zowel mijn hobby als mijn beroep", zei hij. "En dus waren de aanbevelingen die ik deed de beste waartoe ik toen in staat was."

Hij laat zijn bijna vijftigjarige vrouw, Nancy Maginnes Kissinger, achter, evenals twee kinderen, Elizabeth en David, uit een eerder huwelijk en vijf kleinkinderen.