Voedt klimaatverandering Idalia en andere orkanen?

Deze week is orkaan Idalia in minder dan een dag gegroeid van een storm van categorie 1 naar een hevige storm van categorie 4, het op één na hoogste niveau voor cyclonen. Uiteindelijk kwam hij in de Verenigde Staten aan land als een krachtige Categorie 3-storm – de drempel voor een 'grote orkaan' – met windsnelheden van ongeveer 193 kilometer per uur.

Nu het Atlantische orkaanseizoen nu pas zijn piekmaanden ingaat, vragen experts zich af of Idalia een teken is van wat komen gaat, aangezien de klimaatverandering zware weersomstandigheden een boost geeft.

Idalia, de derde orkaan en negende storm van het seizoen, is sindsdien afgedreven naar de Noord-Atlantische Oceaan en is verzwakt tot een posttropische cycloon.

Vrijdagochtend bevond het zich 295 kilometer ten westen van het Britse grondgebied van Bermuda, met maximale aanhoudende windsnelheden van ongeveer 95 km/u. Er wordt verwacht dat het eiland tot en met zondag tussen de 8 en 13 cm neerslag zal ontvangen, met kans op plotselinge overstromingen.

Maar de verwoesting die Idalia aanrichtte toen het door het zuiden van de VS trok, zorgt het ervoor dat wetenschappers hun verwachtingen voor het orkaanseizoen van 2023 bijstellen. Wat zij aanvankelijk dachten dat een relatief mild orkaanseizoen zou zijn, zal nu naar verwachting extremere stormactiviteit kennen.

Orkaan Idalia raasde in de vroege uren van woensdag door het zuiden van de Verenigde Staten en veroorzaakte hevige wind, zware regenval en wijdverbreide overstromingen in de deelstaten Florida en Georgia. Zelfs nadat het tot een tropische storm was gedegradeerd, verwoestte het Zuid- en Noord-Carolina, waardoor grote kuststeden als Charleston onder water kwamen te staan.

In mei voorspelde de Amerikaanse National Oceanic and Atmospheric Association (NOAA) een "bijna normaal" Atlantisch orkaanseizoen. Maar in augustus, slechts enkele weken voordat Idalia ontstond, verhoogde NOAA zijn voorspelling, waardoor het aantal verwachte stormen voor het seizoen toenam.

Voor 2023 worden nu tussen de 14 en 21 genoemde stormen – met windsnelheden van 63 km/u of meer – verwacht. Daarvan zei het agentschap dat zes tot elf orkanen zouden kunnen worden, en twee tot vijf grote orkanen, gedefinieerd als Categorie 3 of hoger.

Zwaarder stormseizoen
Na zeven opeenvolgende jaren van het voorspellen van recordorkaanseizoenen, dachten wetenschappers aanvankelijk dat 2023 een versoepeling zou betekenen.

Dit jaar bracht de komst van El Niño, een klimaatpatroon dat doorgaans een matigend effect heeft op het orkaanseizoen in het zuiden van de VS. Orkanen vereisen consistente windpatronen om zich te vormen – en El Niño, met zijn sterkere westelijke winden, kan uiteindelijk de toppen van Atlantische stormen afschuiven voordat ze zich volledig in cyclonen vormen.

Maar de mondiale oceaantemperaturen zijn dit jaar bijzonder warm geweest, aangezien juli mondiale records brak als de warmste maand in de recente geschiedenis.

In sommige delen van Florida steeg de temperatuur van het oppervlaktewater tot meer dan 38 graden Celsius, waardoor waarnemers de stranden vergelijken met bubbelbaden.

Die extreme temperaturen hebben een aantal van de matigende effecten van El Niño effectief tenietgedaan, waardoor wetenschappers hun verwachtingen hebben herzien en hebben gewaarschuwd voor een ernstiger stormseizoen.

Rol klimaatverandering bij orkanen
Elke storm is anders, en wetenschappers moeten nog bepalen of klimaatverandering een belangrijke factor was in de intensiteit of het gedrag van Idalia.

Maar wetenschappers zeggen wel dat de klimaatverandering heeft bijgedragen aan omstandigheden die tijdens orkanen tot hogere windsnelheden en neerslagniveaus hebben geleid. Politici hebben het verband ook onderstreept.

"Ik denk niet dat iemand de impact van de klimaatcrisis nog kan ontkennen", zei de Amerikaanse president Joe Biden eerder deze week op een persconferentie. "Kijk maar eens om je heen: historische overstromingen, intensere droogtes, extreme hitte, aanzienlijke bosbranden die enorme schade veroorzaken zoals we nog nooit eerder hebben gezien."

De opwarming van het oceaanoppervlak kan bijvoorbeeld de intensiteit van een orkaan vergroten en sterkere wind helpen veroorzaken.

Wetenschappers van NOAA geloven dat als de planeet 2 graden Celsius boven het pre-industriële gemiddelde opwarmt, de orkaanwindsnelheden met 10 procent kunnen toenemen.

Klimaatverandering kan ook het tempo waarin orkanen zich verplaatsen vertragen, wat betekent dat stormen meer water kunnen dumpen op de plaatsen waar ze doorheen trekken.

Een warmere atmosfeer houdt meer vocht vast, wat betekent dat water zich ophoopt in de wolken, totdat het uiteindelijk breekt en grote hoeveelheden regen dumpt.

Uit een onderzoek uit 2022 in het tijdschrift Nature Communications bleek dat tijdens het bijzonder actieve Atlantische orkaanseizoen 2020 de klimaatverandering de regenval per uur met acht tot elf procent deed toenemen.

Uitdagingen in de nasleep van orkanen
Orkanen zoals Idalia laten vaak grote schade achter, waarbij de opruimings- en herstelwerkzaamheden weken en zelfs maanden in beslag nemen.

Op een persconferentie op woensdag zei Deanne Criswell, beheerder van de Federal Emergency Management Agency (FEMA), dat Idalia aan land kwam met windsnelheden tot 193 km/u en maar liefst 25,4 centimeter regen. Noodreddingsteams probeerden tientallen mensen te bereiken die vastzaten in hun huizen door overstromingen.

"Idalia is de sterkste storm die dit deel van Florida heeft getroffen – die in meer dan 100 jaar in dit deel van Florida aan land is gekomen", aldus Criswell.

Verwacht wordt dat verzekeringsclaims voor stormgerelateerde schade de 10 miljard dollar zullen overschrijden. De storm zou de bezorgdheid kunnen vergroten over de vraag of verzekeringsmaatschappijen staten als Florida als te riskant gaan beschouwen om het aanbieden van hun diensten te rechtvaardigen.

Gemeenschappen zijn hard bezig de modder en het puin van Idalia op te ruimen en  infrastructuurdiensten zoals elektriciteit te herstellen. Volgens de website PowerOutage.us zitten ruim 84.000 huishoudens in Florida zonder stroom.

Maar sommige delen van Florida die te maken kregen met de gevolgen van Idalia waren nog steeds aan het herstellen van de orkanen van vorig jaar. Zuidwest-Florida werd in september 2022 geteisterd toen orkaan Ian landde als een storm van categorie 4, waarbij meer dan 150 mensen om het leven kwamen en 112 miljard dollar aan schade werd aangericht – een record voor de staat.

“We zijn ongeveer elf maanden verwijderd van de orkaan Ian”, vertelde burgemeester Kevin Anderson van Fort Myers, Florida deze week aan ABC News. “En we hebben nog steeds veel blauwe zeilen en veel locaties die in aanbouw zijn.”

Hij schatte dat het herstel vijf tot tien jaar zou duren. "Het is een heel lang proces", zei hij.