Een man draagt zijn bezittingen nadat Haïtiaanse nationale politieagenten traangas hebben afgevuurd om een kamp te ontruimen van mensen die probeerden te ontsnappen aan gewapende bendes, voor de Amerikaanse ambassade in Port-au-Prince. (Foto: Reuters)
De Verenigde Staten (VS) heeft regeringspersoneel dat niet dringend nodig is, bevolen Haïti te verlaten, aangezien het Caribische land blijft wankelen onder wijdverbreid bendegeweld, ontvoeringen en politieke instabiliteit. In een reisadvies dat donderdag laat werd uitgebracht, beval het Amerikaanse ministerie van Buitenlandse Zaken het vertrek van het personeel en hun familieleden, en zei het dat Amerikaanse burgers in Haïti "zo snel mogelijk" moeten vertrekken.

"Ontvoering is wijdverbreid en onder de slachtoffers zijn regelmatig Amerikaanse burgers", aldus de verklaring, eraan toevoegend dat gewelddadige misdaden, waaronder gewapende overvallen en carjackings, ook vaak voorkomen.

"Protesten, demonstraties, het verbranden van banden en wegversperringen komen vaak voor, zijn onvoorspelbaar en kunnen gewelddadig worden. De Amerikaanse regering is uiterst beperkt in haar mogelijkheden om hulpdiensten te verlenen aan Amerikaanse burgers in Haïti", aldus de verklaring.

Het bendegeweld is toegenomen in Haïti en de hoofdstad Port-au-Prince, vooral na de moord op president Jovenel Moise in juli 2021. En het vrijwel onbestaande overheidssysteem van het land heeft het afweren van aanvallen nog moeilijker gemaakt.

Het geweld heeft de toegang tot gezondheidsfaciliteiten belemmerd, de sluiting van scholen en klinieken gedwongen en de toch al schrijnende voedselonzekerheid verergerd door bewoners van door bendes gecontroleerde gebieden af te snijden van kritieke voorraden.

En de de facto leider van Haïti, premier Ariel Henry, die Moise enkele dagen voordat hij werd vermoord voor de post koos, heeft te maken gehad met een legitimiteitscrisis – en pogingen om een politieke transitie voor Haïti in kaart te brengen zijn mislukt.

Deze week verzamelden groepen ontheemde Haïtianen zich buiten de Amerikaanse ambassade in Port-au-Prince om veiligheid te zoeken tegen de bendes.

"Bendes schieten gewoon en ze vragen om controle over het gebied. Ze hebben ons huis ingenomen en we staan op straat. We willen hulp om terug naar huis te gaan", zei een vrouw buiten de ambassade, zoals gerapporteerd door CNN.

Afgelopen oktober riep Henry de internationale gemeenschap op om te helpen bij het opzetten van een "gespecialiseerde strijdmacht" om het geweld te onderdrukken, een eis die wordt gesteund door de VS en de Verenigde Naties.

"Oplossingen voor de crisis moeten in handen zijn van en geleid worden door de bevolking van Haïti, maar de omvang van de problemen is van dien aard dat ze de onmiddellijke reactie en steun van de internationale gemeenschap vereisen", zei VN-secretaris-generaal Antonio Guterres in april.

En half juli nam de VN-Veiligheidsraad een resolutie aan waarin de lidstaten werden opgeroepen om steun te verlenen aan de Haïtiaanse nationale politie, "onder meer door de inzet van een gespecialiseerde strijdmacht, in overleg met de Haïtiaanse belanghebbenden".

Maar geen enkel land heeft ermee ingestemd om de missie te leiden, en sommige Haïtiaanse leiders van het maatschappelijk middenveld hebben het vooruitzicht van buitenlandse interventie afgewezen, omdat de inzet in het verleden het land meer kwaad dan goed heeft gebracht.

Velen hebben in plaats daarvan landen opgeroepen om de nationale politiemacht van Haïti – die geen middelen heeft om de bendes aan te pakken – beter uit te rusten en om de stroom wapens naar het land te stoppen en corrupte Haïtiaanse politieke en zakelijke actoren te bestraffen.

"Er zijn sterke argumenten om een internationale troepenmacht naar Haïti te sturen, maar het zou een zeer riskante missie kunnen zijn", vertelde Richard Gowan, een analist bij de International Crisis Group, deze week aan persbureau AFP. "De bendes zijn goed bewapend en er is geen duidelijke exitstrategie als er een missie wordt ingezet", zei hij.