Guterres zei dat de twee grootste economische machten van de wereld zouden moeten samenwerken op het gebied van klimaat en krachtiger moeten onderhandelen over handel en technologie. (Foto: AFP)
De secretaris-generaal van de Verenigde Naties, Antonio Guterres, heeft gewaarschuwd voor een mogelijke nieuwe koude oorlog tussen China en de Verenigde Staten. Hij heeft een dringend beroep gedaan op de twee grootmachten om hun "volledig disfunctionele" relatie te herstellen.

"We moeten koste wat kost een koude oorlog vermijden die anders zou zijn dan de vorige, en waarschijnlijk gevaarlijker en moeilijker te beheren", zei Guterres voorafgaand aan de jaarlijkse bijeenkomst van de Algemene Vergadering van de VN van wereldleiders - een bijeenkomst die is overschaduwd door Covid-19, klimaatproblemen en controverse over de hele planeet.

Guterres zei dat de twee grootste economische machten van de wereld zouden moeten samenwerken op het gebied van klimaat en krachtiger moeten onderhandelen over handel en technologie, zelfs gezien de aanhoudende politieke breuklijnen over mensenrechten, economie, online veiligheid en soevereiniteit in de Zuid-Chinese Zee. "Helaas hebben we vandaag alleen confrontatie", zei Guterres zaterdag in een interview met Associated Press.

"We moeten een functionele relatie tussen de twee machten herstellen", zei hij, eraan toevoegend dat het "essentieel is om de problemen van vaccinatie, de problemen van klimaatverandering en vele andere mondiale uitdagingen aan te pakken die niet kunnen worden opgelost zonder constructieve relaties binnen de internationale gemeenschap en vooral onder de supermachten”.

Twee jaar geleden waarschuwde Guterres wereldleiders voor het risico dat de wereld zich in twee kampen splitst, waarbij de VS en China rivaliserende internetten, valuta, handel, financiële regels creëren "en hun eigen geopolitieke en militaire nulsom-strategieën".

Hij herhaalde die waarschuwing in het interview, eraan toevoegend dat twee rivaliserende geopolitieke en militaire strategieën "gevaren" zouden opleveren en de wereld zouden verdelen. Dus, zei hij, moet de zinkende relatie worden hersteld - en snel.

'Complexe puzzel'
De zogenaamde Koude Oorlog tussen de Sovjet-Unie en haar bondgenoten uit het Oostblok en de VS en hun westerse bondgenoten begon onmiddellijk na de Tweede Wereldoorlog en eindigde met het uiteenvallen van de Sovjet-Unie in 1991. Het was een botsing tussen twee nucleair bewapende supermachten met rivaliserende ideologieën – communisme en autoritarisme aan de ene kant, kapitalisme en democratie aan de andere.

De VN-chef zei dat een nieuwe koude oorlog gevaarlijker zou kunnen zijn omdat de antipathie tussen de Sovjet-Unie en de VS duidelijke regels heeft gecreëerd en beide partijen zich bewust waren van het risico van nucleaire vernietiging. Dat resulteerde in back-channels en forums "om te garanderen dat de zaken niet uit de hand lopen", zei hij.

"Nu, vandaag, is alles vloeiender, en zelfs de ervaring die in het verleden bestond om een ​​crisis te beheersen, is er niet meer", zei Guterres.

Hij zei dat de overeenkomst tussen de VS en Groot-Brittannië om Australië nucleair aangedreven onderzeeërs te geven zodat ze onopgemerkt in Azië kunnen opereren "slechts een klein stukje is van een complexere puzzel ... deze volledig disfunctionele relatie tussen China en de Verenigde Staten".

De in het geheim onderhandelde deal maakte China en Frankrijk woedend, die een contract met Australië hadden getekend ter waarde van ten minste 66 miljard dollar voor een dozijn Franse conventionele diesel-elektrische onderzeeërs.

In het uitgebreide interview ging de secretaris-generaal ook in op drie belangrijke problemen waarmee wereldleiders deze week zullen worden geconfronteerd: de verslechterende klimaatcrisis, de nog steeds woedende pandemie en de onzekere toekomst van Afghanistan onder zijn nieuwe Taliban-heersers.

De Taliban namen op 15 augustus de macht over zonder een gevecht van het door de VS opgeleide leger van de regering, aangezien de Amerikaanse troepen zich in de laatste fase bevonden van de terugtrekking uit het land na 20 jaar oorlog.

Welke rol zal de VN hebben in het nieuwe Afghanistan? Guterres noemde het “een fantasie” om te geloven dat de betrokkenheid van de VN “in één klap in staat zal zijn om een ​​inclusieve regering te produceren, om te garanderen dat alle mensenrechten worden gerespecteerd, om te garanderen dat er nooit terroristen in Afghanistan zullen bestaan, dat de drugshandel zal stoppen".

Per slot van rekening, zei hij, hadden de VS en vele andere landen duizenden soldaten in Afghanistan en gaven ze triljoenen dollars uit, maar waren ze niet in staat om de problemen van het land op te lossen - sommigen zeggen dat ze ze erger maakten.

Hoewel de VN "beperkte capaciteit en beperkte invloed" heeft, speelt ze een sleutelrol bij het leiden van inspanningen om humanitaire hulp te bieden aan Afghanen. De VN vestigt ook de aandacht van de Taliban op het belang van een inclusieve regering die de mensenrechten respecteert, vooral voor vrouwen en meisjes, zei hij.

“Er is duidelijk een strijd om de macht binnen verschillende groepen in het Taliban-leiderschap. De situatie is nog niet opgehelderd', zei hij, en noemde het nog een reden waarom de internationale gemeenschap met de Taliban zou moeten samenwerken.