President Chandrikapersad Santokhi, heeft in het 'Koninklijk Instituut voor de Tropen' bij de Anton de Kom lezing 'De Bloementuin' op voortreffelijke wijze beschreven. Hij wilde kennelijk aanvankelijk niet vertellen aan de Hollanders dat er ook onkruid groeit. Maar zoals het bekende spreekwoord zegt; ”Yu kan kibri yu granma, ma yu no man kibr’en koso-koso“.

Meestal lijkt het gras aan 'de overzijde groener'. Maar over het gras aan de 'overzijde' hing er in dit geval een paarse 'herfst-gloed', na de mislukte zomer die tien jaren heeft geduurd. Er weerklonken machteloze en mateloze 'herfst-kreten' van de uitwassen die hun bladeren aan het verliezen zijn, aan 'de overzijde'. Onbewust zou je de taalkundige koppeling willen maken tussen 'bar’bari' en 'barbarij'.

Het leek even alsof de vogels de oceaan waren overgestoken en hun 'fowru-doti' hadden gedropt in Amsterdam.
Niet aanwezig was 'The Makahiya Plant' of 'Sieng-Sieng', zoals zij in Suriname bekend staat; 'the Shy-Plant'. De plant met gemene doorns aan haar stengel sluit zich onmiddellijk bij aanraking. Neen, schroom was er niet bij de betogers. De vogels hebben dit onkruid in Suriname achtergelaten. Daarom ook kwam de schaamte uit het woeker-gewas van Paramaribo. Die plant sloot zich ijlings zoals altijd en verklaarde; “A NO MI “. Een nu aldus “grens-overschrijdend syndroom“ geworden. Geschikt bevonden voor internationaal gebruik. Valt nog mee, dat de schuld niet in de schoenen wordt geschoven, van iemand die het leven gelaten heeft.

Op 13 september beluisterde ik het programma ABC Actueel en hoorde de analyses van twee opiniemakers/publicisten, Usha Marhé en Gloria Bottse. Beiden waren het erover eens dat deze vertoning, alle normen en waarden van het fatsoenlijke overschrijdt. En dat we ons in het anti racisme debat belachelijk maken. En terecht!!

Opmerkelijk was wel dat zij een oplossing zien onder begeleiding van 'mental-coach' en psycholoog. De programmamaker, Iwan Brave, ging een stapje verder en riep de hulp van de psychiater in. Nu weet ik dat psychiaters naast psychotherapeutische gesprekken, ook pillen voorschrijven. Deze pillen zijn bedoeld om aandoeningen te genezen maar zijn zeker geen 'verdelgingsmiddelen'. Gramoxone vind je in een andere branche.“Onkruid vergaat niet”, is de veelgehoorde kreet, maar wat dan wel te doen!?

Scholing en adequate opvoeding kunnen helpen, zelfs bij mensen die 'bescheiden intelligent' imponeren. De president was goed voorbereid. Hij noemde “Cultuur-Onderwijs, Waarden en Normen en Moreel-ethische waarden“ in één adem. En wel op de lagere school al. Dat doet mij deugd. Minister Levens heeft huiswerk. Zij zal met beleid het gedrag uit de huizen met 'Autoritaire Gezinsstructuren' ook moeten corrigeren.

En wat het volwassen onkruid betreft…? Luisterend naar hun onbeheerst 'wild-geraas'(?!); dacht ik, laat ze maar eerst de strijd voortzetten in het 'zwarte-Pieten debat'; het alledaags-, het institutioneel- en cultureel-racisme in het land waar ze nooit de liminaliteit, de 'transitie-fase' zijn overstegen. Hun eigen racistische (ver)toon is even etnocentrisch.

Kan dit leiden tot zelfreflectie? Jazeker, als je maar beseft dat diversiteit verrijkt en dat je daar onderdeel van bent. Zicht houden op de 'out-group intra-variabiliteit' helpt daarbij. Inzicht geeft uitzicht …!
Maar kun je 'een oude hond nog kunstjes leren?'

R.W. Jessurun MD DIH
Psychiater