Mathoera: Onderzoek Binnenlandse Oorlog nodig

Ex-militair Waldo Jameson, heeft graag dat het herdenken van de militairen die tijdens de Binnenlandse Oorlog zijn gesneuveld, op 21 juli plaatsvindt in plaats van 8 augustus. Hij is voorzitter van de Vereniging van Surinaamse Veteranen en Ex-militairen. De oorlog tussen het Jungle Commando en het Nationaal Leger is op 21 augustus 1986 begonnen. Op 8 augustus 1992 is een vredesovereenkomst getekend. Jameson stelt dat het gevecht tussen “Bouta en Brunsi” daarna nog doorgegaan is. Minister Krishna Mathoera van Defensie, zelf ook weduwe van een militair, stelt dat het tijd is voor een wetenschappelijk onderzoek over de Binnenlandse Oorlog “om eruit te leren en om herhaling te voorkomen”.

De Binnenlandse Oorlog mag zich niet herhalen. Daar zijn alle partijen die aanwezig waren bij de herdenking, het over eens. Voor waarnemend bevelhebber Henri van Axeldongen, Mathoera en Jameson zijn de herinneringen aan die periode niet plezierig. Jameson geeft aan dat de herdenking op zich een goede zaak is. “Het brengt me even terug,” geeft hij aan “naar Stolkertsijver pe mi kisi mankeri door wan handgranaat. Patamakka pe un go ini wan dynamiet hinderlaag. Uiteindelijk mi ben habi fu go opereer want mi kisi wan inwendige kneuzing. Mi mati Silvo lasi en brada. Den no man feni a man ete, unu no sabi if a man lasi of dede. De dag is goed, maar 21 juli zou voor ons het beste zijn.”

Op 21 juli heeft het toenmalige Jungle Commando onder leiding van Ronnie Brunswijk, nu vicepresident, 12 militairen gevangen genomen te Stolkertsijver. Met de reactie van het Nationaal Leger onder leiding van Desi Bouterse, is de zesjarige oorlog ontvlamd. Jameson: “Breng het (de herdenking) naar de dag toen de 12 mannen zijn gegijzeld en Albina is beschoten. Daar is het begonnen, doe het op die dag. Doe het niet op een dag pe Bouta nanga Brunsi sluit wan vrede. En dan toch die politiek kon na de verkiezingen van ‘87, dan a feti ben go doro ete. Dus dan was die vrede niet nodig eigenlijk. Althans die mannen hebben zich niet aan de vrede gehouden. Daarom zeggen we…hor a dey tap’ 21 juli. Het zal meer impact hebben dan 8 augustus.”

Minister Mathoera heeft de herdenking met gemengde gevoelens bijgewoond. Mathoera: “Aan de ene kant heb ik de plicht om sturing te geven aan de organisatie en gedenken we vandaag de helden. We moeten kracht putten hieruit, zodat we door kunnen gaan als het Nationaal Leger.  Aan de andere kant sta ik hier als weduwe van een militair. Hij heeft weliswaar niet in de strijd het leven gelaten, hij was er wel nauw bij betrokken. Uit eigen ervaring weet ik dat het een zware tijd was en grote offers zijn gebracht, een tijd gekenmerkt door pijn, onzekerheid, verdriet... om kameraden voor je ogen dood te zien gaan. Of gewond te zien raken en nog steeds de littekens en wonden dragen, hun leven lang.”

“Er is niet heel veel vastgelegd over die binnenlandse strijd,” haalt Mathoera aan. “Het wordt tijd dat er een wetenschappelijk onderzoek komt. Het wordt tijd dat de universiteit betrokken wordt. Zaken moeten vastgelegd worden, zodat we kunnen leren en die fouten niet meer kunnen maken. Deze periode is afgesloten maar we moeten leren uit de gebrachte offers. Maar ook de wijze lessen, politiek, wetenschappelijk, maar ook op het gebied van veiligheid, gevechtstechnieken en tactieken. Ook het Nationaal Leger moet dit kunnen evalueren. We moeten kritisch naar ons zelf kunnen kijken.”  Het volk moet ook bewuster worden gemaakt over de schade van de Binnenlandse Oorlog.

Waarnemend bevelhebber Van Axeldongen, merkt op dat hij ook op de lijst van gesneuvelden had kunnen staan. “U hebt geen idee wat het betekent om mensen te gedenken met wie we als broers bloed, zweet, lachen en huilen hebben gedeeld,” merkt hij op. “Dat je het gemis moet dragen. Dat je ze herdenkt… ze hebben hun leven gegeven voor land en volk.” Hij roept ook op om herhaling te voorkomen: “Er zijn andere manieren om zaken op te lossen. Om een vredig, veilig en rustig Suriname te hebben. Ik roep op tot dialoog, tot bezinning. Want dit is niet goed.”