Minder dia's, maar diepzinnigheid divali blijft

Als later vandaag bij schemering in de meeste Hindoe-gezinnen, offerandes worden gebracht aan Maha Laksmi en de eerste dia's worden aangestoken, moeten we in gedachten houden dat Divali een overwinningsfeest is. "Laten we alles overwinnen en laten we verdraagzaam naar elkaar toe zijn," zegt zanger en ondernemer Kries Ramkhelawan aan Starnieuws. "Wat ons verdeelt is de politiek en wat ons bindt zijn de feestdagen, dus laten we in harmonie verder gaan en dit land samen opbouwen."

In de huizen zullen ook minder dia's branden. Niet alleen de financieel-economische omstandigheden van de mensen speelt een rol, maar ook de Covid-situatie. Over de hele linie zijn de attributen om het Divali-feest te vieren duurder geworden. Sommigen hebben de Surinaamse dia's nog tegen de prijzen van vorig jaar, maar de ghee is dan weer tweemaal duurder. De lontjes, watten, wierook en de buitenlandse dia's zijn stukken duurder. Voor een kleine kant en klare dia (met was) moet al gauw SRD 7.50 worden neergeteld en voor de iets grotere SRD 9.

De klanten zijn duidelijk bewuster aan het kopen. Het aantal dia's dat ze kopen is gehalveerd ten opzichte van vorig jaar of zelfs minder. Er worden daarnaast aankopen gedaan voor 4 of 5 gezinnen direct. Ramkhelawan houdt zich zoveel mogelijk aan de Covid-maatregelen. Er worden kleine aantallen mensen toegelaten in de winkel. Kinderen mogen niet binnen. Sommigen geven telefonisch hun bestelling door en komen het bij de deur afhalen. Met alle risico's tussen de maatregelen door wordt geprobeerd de klanten zo goed mogelijk te voorzien van dia's en de bijbehorende benodigdheden. Het valt Ramkhelawan op dat de mensen zeer bewust kopen. Ook hij ontkomt er niet aan de prijzen te verhogen. Zijn winstmarges houdt hij laag en probeert hij de klanten zo veel als mogelijk tegemoet te komen. "Want met hoge winstmarges, gaan de mensen niet kunnen kopen, ik zie hoe moeilijk de mensen het hebben." Hij voegt eraan toe dat hij veel inlevert, omdat hij niet alleen ondernemer wil zijn. "Ik zit al 35 jaar in de business en ken het gevoel van de mensen."
De laatste jaren kiezen veel mensen ervoor om hun dia's te bewaren. Na gebruik worden ze netjes gewassen en opgeborgen voor de volgende Divali. Maar elk jaar worden wel enkele nieuwe dia's erbij gekocht voor de puja (offerande) en voor in huis. Alleen als de dia's zwart zien, worden ze vervangen door nieuwe. In de meeste mandirs gebeurt dat ook.

Anderen zijn door de jaren heen overgeschakeld op koperen dia's. Die zijn in aanschaf duurder, maar op de lange duur goedkoper. Als je er elke jaar vijf nieuwe koopt, dan heb je na je eerste aanschaf van bijvoorbeeld tien, al een mooi aantal, legt een klant uit. "Ik doe dit al meer dan 15 jaar en elk jaar worden de koperen dia's duurder. Gelukkig heb ik er een mooi aantal nu. Ik koop nu alleen enkele aarden dia's erbij, ook die zijn duurder geworden. Maar met mijn strategie scheelt het enorm." Ze voegt eraan toe: "Het gaat niet om het aantal, het gaat om de gedachte achter het aanmaken van een dia."