Toename van afkalvende gletsjers in Groenland. (Foto: AFP)
De aarde zou getuige kunnen zijn van een dramatische achteruitgang van de visbestanden, een 100-voudige toename van de schade veroorzaakt door superstormen en miljoenen mensen ontheemd door de stijgende zeeën, als de mensheid de uitstoot van broeikasgassen niet vermindert, volgens een 900 pagina's tellend rapport van de Intergovernmental Panel on Climate Change (IPCC) van de Verenigde Naties, verkregen door het persbureau AFP.

Het rapport, dat officieel op 25 september zal worden vrijgegeven, concludeert dat de mensheid de manier waarop het produceert en bijna alles consumeert, moet herzien om de ergste verwoestingen door klimaatverandering en aantasting van het milieu te voorkomen.

Het wordt de vierde in een reeks VN-rapporten van de afgelopen maanden over de effecten van klimaatverandering en richt zich specifiek op de oceanen en cryosfeer (gebieden die bestaan uit bevroren water) van de planeet.
De destructieve veranderingen zijn volgens het rapport al in gang gezet. Smeltende gletsjers geven eerst te veel, veroorzaken wijdverspreide overstromingen en vervolgens te weinig, wat droogte veroorzaakt, voor miljarden die afhankelijk zijn van hen voor zoet water, vindt het rapport.

Zonder bezuinigingen op door de mens veroorzaakte emissies, zou ten minste 30 procent van de permafrost op het noordelijk halfrond tegen het einde van de 21e eeuw kunnen smelten, waardoor miljarden tonnen koolstof vrijkomen en de opwarming van de aarde nog meer wordt versneld, zegt de studie.

"Werken in uitvoering"
Het IPCC zei in een verklaring dat conceptverslagen "niet bedoeld zijn voor openbare distributie" en dat concepten "werken in uitvoering" waren. "De tekst kan tussen de concepten en de definitieve versie veranderen zodra het IPCC elke regel zorgvuldig heeft overwogen," zei het.

In september komen regeringen bijeen in Monaco om over de officiële samenvatting van het nieuwe rapport te discussiëren. Hoewel de onderliggende wetenschap, die is gebaseerd op duizenden gelijksoortige studies, niet kan worden gewijzigd, zullen diplomaten met wetenschappers aan hun zijde worstelen met het formuleren van de bevindingen en wat ze erin of eruit moeten laten.

De vorige drie rapporten, die begin 2018 werden uitgebracht, waren gericht op het beperken van de opwarming van de aarde tot 1,5 graden Celsius, de staat van biodiversiteit en het beheer van bossen en het wereldwijde voedselsysteem.

Stijgend niveau van de zeeën
Het conceptrapport concludeert dat zelfs met de meest optimistische scenario's voor emissiereductie tegen 2050 vele laaggelegen megasteden en kleine eilandstaten elk jaar "extreme gebeurtenissen op zeeniveau" zullen ervaren.
Tegen het jaar 2100 wordt verwacht dat "de jaarlijkse schade door overstromingen 100- tot 1000-voudig zal toenemen", zegt de samenvatting voor beleidsmakers.

Zelfs als de wereld erin slaagt om de opwarming van de aarde te stoppen op 2 ° C, zal de mondiale oceaanwaterlijn voldoende stijgen om meer dan een kwart miljard mensen te verplaatsen, zegt het rapport.
De twee ijskappen op aarde, bovenop Groenland en Antarctica, hebben in het decennium tot 2015 elk jaar ongeveer 400 miljard ton massa verloren en zijn de belangrijkste motor van de stijgende zeespiegel geworden, aldus de samenvatting van het ontwerprapport.

"Zelfs als het aantal ontheemden 100 of 50 miljoen is tegen 2100, is dat nog steeds een grote verstoring en veel menselijke ellende," vertelde Ben Strauss, CEO en leidend wetenschapper van Climate Central, aan AFP.
"Als je kijkt naar de politieke instabiliteit die tegenwoordig door relatief kleine migratieniveaus wordt veroorzaakt, huiver ik om te denken aan de toekomstige wereld wanneer tientallen miljoenen mensen in beweging zijn, omdat de oceaan hun land opeet," zei hij.

De gemiddelde oppervlaktetemperatuur op aarde is sinds het einde van de 19e eeuw met 1°C gestegen en ligt op schema met de huidige uitstoot van kooldioxide (CO2) om tegen het einde van de eeuw nog eens 2-3°C te verwarmen.

De Overeenkomst van Parijs van 2015, die tot doel heeft de uitstoot van broeikasgassen te verminderen, roept op tot een beperking van de opwarming van de aarde tot "ruim onder" 2°C.
Naar het begin van de 22e eeuw zal de stijging van de zeespiegel snel toenemen, en "zou de snelheid van enkele centimeters per jaar kunnen overschrijden", ongeveer 100 keer meer dan vandaag, volgens het rapport.
"Als we de planeet met twee graden Celsius verwarmen, zullen we pas in 2100 aan het begin staan van een op hol geslagen treinrit van zeespiegelstijging", zei Strauss, wiens onderzoek in het rapport werd gebruikt.

Oceanische hittegolven
Oceanen dienen als een zeespons voor de planeet, absorberen een kwart van de CO2, uitgestoten door de mens en absorberen meer dan 90 procent van de extra warmte die wordt gegenereerd door de uitstoot van broeikasgassen sinds 1970. Als gevolg hiervan zijn de oceanen warmer, zuurder geworden en minder zout, volgens het rapport.
Zonder deze absorptie zou het broeikaseffect het aardoppervlak al onhoudbaar heet voor de mens hebben gemaakt.
Dit brengt kosten met zich mee, aangezien de toename van CO2 in oceaanwater een fenomeen genaamd verzuring veroorzaakt, dat de basisvoedselketen van de oceaan verstoort.

Zogenaamde hittegolven van de zee, de abnormale verwarming van delen van de oceaan, zijn sinds de jaren tachtig twee keer zo frequent geworden en creëren enorme zuurstofarme dode zones, stelt het rapport.
De levengevende zuurstof in mariene omgevingen is in 60 jaar tijd met twee procent gedaald en ligt volgens het rapport op schema om nog eens drie tot vier procent te verliezen tegen 2100 bij de huidige tarieven van koolstofvervuiling.

Wereldwijd is het onwaarschijnlijk dat de koralen waarvan een half miljard mensen afhankelijk zijn voor voedsel en bescherming, oppervlakte-opwarming van 2°C boven pre-industriële niveaus zullen overleven, zegt het rapport.
De opwarming zal naar verwachting ook leiden tot een verdubbeling van de frequentie van extreme El Ninos, die bosbranden en uitbraken van ziekten veroorzaken en cyclonen beïnvloeden als de uitstoot niet wordt verminderd.

Angst voor onherstelbare schade
Wereldleiders zullen in september bijeenkomen voor een afzonderlijke top, bijeengeroepen door secretaris-generaal van de VN, Antonio Guterres, die zal streven naar sterkere nationale verplichtingen in de confrontatie met de klimaatcrisis. De top eindigt twee dagen vóór de officiële release van het IPCC-rapport.

Maar de huidige toestand van de zogenaamde "Big Four" - de landen en regio's die verantwoordelijk zijn voor bijna 60 procent van de wereldwijde uitstoot van fossiele brandstoffen - voorspelt niet veel goeds voor Guterres.
Terwijl de vier - China, de Verenigde Staten, India en de Europese Unie - geconfronteerd worden met verwoestende gevolgen van de oceaan en ijsgerelateerde effecten van klimaatverandering, lijkt geen van hen bereid om ambitieuzere doelen voor het verwijderen van koolstof uit zijn economie, aan te kondigen.

De Amerikaanse president Donald Trump was dit jaar niet aanwezig op het klimaatsegment van de G7 op de top in Frankrijk. In 2017 zei Trump dat de VS zich zouden terugtrekken uit de Overeenkomst van Parijs. Hij heeft ook systematisch het klimaatbeleid van voorganger Barack Obama afgebroken.
India ontwikkelt snel zonne-energie, maar blijft kolengestookte capaciteit opbouwen.
De EU is op weg naar een "nul" emissiedoelstelling in het midden van de eeuw, maar verschillende lidstaten werken niet volledig mee.

China, dat al lang wordt beschouwd als een leider op het gebied van het klimaat, dat bijna net zoveel CO2-uitstoot als de VS, de EU en India samen, heeft recent gemengde signalen afgegeven.
"De ogen van Beijing wijken geleidelijk af van milieuproblemen, en met name van klimaatverandering," vertelde analist van Greenpeace International Li Shuo, een ervaren waarnemer van het Chinese klimaatbeleid, aan AFP.
Een heropleving van de binnenlandse kolengestookte energie en een versoepeling van de luchtvervuilingsregels, wijzen op een heroriëntatie op de vertragende economie van China en de handelsoorlog met de VS, en weg van milieuoverwegingen zei hij.