Mislukken klimaattop betekent 'de hel betalen'

Temidden van hartstochtelijke pleidooien voor vooruitgang, worden onderhandelaars bij de klimaatonderhandelingen van de Verenigde Naties (VN) in Polen geconfronteerd met de laatste dag met veel onbesliste kwesties. De voormalige president van de Malediven, Mohamed Nasheed, zei dat "de hel zal moeten worden betaald" als landen er niet in slaagden om belangrijke stappen te zetten.

Landen worstelen om het complexe "handboek" van het klimaatakkoord in Parijs te voltooien. Maar ze staan ook onder druk om hun beloften om koolstof te verminderen te vergroten. Eén van de grootste uitdagingen voor de gesprekken is het grote aantal beslissingen dat is doorgegeven aan ongeveer 100 ministers van over de hele wereld die naar Katowice, Polen, zijn gereisd.

Ze voelen ook de hete adem van ontwikkelingslanden en kleine eilandstaten die vrezen dat ze zullen worden verwoest als de temperatuur met meer dan 1,5 °C stijgt. Op dit moment is de wereld ongeveer 1°C opgewarmd sinds de industriële revolutie.
Nasheed, nu hoofdonderhandelaar van de Malediven, heeft een hartstochtelijk pleidooi gehouden voor dringende vooruitgang bij het verminderen van koolstof. "Het is gewoon waanzin voor ons om wereldwijde CO2-niveaus (in de atmosfeer) toe te staan verder te stijgen dan 450 delen per miljoen en temperaturen hoger dan1,5 graden te schieten", vertelde hij op een persconferentie.

"Dat kan nog steeds worden voorkomen. Als we samenkomen op basis van de noodsituatie waarmee we geconfronteerd worden, we kunnen het doen. Elk land op deze top zal de hel moeten betalen als we dat niet doen."

Vertegenwoordigers van 196 landen proberen hier een aantal zeer lastige vragen te regelen die te maken hebben met het handboek van de overeenkomst van Parijs dat in 2020 van kracht wordt. Dit zijn de regels die bepalend zijn voor hoe landen koolstof verminderen, financiën verstrekken aan armere landen en ervoor zorgen dat iedereen doet wat hij zegt te doen.

Het klinkt gemakkelijk, maar het is heel technisch. Op dit moment hebben landen vaak verschillende definities en tijdschema's voor hun CO2-knipacties. Er wordt echter enige vooruitgang geboekt bij het vormgeven van de regels.
"Sommige van de teksten die essentieel zijn voor het handboek, in termen van transparantie van landen die hun verzachtende acties melden, zijn behoorlijk sterk, ze zijn beter dan een week geleden", zei een senior onderhandelaar.

Maar er zijn aanzienlijke vertragingen. Armere landen willen een zekere "flexibiliteit" in de regels zodat ze niet overstelpt worden met voorschriften die ze niet in de praktijk kunnen brengen. "Het handboek is nu in evenwicht, omdat je alle landen aan boord nodig hebt en je ontwikkelingslanden moet ondersteunen", zei Jennifer Morgan van Greenpeace.

"Flexibiliteit kan veel dingen betekenen en ik denk dat sommige landen dat woord gebruiken om het uitblijven van regels te vertragen en anderen zijn bezorgd omdat ze niet de capaciteit hebben om het te doen, als je geen duidelijk signaal hebt van ontwikkelde landen dat zij die ondersteuning zullen bieden, brengt dat gewoon veel onzekerheid met zich mee."

Er is een sterke drang om de wetenschap van het IPCC (Intergovernmental Panel on Climate Change) te erkennen. Het VN-orgaan dat de risico’s van klimaatverandering evalueert heeft eerder dit jaar een kritisch rapport geproduceerd over hoe de wereld zou worden beïnvloed door temperaturen die in deze eeuw met 1.5°C stijgen.

Het besluit om dit rapport toe te juichen, werd al vroeg in de conferentie verworpen, toen Saudi-Arabië, de Verenigde Staten, Koeweit en Rusland alleen maar notitie van het verslag wilden nemen. Toen er geen consensus kon worden gevonden, werd de tekst over het IPCC tot grote verbazing van de meeste landen weggelaten. Er is hier een bepaling om ervoor te zorgen dat aan het einde van deze vergadering een "COP-beslissing" het IPCC zal erkennen.

"Er zijn 196 landen in de VN en 192 provincies die het erover eens zijn," zei Nasheed. "We hebben het hier slechts over vier die het niet eens zijn, en deze vier nemen ons in gijzeling."

Voor de bijna 20.000 personen die de COP24 bijwonen, kan het einde van de top niet snel genoeg komen. Velen van hen zijn er ongeveer twee weken. Officieel zou de bijeenkomst later vandaag moeten worden afgesloten, maar de verwachting is dat de COP24 op zijn vroegst zaterdag wordt beëindigd. Sommigen vrezen echter dat het zelfs zondag kan worden, maar veel delegaties moeten hun vluchten halen op die dag, dus zal de druk op hen veel groter zijn om de top af te ronden.