Gezondheidsautoriteiten, artsen en bijna allen die voedingsdeskundige zijn, demoniseren (duivels slecht voorstellen) componenten van onze alledaagse voeding. Zij geloven dat overmatige consumptie van zout, suiker en vet tot hypertensie, diabetes en nierfalen leidt. Overmatig zou hier betekenen: meer dan de aanbevolen hoeveelheden. Dat die zogenoemde aanbevolen hoeveelheden niet evidence-based zijn vastgesteld, hindert de deskundigen niet om tijd en geld te verspillen aan activiteiten die onze bevolking zogenaamd gezond zullen houden of maken.

Enkele ongefundeerde beweringen c.q. hardnekkige misvattingen over voeding gaan hierbij.
• ‘Veel vet eten is schadelijk en leidt tot hartziekten’. Sommigen beweren: alleen de verzadigde vetten zijn schadelijk, van de onverzadigde vetten moet juist veel geconsumeerd worden.
Er bestaat geen bewijs dat welke bewering dan ook over vetconsumptie correct is.
We weten wel dat gedurende langer dan 50 jaar, volgens aanbevelingen in USA-richtlijnen, cholesterol zo min mogelijk in het dieet moest voorkomen. In 2015 werd de richtlijn gewijzigd in: ‘cholesterol is not considered a nutrient of concern for overconsumption.’
• ‘Van veel suikerconsumptie kan men diabetes krijgen’. Er bestaat geen bewijs dat hier iets van waar is. Diabetes mellitus is een stofwisselingsziekte die tot uiting komt in een verhoogd bloedsuiker en urinesuikergehalte, ongeacht de hoeveelheid geconsumeerde suiker.
We weten wel dat obesitas (vetzucht) de belangrijkste risicofactor voor de ontwikkeling van diabetes is. Obesitas ontstaat als men te veel voeding, ongeacht de samenstelling, consumeert. Het bewijs is wel geleverd dat diabetes en ook hypertensie het risico op nierfalen sterk vergroten.

• ‘Veel zoutconsumptie leidt tot nierfalen’. Deze bewering is volkomen onjuist. Er bestaat evenmin bewijs voor dat veel zout eten tot hypertensie leidt. Evidence-based, volgens het huidige beste bewijs, bestaat er voor gezonde mensen geen bovengrens van dagelijkse zoutconsumptie die schadelijk is. Bij mensen die aan hypertensie lijden, blijkt een zoutbeperkt dieet tot bloeddrukverlaging van ongeveer 5 mm kwikdruk te leiden.

Wijzigingen in de leefstijl van Surinamers zal zonder twijfel tot minder ziekte en sterfte leiden. Om een goede leefstijl te bereiken is geen speciaal dieet nodig!
Gezonde voeding is elke voeding die niet eenzijdig is. Als voeding namelijk niet gevarieerd is, kan dit leiden tot deficiënties van sommige aminozuren, vetzuren, vitaminen, mineralen en sporenelementen.

Voor welke aanpassingen in de leefstijl moeten we wel gaan?
* Wij en onze overheid behoren er alles aan te doen om jongeren te ontmoedigen met roken te beginnen en wie al rookt te ondersteunen om ermee te stoppen. Een goede tabakswet, zoals we die al jaren kennen, wordt niet gehandhaafd. Nicotine als hulpmiddel om van het roken af te komen en die sinds 2014 in onze lijst van essentiële geneesmiddelen voorkomt, is nog steeds niet beschikbaar!

* Obesitas vormt misschien wel het grootste gezondheidsrisico in Suriname en de rest van de wereld. Een grotere kans op een onnoemelijk aantal ziekten komt voort uit onze vraatzucht die tot overgewicht en obesitas leidt. Hypertensie en diabetes zijn de belangrijkste boosdoeners gekoppeld aan obesitas. De oplossing van het vraagstuk obesitas vereist een rationele benadering. In dit kader behoren slechts activiteiten die elders bewezen voordeel hebben opgeleverd, te worden uitgevoerd. Het financieren van willekeurige verwijzingen naar zorgverleners is zinloos en investeren in gezondheidsprojecten enkel omdat beweerd wordt dat preventie altijd beter is, is ongepast.

* We moeten elkaar stimuleren om voldoende lichamelijke activiteiten te ontplooien.
Dat kan o.a. lopen, bewegingsoefeningen, sporten, tuinieren, zijn. Alles is beter dan passief blijven. Ideaal is, dagelijks een half uur matige inspanning (lopen is lichte inspanning) te verrichten. In ruime mate bewegen moeten we allemaal, ongeacht ons lichaamsgewicht. Het is zelfmisleiding als mensen die aan obesitas lijden, denken dat ze enkel door fysieke inspanning de overtollige kilo’s zullen kwijtraken.

Frank Bueno de Mesquita
Stg. t.b.v. evidence-based geneeskunde in Suriname (EBGiS)
ebmasu@gmail.com