Dominee Jesse Jackson spreekt een debat van een niet-gouvernementele organisatie toe over racisme in de media tijdens de Wereldconferentie tegen Racisme. (Archieffoto Reuters)
Jesse Jackson, charismatisch burgerrechtenleider, predikant en tweevoudig presidentskandidaat van de Verenigde Staten, is op 84-jarige leeftijd overleden. Zijn familie maakte het nieuws dinsdag bekend. Jackson, opgegroeid in het gesegregeerde zuiden en een naaste medewerker van Martin Luther King Jr., was een inspirerende stem in de strijd voor gelijkheid en rechtvaardigheid.

"Onze vader was een dienende leider – niet alleen voor onze familie, maar ook voor de onderdrukten, de stemlozen en de vergeten mensen wereldwijd," aldus de familie in een verklaring.

Jackson, een begaafd spreker en lange tijd inwoner van Chicago, was sinds 2017 gediagnosticeerd met de ziekte van Parkinson. Zijn overlijden komt in een tijd waarin de Amerikaanse samenleving nog altijd worstelt met conflicten rond raciale gelijkheid, terwijl zijn nalatenschap blijft voortleven.

Leven en strijd
Geboren op 8 oktober 1941 in Greenville, South Carolina, groeide Jackson op in de tijd van de Jim Crow-wetten, die de rassenscheiding en discriminatie van Afro-Amerikanen in het zuiden regelden. Hij begon zijn activisme als student en raakte betrokken bij de burgerrechtenbeweging tijdens zijn studie aan een historisch zwarte universiteit. Hij raakte een vertrouwde medewerker van Martin Luther King Jr. en was aanwezig in het gebouw waar King werd vermoord, vlakbij het Lorraine Motel in Memphis.

Jackson richtte in de jaren zeventig de organisatie Operation PUSH op en later de National Rainbow Coalition, die een bredere missie had: het bevorderen van burgerrechten, vrouwenrechten en rechten voor de LGBTQ-gemeenschap. Deze organisaties fuseerden in 1996 tot de Rainbow-PUSH Coalition, waarvan Jackson tot 2023 voorzitter bleef.

Politieke carrière
Jackson deed in 1984 en 1988 mee aan de Democratische voorverkiezingen en wist met zijn charismatische toespraken en brede steun onder Afro-Amerikanen en liberale kiezers onverwacht veel stemmen te winnen. Hoewel hij nooit verkozen werd tot president, brak hij belangrijke barrières voor mensen van kleur in de Amerikaanse politiek.

Tijdens zijn campagnes sprak Jackson zich uit als een stem voor de armen, de machtelozen en de minderheden. Zijn toespraak op de Democratische conventie van 1988, waarin hij opriep tot eenheid en hoop, wordt nog steeds herinnerd als een van zijn meest krachtige momenten.

Internationale bemiddeling en activisme
Jackson was ook actief als diplomaat en bemiddelaar. Hij hielp bij de vrijlating van Amerikaanse gevangenen in Syrië, Cuba, Irak en Servië en diende als speciaal gezant van president Bill Clinton in Afrika. Hij was een regelmatige commentator op CNN en ontving in 2000 de Presidential Medal of Freedom, de hoogste civiele onderscheiding in de VS.

Tot op hoge leeftijd bleef Jackson opkomen voor sociale rechtvaardigheid, onder meer door zich te verzetten tegen politiegeweld tegen zwarte Amerikanen tijdens de wereldwijde Black Lives Matter-beweging in 2020.

Persoonlijk leven en nalatenschap
Jackson trouwde in 1962 met Jacqueline Brown en samen kregen zij vijf kinderen. Zijn zoon Jesse Jackson Jr. was lid van het Amerikaanse Huis van Afgevaardigden, maar trad af na een veroordeling wegens fraude.

Jesse Jackson laat een erfenis achter van strijd voor gelijkheid, hoop en verandering. Zijn stem en inzet hebben generaties geïnspireerd en zullen dat blijven doen.