Leden van verkiezingsautoriteiten dragen stembussen uit een distributiecentrum om ze naar een stemlokaal te brengen, een dag voor de nationale verkiezingen in Dhaka, Bangladesh. (Foto: Reuters)
Bangladesh gaat vandaag, donderdag, naar de stembus in een historische verkiezing die de terugkeer naar democratie markeert na de val van de langstzittende premier Sheikh Hasina in augustus 2024, veroorzaakt door een door generatie Z geleide opstand. Deze verkiezing wordt gezien als doorslaggevend voor de stabiliteit van het land met 175 miljoen inwoners.

De protesten tegen Hasina, gekenmerkt door geweld en langdurige onrust, hebben belangrijke sectoren zoals de kledingindustrie, ’s werelds op een na grootste exporteur, ontwricht. Dit is ’s werelds eerste verkiezing na een revolutie aangestuurd door jongeren onder de dertig, een ontwikkeling die ook Nepal volgende maand zal volgen.

'Gen Z-revolutie; verwijst naar een politieke en maatschappelijke beweging die vooral wordt aangedreven door jongeren uit generatie Z, oftewel mensen geboren grofweg tussen 1997 en 2012. In de context van Bangladesh betekent dit dat jonge mensen onder de 30 jaar een leidende rol speelden in het protest en de opstand die in 2024 leidde tot het aftreden van de toenmalige premier Sheikh Hasina. Deze jongeren zetten zich in voor verandering, democratisering en het aanpakken van sociaal-economische problemen, en vormden daarmee een krachtige drijvende kracht achter de politieke omwenteling in het land.

De belangrijkste strijd vandaag vindt plaats tussen twee coalities: de Bangladesh Nationalist Party (BNP) en een islamitische coalitie onder leiding van Jamaat-e-Islami, waarbij de BNP volgens peilingen een lichte voorsprong heeft. Het regerende Awami-leger van Hasina is verbannen, terwijl Hasina zelf in ballingschap leeft in India, wat ruimte schept voor Chinese invloed nu de relatie met India verslechtert.

In tegenstelling tot eerdere verkiezingen, die werden gekenmerkt door boycots en intimidatie, doen ditmaal ruim 2.000 kandidaten mee voor 300 zetels in het parlement, waaronder veel onafhankelijken. In totaal strijden minstens 50 partijen; een nationaal record. Eén kiesdistrict stemt later vanwege het overlijden van een kandidaat.

Nobelprijswinnaar Muhammad Yunus, hoofd van de interimregering na Hasina’s afzetting, noemde de verkiezing een constitutionele vertaling van het publieke ontwaken tegen langdurige ongelijkheid en onrecht.

Tegelijkertijd vindt een referendum plaats over grondwetswijzigingen, waaronder de invoering van een neutrale interimregering tijdens verkiezingen, een tweekamerparlement, meer vrouwelijke vertegenwoordiging, versterking van de rechterlijke onafhankelijkheid en een limiet van twee ambtstermijnen voor de premier.

De campagne verliep relatief rustig, met slechts enkele incidenten. Internationale waarnemers benadrukken dat het eerlijk en onpartijdig verlopen van de verkiezing, en de acceptatie van de uitslag door alle partijen, cruciaal is voor het democratisch herstel van Bangladesh.

Op de dag van de verkiezingen zullen meer dan 100.000 militairen en bijna 200.000 politieagenten ingezet worden om de orde te handhaven. Stemmen kan van 7:30 tot 16:30 lokale tijd, met voorlopige uitslagen verwacht rond middernacht.

Van de bijna 128 miljoen geregistreerde kiezers is 49% vrouw, maar slechts 83 vrouwelijke kandidaten doen mee. Corruptie en inflatie zijn de belangrijkste zorgen onder de bevolking.

Sommige kiezers twijfelen over deelname, vanwege praktische problemen of teleurstelling over de uitsluiting van Hasina’s partij. Anderen zijn vastberaden hun stem uit te brengen, gezien het unieke karakter van deze verkiezing na jaren van politieke onderdrukking.

Met deze verkiezingen zet Bangladesh een belangrijke stap in zijn democratische vernieuwing, onder toezicht van een breed scala aan politieke partijen en internationale waarnemers. De uitkomst zal bepalen hoe het land zijn toekomst vormgeeft na een turbulente periode van politieke omwenteling.