Het lijkt een vast patroon te worden: telkens wanneer een boodschap van de overheid verkeerd valt, is het niet de boodschapper, maar de journalist die de schuld krijgt. De media zijn dan ineens de zondebok, de 'verdraaiers' van woorden die politici zelf hebben uitgesproken of die uit officiële bronnen afkomstig zijn.

Het recente voorval rond vicepresident Gregory Rusland is daar een treffend voorbeeld van. Tijdens het tijdelijk waarnemen van het presidentschap sprak hij met vertegenwoordigers van het Chinese mijnbouwbedrijf Chinalco. Niet lang daarna verspreidde het Directoraat Volkscommunicatie een officieel bericht met als kop: Hervatting besprekingen met Chinalco. Daaronder begint het bericht met de volgende zin: Om toch te geraken tot een betere overeenkomst voor Suriname zal de regering opnieuw onderhandelen met bauxietgigant, Chinalco. Het bericht is daarna wederom verstuurd naar de media door de Communicatiedienst Suriname (CDS), met als kop: Regering treedt opnieuw in onderhandeling met Chinalco.

En het was niet slechts de titel van het artikel die de lading niet dekte. In het bericht van het Kabinet van de Vicepresident werd uitvoerig melding gemaakt van hoe er opnieuw zou worden onderhandeld, met als doel het sluiten van een nieuwe overeenkomst tussen het bedrijf en de regering. Duidelijker kon het niet, zou je denken.

Maar toen president Jennifer Simons terugkeerde uit Brazilië, zei ze op de luchthaven - tot haar eigen verontwaardiging - dat de regering helemaal niet onderhandelt met Chinalco en dat er ook geen bauxiet zal worden geëxporteerd. Daarbij merkte ze nadrukkelijk op dat “de regering bestaat uit de president, de vicepresident en de Raad van Ministers.”

Voor journalisten en media was dat niet zomaar een verduidelijking, maar een duidelijke terechtwijzing – of beter gezegd, een terugfluiten – van Rusland.

Het is begrijpelijk dat deze situatie politiek gezien voer is voor de oppositie, die nu alle ruimte krijgt om olie op het vuur te gooien en te suggereren dat er binnen de regering geen eenheid bestaat. Dat beeld wordt versterkt door de vraag die na dit debacle is blijven hangen: wat is hier werkelijk gebeurd?

Afgaand op het oorspronkelijke bericht van het directoraat Volkscommunicatie lijkt Rusland óf op de solotoer te zijn gegaan en zich te hebben laten gelden door zijn ego als waarnemend president, óf zijn eigen voorlichting heeft iets uit de duim gezogen. Beide scenario’s zijn even ongemakkelijk. Feit blijft dat het overheidsbericht inmiddels viraal was verspreid, en Rusland dat nooit heeft tegengesproken - niet vóór de uitspraken van Simons.

Toch kregen de media de schuld. Rusland ontkende dat hij had onderhandeld, en Simons stelde dat journalisten “iets hebben geschreven dat niet klopt.” Maar wat niet klopt, is dat de media hier de fout in gingen. Het was immers niet zij, maar de communicatie van de vicepresident die het bericht de wereld instuurde. De journalisten deden wat ze moesten doen: berichten op basis van officiële informatie.

Het is niet de eerste keer dat politici uitspraken doen die later politiek onhandig blijken, om vervolgens de schuld bij de pers te leggen. Natuurlijk maken journalisten ook fouten, maar het is onfatsoenlijk en schadelijk voor de democratie als machthebbers systematisch proberen hun eigen communicatieblunders af te schuiven op de media.

Politici moeten leren dat ware geloofwaardigheid niet schuilt in het ontkennen of verdraaien van fouten, maar in het durven erkennen ervan. Pas wie verantwoordelijkheid neemt voor zijn woorden en daden, toont echte leiderschapsgrootte. Een gezonde democratie vraagt om een volwassen verhouding tussen regering en pers, gebouwd op wederzijds respect. Niet op wantrouwen, verwijten en het zoeken van zondebokken. Want uiteindelijk is het niet de boodschapper die verantwoordelijk is voor de boodschap.

Wilfred Leeuwin