De Pan-Amerikaanse Gezondheidsorganisatie (PAHO) heeft bekendgemaakt dat de regio van de Amerika’s haar status als vrij van endemische mazelenoverdracht heeft verloren. De beslissing volgt op de conclusies van de Regionale Commissie voor Monitoring en Herverificatie van de Eliminatie van Mazelen, Rodehond en Aangeboren Rodehondsyndroom van PAHO. De commissie kwam van 4 tot 7 november bijeen in Mexico-Stad om de epidemiologische situatie in de regio te evalueren.

De commissie stelde vast dat endemische mazelenoverdracht opnieuw is vastgesteld in Canada, waar het virus al minstens twaalf maanden circuleert. Hierdoor is de Amerika’s, die als eerste regio ter wereld tweemaal mazelen wist te elimineren, haar mazelenvrije status kwijtgeraakt. Alle andere landen in de regio behouden vooralsnog hun eliminatiestatus.

“Dit verlies is een tegenslag, maar het is ook omkeerbaar,” verklaarde PAHO-directeur dr. Jarbas Barbosa. “Zolang mazelen wereldwijd niet is uitgeroeid, blijft onze regio risico lopen op herintroductie en verspreiding van het virus onder niet- of onvoldoende gevaccineerde bevolkingsgroepen. Met politieke wil, regionale samenwerking en volgehouden vaccinatie-inspanningen kunnen we de transmissie opnieuw onderbreken en dit gezamenlijke succes herstellen.”

Huidige situatie

Tot 7 november 2025 zijn 12.593 bevestigde mazelengevallen gemeld in tien landen. Ongeveer 95% daarvan komt uit Canada, Mexico en de Verenigde Staten. Dit betekent een dertigvoudige toename vergeleken met 2024. Er zijn 28 sterfgevallen geregistreerd: 23 in Mexico, 3 in de VS en 2 in Canada.

Actieve uitbraken zijn momenteel gaande in Canada, Mexico, de Verenigde Staten, Bolivia, Brazilië, Paraguay en Belize, meestal veroorzaakt door geïmporteerde gevallen. De meeste besmettingen treden op in ondergevaccineerde gemeenschappen: 89% van de gevallen betreft personen die niet of onbekend gevaccineerd zijn. Vooral kinderen jonger dan één jaar worden getroffen, gevolgd door kinderen tussen één en vier jaar.

De Canadese uitbraak begon in oktober 2024 in de provincie New Brunswick en verspreidde zich nationaal met meer dan 5.000 bevestigde gevallen. Hoewel het aantal nieuwe gevallen daalt, blijft transmissie bestaan in Alberta, British Columbia, Manitoba en Saskatchewan.

Mazelen is een van de meest besmettelijke virussen: één geïnfecteerde persoon kan tot 18 anderen aansteken. Ernstige complicaties omvatten longontsteking, hersenontsteking, blindheid en zelfs overlijden. Uitbraken leggen bovendien extra druk op de gezondheidszorg.

Vaccinatie blijft het meest doeltreffende middel tegen mazelen. De vaccinatie heeft de afgelopen 25 jaar naar schatting meer dan zes miljoen doden voorkomen in de Amerika’s, en wereldwijd zo’n 15 miljoen in de afgelopen 50 jaar. Toch bedroeg de regionale vaccinatiegraad voor de tweede dosis MMR (mazelen-bof-rodehondvaccin) in 2024 slechts 79%, aanzienlijk lager dan de 95% die nodig is om uitbraken te voorkomen. Slechts 31% van de landen bereikte 95% dekking voor de eerste dosis, en slechts 20% voor de tweede.

Reactie en aanbevelingen van PAHO

PAHO blijft landen ondersteunen bij het versterken van surveillance, laboratoriumdiagnostiek, uitbraakbestrijding en vaccinatiecampagnes. Experts zijn ingezet in Mexico, Argentinië en Bolivia, terwijl de organisatie de situatie nauwlettend volgt in Belize, Brazilië en Paraguay.

“Elke uitbraak die we voorkomen, elke besmetting die we stoppen, redt levens en beschermt gezinnen,” benadrukte dr. Barbosa. “In plaats van te treuren om het verlies van een regionale status, roepen we alle landen op hun inspanningen te verdubbelen: verhoog vaccinatiegraad, verbeter surveillance en reageer snel op vermoedelijke gevallen. We hebben mazelen al twee keer geëlimineerd. We kunnen het een derde keer doen.”

De commissie beveelt landen aan om de vaccinatiecampagnes te intensiveren, elektronische vaccinatieregisters te versterken, laboratoriumcapaciteit duurzaam te financieren, en PCR-tests uit te voeren bij verdachte gevallen met negatieve IgM-resultaten. Ook moeten landen uitbraken documenteren volgens de regionale richtlijnen.

Vooruitblik

De Amerika’s hebben eerder te maken gehad met tijdelijke verliezen van de mazelenvrije status in Venezuela (2018) en Brazilië (2019), maar wisten die in 2024 te herstellen dankzij gecoördineerde regionale actie.

Om de status terug te krijgen, moet een land aantonen dat er gedurende ten minste twaalf opeenvolgende maanden geen endemische transmissie is geweest, ondersteund door gegevens over vaccinatie, surveillance en uitbraakrespons.

Canada zal nu een actieplan uitvoeren binnen het regionale kader van PAHO, gericht op het verhogen van de vaccinatiegraad, versterking van de bewakingssystemen en snelle reactie op nieuwe uitbraken.

“Samenwerking, solidariteit en wetenschap zijn sterker dan elk virus,” besloot dr. Barbosa. “Wanneer we samen optrekken, beschermen we de gezondheid en het leven van alle mensen in de Amerika’s.”