Extreemrechts parlementslid Geert Wilders spreekt met de media nadat hij zijn partij uit de vierpartijencoalitie is gestapt in Den Haag, Nederland. (Foto: AP)
Het extreemrechtse parlementslid Geert Wilders heeft zijn partij dinsdag, vanochtend, teruggetrokken uit de vierkoppige regeringscoalitie van Nederland vanwege een conflict over de aanpak van migratie. Dit heeft geleid tot een politieke crisis en mogelijk het einde van de elf maanden durende regering van premier Dick Schoof.

Wilders maakte zijn besluit bekend in een bericht op X, na een kort overleg in het parlement met de leiders van de vier partijen die het verdeelde bestuur vormen.

De ineenstorting van de regering vindt plaats drie weken voordat Nederland gastheer zal zijn van een NAVO- top in Den Haag, en te midden van wereldwijde instabiliteit.

Het was onduidelijk wat er vervolgens zou gebeuren. De regering zou kunnen proberen aan de macht te blijven als minderheidsregering of nieuwe verkiezingen uit te schrijven voor later dit jaar. Schoof riep een spoedvergadering van het kabinet bijeen voor de vroege middag.

Breekpunt aanpak migratie
Wilders vertelde verslaggevers dat hij zijn steun voor de coalitie introk en zijn ministers uit het kabinet terugtrok, omdat het kabinet geen actie ondernam om zijn wens voor een strengere migratieaanpak waar te maken.

"Ik heb getekend voor het strengste asielbeleid en niet voor de ondergang van Nederland", aldus Wilders, wiens Partij voor de Vrijheid nog steeds hoog scoort in de Nederlandse opiniepeilingen, hoewel de kloof met de centrumlinkse oppositie verwaarloosbaar is.

Dilan Yesilgöz, leider van de rechtse Volkspartij voor Vrijheid en Democratie, zei vóór de bijeenkomst dat Schoof de leiders aanspoorde om zich verantwoordelijk te gedragen.

"De premier die vanochtend een beroep op ons deed, zei dat we voor enorme internationale uitdagingen staan, dat er een oorlog op ons continent woedt en dat er mogelijk een economische crisis op ons afkomt", vertelde Yesilgöz aan verslaggevers in het parlement.

Maar slechts enkele minuten later was de vergadering afgelopen, en daarmee ook de betrokkenheid van Wilders bij de regering.

"Ik ben geschokt", zei Yesilgöz, die de beslissing van Wilders "superonverantwoordelijk" noemde.

Na jaren in de oppositie won Wilders' partij de laatste verkiezingen met beloftes om de migratie terug te dringen. Hij raakt steeds meer gefrustreerd over wat hij ziet als het trage tempo waarin de coalitie zijn plannen uitvoert.

Vorige week eiste Wilders dat coalitiepartners een tienpuntenplan zouden ondertekenen dat erop gericht is de migratie radicaal terug te dringen, inclusief de inzet van het leger om landsgrenzen te bewaken en het weigeren van alle asielzoekers. Hij zei destijds dat als het immigratiebeleid niet wordt aangescherpt, zijn partij "uit het kabinet zal stappen".

Dinsdag maakte hij die belofte waar.

Het besluit van Wilders komt enkele dagen nadat de conservatief Karol Nawrocki tot winnaar werd uitgeroepen van de Poolse presidentsverkiezingen van afgelopen weekend. Deze overwinning suggereert dat Polen waarschijnlijk een meer populistisch en nationalistisch pad zal bewandelen onder zijn nieuwe president, die gesteund wordt door de Amerikaanse president Donald Trump.

Het is niet de eerste keer dat Wilders de macht de rug toekeert. In 2010 sprak hij zijn steun uit voor een minderheidsregering onder leiding van oud-premier Mark Rutte, maar minder dan twee jaar later stapte hij op na een dispuut over de bezuinigingsmaatregelen van de regering.

"Je weet dat als je met Wilders in een coalitie samenwerkt... dat het niet goed gaat", zei fractievoorzitter Rob Jetten van oppositiepartij D66 tegen de NOS.

Politieke toekomst onzeker
Caroline van der Plas, leider van de pro-landbouwpopulistische Boerenburgerbeweging die deel uitmaakt van de coalitie, zei dat ze boos is over Wilders' besluit.

"Hij zet niet Nederland op de eerste plaats, hij zet Geert Wilders op de eerste plaats", zei ze tegen de NOS.

Nicolien van Vroonhoven, leider van de partij Nieuw Sociaal Contract, die sinds haar toetreding tot de coalitie en het vertrek van haar talisman-leider Pieter Omtzigt flinke klappen in de peilingen heeft gekregen, zei dat de regering zonder Wilders door kan gaan. Een minderheidskabinet is volgens haar "zeker een optie".