De aangewezen Duitse bondskanselier Friedrich Merz van de Christlich Demokratische Union (CDU) reageert op de dag van een zitting van het Duitse Lagerhuis van het parlement, de Bundestag, om de nieuwe Duitse bondskanselier te kiezen, in Berlijn, Duitsland. (Foto: Reuters)
De Duitse CDU-leider Friedrich Merz is er dinsdag niet in geslaagd om voldoende stemmen in het parlement te krijgen om bondskanselier te worden. Daarmee beleeft de grootste economie van Europa opnieuw een politieke klap, enkele maanden na de federale verkiezingen van februari.

Merz (69) had als leider van de conservatieve CDU/CSU eerder een coalitieakkoord gesloten met de sociaaldemocratische SPD. Toch kreeg hij slechts 310 stemmen in de Bondsdag, zes te weinig voor een absolute meerderheid. Minstens 18 coalitieleden stemden dus niet met hem mee. Negen parlementariërs onthielden zich, terwijl 307 tegenstemmen werden geteld.

De mislukte stemming is historisch: nooit eerder werd een kandidaat-kanselier in de eerste ronde afgewezen sinds de oprichting van de Bondsrepubliek na de Tweede Wereldoorlog. De Bondsdag heeft nu veertien dagen om alsnog een kanselier te kiezen. Een tweede stemronde is mogelijk, maar een datum is nog niet vastgesteld.

De teleurstelling werpt een schaduw over de geplande buitenlandse bezoeken van Merz aan Frankrijk en Polen. Politieke analisten spreken van een zware tegenvaller. "De coalitie is duidelijk niet verenigd, wat het vermogen van Merz om effectief beleid te voeren ondermijnt," aldus Holger Schmieding, hoofdeconoom bij Berenberg Bank.

De verkiezingsoverwinning van de CDU/CSU in februari (28,5%) verplichtte Merz al tot een samenwerking met ten minste één andere partij. De SPD, die slechts 16,4% van de stemmen haalde, werd zijn partner. Sindsdien kampen beide partijen met dalende peilingen, terwijl de extreemrechtse AfD op de tweede plaats eindigde en in sommige peilingen zelfs de grootste is.

De onzekerheid rond de kanseliersverkiezing komt op een moment van internationale spanningen. De nieuwe Amerikaanse president Donald Trump heeft recent forse importheffingen ingevoerd, wat de vrees voor een wereldwijde handelsoorlog aanwakkert. Tegelijkertijd zet hij druk op NAVO-landen om hun defensie-uitgaven te verhogen, wat ook in Duitsland leidt tot politieke verdeeldheid over de begrotingskoers.

"De afwijzing van Merz in de eerste ronde is een verontrustend signaal voor burgers en bedrijven," zegt Jens Suedekum van het Instituut voor Mededingingseconomie in Düsseldorf. "Het toont aan dat de regeringspartijen hun achterban nog niet overtuigd hebben van hun gezamenlijke visie."

Of Merz alsnog tot bondskanselier wordt gekozen, zal afhangen van zijn vermogen om de rijen binnen zijn eigen coalitie te sluiten — en dat moet snel.