Op deze foto’s is goed te zien in welke staat bepaalde beschermde monumentale panden verkeren in zowel Coronie als Nickerie. Foto rechts: Het kerkje te Burnside, Coronie. Foto rechts: Het monument aan de Annastraat 20 te Nw Nickerie. (Foto's: CMZ)
Coronie en Nickerie, ooit bekend om hun rijke cultuurhistorische waarde en unieke architectuur, worden momenteel geconfronteerd met een alarmerend probleem: het toenemende verval van monumentale panden. Deze gebouwen, die getuigen van de geschiedenis, identiteit en veerkracht van onze samenleving, dreigen onherstelbaar verloren te gaan. Dit zijn de bevindingen van de Commissie Monumentenzorg (CMZ), die de afgelopen week een werkbezoek bracht aan het westen van het land om zich te oriënteren op de staat van de monumentale gebouwen.

Het verval is volgens de commissie het gevolg van een combinatie van factoren, waaronder onvoldoende middelen voor onderhoud, een gebrek aan bewustzijn over het belang van erfgoed, en de impact van het tropische klimaat. In Coronie staan historische houten huizen, ooit symbool van de koloniale geschiedenis en traditionele bouwstijl, in zeer slechte staat. Ook in Nickerie raken waardevolle panden, die de economische en sociale bloei van het district weerspiegelen, in verval.

Een indruk van inspectiewerkzaamheden in Coronie en Nickerie door leden van de CMZ.

De monumentale panden in deze twee districten zijn van grote waarde, zowel voor de bewoners aldaar als voor de bredere Surinaamse samenleving. Voor veel bewoners waarmee is gesproken, blijken de monumenten een tastbare herinnering te zijn aan hun roots en familiegeschiedenis. Zonder tijdige maatregelen riskeren we volgens de CMZ niet alleen fysieke structuren te verliezen, maar ook een belangrijk deel van onze nationale identiteit.

In een gesprek met de districtscommissaris van Nickerie, Senrita Gobardhan, heeft de CMZ haar een rapport aangeboden over de jaarlijkse monumentenopname, met een oordeel over de fysieke staat van de ongeveer 300 monumentale panden in ons land, inclusief die in Nickerie. Uit dat rapport blijkt dat het gros van de panden in slechte staat verkeert. Bij die gelegenheid heeft de commissie een beroep gedaan op de burgermoeder voor handhaving van de wetgeving ter bescherming van monumentale gebouwen in het district. Hoewel er een Monumentenwet bestaat, blijkt dat een groot deel van de eigenaren hun monumenten willens en wetens laten vervallen. 

Door bewustwording en kennis bij bestuursambtenaren in het district te vergroten, kunnen zij beter bijdragen aan het behoud van het cultureel erfgoed. Daarom is afgesproken dat de commissie trainingen zal verzorgen voor deze groep over de waarde, het belang, de wetgeving en de bescherming van monumenten. Hierdoor beoogt de Commissie Monumentenzorg niet alleen de bescherming van monumentale panden te verbeteren, maar ook dat bestuursambtenaren een proactieve rol kunnen spelen in het stimuleren van erfgoedbewustzijn. In Coronie heeft de commissie gesprekken gevoerd met Vincent Kenswil van de Coöperatie Coronie Tourism Cluster die tijdelijk het beheer heeft gekregen over het Staatslogeergebouw, dat ook behoort tot de beschermde monumentale gebouwen, om erfgoedtoerisme te promoten.

Leden CMZ: Philip Dikland (adviseur), Mandela Jap-A-Joe (voorzitter), Rianne Doelahasori (lid), 
Priscilla Atma (ondervoorzitter) en Imro Smith (secretaris). Rechts: overhandiging van het rapport over 
de jaarlijkse Monumentopname door Jap-A-Joe aan de dc van Nickerie, Senrita Gobardhan.   

De Commissie Monumentenzorg zal na dit bezoek aan het westen van het land bij het ministerie van Onderwijs, Wetenschap en Cultuur meer dan ooit aandringen op het instellen van een monumentenfonds om eigenaren te helpen met leningen en/of subsidies voor onderhoudskosten. Ook zal er worden gepleit voor belastingvoordelen, zoals belastingaftrek voor onderhoudskosten, en zullen er strategieën worden ontwikkeld voor publiek-private partnerschappen voor het beheer van monumentale panden die in eigendom van de overheid zijn. 

De commissie roept zowel lokale als nationale stakeholders op tot dringende actie om dit gedeelde erfgoed te beschermen. Zonder tijdige maatregelen riskeren we de beschermde monumentale gebouwen in het westen van het land te verliezen. Deze gebouwen dragen immers bij aan het collectieve geheugen, de trots en het erfgoed van Suriname als natie. Het verlies van deze monumenten zou niet alleen fysieke schade veroorzaken, maar ook een onherstelbare impact hebben op de historische en culturele identiteit van het land.