Manoushka Zeegelaar-Breeveld en Malou Gorter. (Foto: Mirjam Marks)
In de muzikale theatervoorstelling De plantage van onze voorouders worstelen twee vrouwen met hun familiegeschiedenis. Het stuk van theatergroep Orkater is gebaseerd op de gelijknamige, bekroonde en veelbeluisterde podcastserie uit 2020 van Maartje Duin in samenwerking met Peggy Bouva. Daarin probeert Bouva het verleden van haar tot slaaf gemaakte voorouders op plantage Tout Lui Faut te achterhalen, terwijl Duin maar al te goed weet hoe haar familie op dezelfde suikerplantage kapitalen verdiende.

In de toneelversie die de afgelopen week in première ging, vertolken Manoushka Zeegelaar-Breeveld en Malou Gorter de rollen van Bouva en Duin. Ze doen dat met hart en ziel, inclusief hun eigen, persoonlijke emoties, sluimerende schuldgevoelens en bedenkingen binnen het maatschappelijke debat over zwart en wit. Immers, racisme op grond van huidskleur komt nog altijd voor, zo is de boodschap: openlijk of juist indirect.

Zo lijkt Zeegelaar-Breeveld halverwege de voorstelling uit haar rol te vallen. Dan vraagt ze aan Gorter of die enig idee heeft waarom zich nauwelijks zwarte klimaatactivisten bevonden onder de demonstranten die recentelijk de A12 bij Den Haag bezet hielden: ‘Nou, enig idee? Ga maar na. Het voelt toch anders om als zwarte medemens te worden opgepakt door de politie.’

Een ander punt is dat een witte actrice voor een volstrekt gelijkwaardige rol in hetzelfde toneelstuk aanzienlijk meer blijkt te verdienen dan haar zwarte collega. Ook met die realiteit worden beide actrices in deze theaterproductie geconfronteerd.
Actrice en toneelschrijfster Bodil de la Parra tekende voor het script van De plantage van onze voorouders, waar ook Zeegelaar-Breeveld aan meeschreef. Geert Lageveen voerde de regie net als bij de eerdere Surinaamse voorstellingen Woiski versus Woiski en De Gliphoeve.

Zoals gebruikelijk in producties van Orkater speelt muziek een prominente rol. Shauntell Baumgard (viool, cello, contrabas en zang) en Yariv Vroom (percussie) bepalen op een bevlogen en meesterlijke manier de toon en sfeer in het theater. Van dreigende paukenslagen en al even onheilspellend staccato tot een hoopvol kinderlied en een vrolijke meezinger. En wanneer Zeegelaar-Breeveld haar stem opzet, raakt de zaal helemaal in vervoering.

Zo krijgt het publiek een indringend beeld van de manier waarop het plantageverleden nog altijd nagalmt. Het zit in de vezels van nazaten van de arbeiders die suikerriet kapten of koffiebonen plukten. Tegelijkertijd is ook de nalatenschap van de voormalige eigenaren en slavenhouders erdoor beïnvloed. De vraag is hoe onze generaties zich kunnen verhouden tot deze geschiedenis. Hoe ga je daarover in gesprek en op welke manier raak je de juiste toon en snaar? Deze fascinerende theatervoorstelling biedt daartoe volop aanknopingspunten.

Diederik Samwel