De oproerpolitie vuurt traangas af op demonstranten tijdens protesten in de hoofdstad Nairobi, Kenia. De VS heeft Keniaanse politieagenten gewaarschuwd voor gewelddadige misbruiken. (Foto: AP)
Haïtianen zijn sceptisch over een aanbod van Kenia om leiding te geven aan een internationale politiemacht die het bendegeweld moet bestrijden dat het Caribische land teistert. Ze zeggen dat het seksueel misbruik en de verwoestende cholera-uitbraak die buitenlandse troepen de afgelopen decennia hebben vergezeld, niet veel vertrouwen wekken. Maar Haïtianen zeggen ook dat ongecontroleerd bloedvergieten in hun land hen weinig andere opties laat.

Florence Casimir, een lerares op een basisschool, zei dat hoewel internationale interventies in het verleden Haïti hebben beschadigd, hun misbruik niet te vergelijken is met de brutaliteit van bendes, die haar leerlingen ontvoeren en ouders dwingen om fors losgeld te betalen.

"Het zal nooit beter zijn dan eerdere interventies, maar het Haïtiaanse volk heeft op dit moment geen keus", zei Casimir. "Het Haïtiaanse volk kan het niet alleen bestrijden."

Nadat premier Ariel Henry er in oktober bij de wereld op aandrong een gewapende macht in te zetten om de bendes te bestrijden, heeft de Verenigde Naties moeite gehad om een natie te overtuigen om de leiding te nemen bij de pogingen om de orde in het Caribische land te herstellen, deels als gevolg van eerdere controverses over vredesmissies. Er is weinig trek in een door de VS of de VN geleide strijdmacht en de Verenigde Staten (VS) heeft tevergeefs geprobeerd Canada over te halen een strijdmacht te leiden.

Naarmate de zoektocht vorderde, werd de bendeoorlog steeds erger, wat leidde tot een golf van honderden ontvoeringen en de opkomst van burgerwachten die het recht in eigen hand namen. Tegenwoordig controleren gewapende groepen naar schatting 80% van de hoofdstad van Haïti, Port-au-Prince.

Kenia heeft aangeboden om 1.000 politieagenten te sturen om te helpen bij het trainen en assisteren van een overweldigde Haïtiaanse politiemacht, en zegt te hopen "de normaliteit in het land te herstellen". Deze week zei de VS dat het een resolutie zal indienen bij de VN-Veiligheidsraad om de strijdmacht te autoriseren.

"Dit is geen traditionele vredesmacht", zei de Amerikaanse ambassadeur bij de VN, Linda Thomas-Greenfield, op een persconferentie.

Het voorstel van Kenia heeft tot discussie geleid onder Haïtianen, van wie velen internationale interventies wantrouwen na de mislukkingen en misbruiken van VN-vredesmissies in de afgelopen decennia.

Haïtianen zagen gedurende de jaren 1900 rondes van buitenlandse interventies, vaak een reactie van landen zoals de VS op de politieke instabiliteit in Haïti. In sommige gevallen hielpen dergelijke missies de chaos te verminderen en leidden ze in de jaren negentig tot de oprichting van de Haïtiaanse nationale politie.

Maar successen worden vaak overschaduwd door littekens die Haïtianen met zich meedragen van de misstanden die met die missies gepaard gingen.

Een VN-vredesmissie van 2004 tot 2017 werd geplaagd door beschuldigingen van massaal seksueel misbruik, waaronder beweringen dat vredeshandhavers meisjes vanaf 11 jaar verkrachtten en zwanger maakten. Onderzoek door The Associated Press vond bewijs van hoge niveaus van straffeloosheid.

In 2010 veroorzaakte het wegvloeien van rioolwater van een VN-vredeshandhaverskamp in de grootste rivier van het land, een cholera-epidemie die bijna 10.000 mensen het leven kostte.

"Ze lieten een bittere smaak achter in de mond van het Haïtiaanse volk", zegt Valdo Cenè, die kookgas verkoopt. "Het inzetten van internationale strijdkrachten kan betekenen dat onze geschiedenis wordt herhaald."

Deze internationale politiemacht zou geen VN-macht zijn. Dus als ze worden ingezet, zou de Keniaanse politie de leiding hebben in plaats van verantwoording af te leggen aan een commandant van de VN-troepenmacht, zoals ze zouden moeten doen in een VN-vredesmissie.

De premier van Haïti zei dinsdag dat hij met de Keniaanse president William Ruto heeft gesproken om Kenia te bedanken voor de "demonstratie van broederlijke solidariteit". Henry zei dat Kenia van plan is om in de komende weken een taskforce te sturen om de operationele vereisten van de missie te beoordelen.

Haïtianen zijn niet de enigen die het plan in twijfel trekken. Waakhondengroepen slaan alarm over de staat van dienst op het gebied van mensenrechten van de politie in Kenia, en zeggen dat de politie hun misbruik mogelijk exporteert.

De politie in het Oost-Afrikaanse land wordt al lang beschuldigd van moord en marteling, waaronder het neerschieten van burgers tijdens de Covid-19-avondklok in Kenia. Een lokale groep zei dat agenten tijdens protesten in juli meer dan 30 mensen doodschoten, allemaal in de armste buurten van Kenia.

Louis-Henri Mars, hoofd van de Haïtiaanse basisvredesorganisatie Lakou Lapè, herhaalde die zorgen. "Mensen zijn hier verbaasd over," zei Mars. "Misschien wordt het gewoon weer een grote puinhoop."

Hoewel Mars een van de velen is die zegt dat een Keniaanse strijdmacht een belangrijke stap zou zijn om Haïti te stabiliseren, sprak hij de hoop uit dat de inzet ervan een tijdelijke inspanning zal zijn die de weg vrijmaakt voor een langer proces van het ontwarren van ongebreideld geweld in Haïti, zoals de ontvoering van een Amerikaanse verpleegster en haar dochter.

Haïti moet een stabiele en betrouwbare politiemacht opbouwen en een weg naar herstelrecht bieden aan slachtoffers en voormalige bendeleden, vaak jonge mannen die betrokken zijn bij het geweld om hen heen, zei Mars.

Anderen, zoals Jerthro Antoine, zeggen dat de Keniaanse politie niet snel genoeg kan komen.

De gsm-reparateur zei dat hij ervan droomt om weer een voet op een van de stranden van Haïti te zetten, maar het geweld in zijn land is zo erg geworden dat zelfs op straat lopen een risico is. "Ik voel me opgesloten in mijn huis. Elke buitenlandse macht die de Haïtiaanse politie ondersteunt, is meer dan welkom", zei Antoine. "Het Haïtiaanse volk heeft het nodig, we hebben een pauze nodig om weer een leven te hebben."