Over social media en jongeren is al veel geschreven, maar desondanks wil ik met dit artikel nogmaals aandacht vragen voor de effecten ervan. Social media is een verzamelnaam voor alle online platformen die interactie tussen de gebruikers mogelijk maken. Gebruikers op social media kunnen via verschillende kanalen met elkaar communiceren, foto’s en/of video’s publiceren, informatie met elkaar delen, een discussie aangaan et cetera. Het gebruik van social media heeft zowel positieve als negatieve kanten.

Als we de trends en ontwikkelingen op dit gebied nationaal en mondiaal volgen, kunnen we de vraag stellen wat het effect is op de jeugd en hoe we daarmee omgaan.

Grensoverschrijdend seksueel gedrag van ouderen, zelfs seksueel misbruik van jeugdigen door volwassenen, schijnen de normen te zijn die vaak online beginnen. Let als ouder erop dat uw kind geen slachtoffer wordt van grooming ofwel online kinderlokken. De intentie van de groomer is om het kind te ontmoeten met het doel om seksueel misbruik te plegen of kinderpornografische afbeeldingen te produceren. Voorafgaand aan een feitelijke ontmoeting heeft de volwassene vaak veelvuldig online contact gehad met de jongere via e-mailcontact, seksueel getinte chats of seksueel getinte handelingen voor de webcam. Dit kan vervolgens als chantagemiddel worden gebruikt om een minderjarige tot verder gaande seksuele handelingen en/of een feitelijke ontmoeting te dwingen. Grooming is bij wet strafbaar gesteld.

Wie de online berichten leest over geweldplegingen op scholen en het rondsturen van filmpjes die dat in beeld brengen, krijgt gauw de indruk dat de 'cameraman en producer' een action scene vastlegt, of kijkt naar een fragment uit een MMA (Mixed Martial Arts) of UFC (Ultimate Fighting Championship) met enthousiaste toeschouwers. Het delen van deze beelden stimuleert niet alleen meer geweld, maar ook stoerheid. Dit gedrag is afhankelijk van het kind, ouders, omgeving en andere opvoedingsomstandigheden.

Online platformen kunnen zorgen voor meer pesten onder pubers en zijn medeoorzaak voor het ontstaan van een depressie, slecht slapen tot gevolg hebben en door overmatig gebruik schoolprestaties negatief beïnvloeden. Verslaving is niet enkel en alleen denkbeeldig: sommigen raken verslaafd aan games en beginnen langzamerhand afwijkend gedrag te vertonen. Daarbovenop kunnen zich fysieke en mentale gezondheidsproblemen voordoen zoals overgewicht onder andere door een ongezond eet- en leefpatroon.

Wat je vaak merkt is dat jonge kinderen een smartphone in de handen gedrukt krijgen om zich te ontspannen, terwijl ouders andere bezigheden hebben. Het dient vaker als de "babysitter". Controle ontbreekt, met als gevolg dat ze blootstaan aan verschillende gevaren. Veel jongeren hebben meer kennis en vaardigheden dan hun ouders van en over het gebruik van de smartphone en sociale media, waardoor ze hen, de ouders, vaak om de tuin leiden wanneer die kritische vragen stellen.

Communicatie via verschillende mediakanalen kan het zelfvertrouwen vergroten, sociale steun geven, maar ook lotgenoten in contact brengen met elkaar. Waar je ook bent, kan je contact hebben met anderen. Sommige jongeren vinden het fijn om met onbekenden, in een niet-oordelende en anonieme omgeving, over hun problemen te praten. Je kan educatief gebruiken maken van de verschillende mogelijkheden en kennis opdoen of delen. Kijk bijvoorbeeld naar leerrijke filmpjes die op Tik Tok of YouTube geplaatst worden. Creativiteit wordt bevorderd en je kan je talent ontwikkelen.

Influencers, dat zijn personen die andere mensen kunnen beïnvloeden, moeten hun invloeden positief inzetten om gedragsombuiging bij de jeugd teweeg te brengen, ze moeten te allen tijde een goed voorbeeld zijn en een bijdrage leveren aan onze maatschappij.
 
Het gesprek aangaan
Als ouder is het belangrijk om goed in gesprek te gaan met uw minderjarige kinderen om te weten te komen van welke sociale mediakanalen ze gebruik maken, hoe en waarvoor. Hoeveel tijd besteden ze eraan? Met welke personen treden ze in contact?

Ofschoon het lastig kan zijn om hierover in gesprek te gaan, is het belangrijk dit toch te proberen. Maak goede afspraken en plan het gebruik van het apparaat waarmee ze op internet gaan, waar nodig onder toezicht. De Ministeries van Justitie en van Onderwijs kunnen hun actoren gebruiken om zowel leerlingen, als ouders bewust te maken van het gebruik en de positieve en negatieve invloed van sociale media.

Djaswandkoemar Sitaram