Alejandro Giammattei wijst zijn vinger nadat hij gisteren had gestemd. Hij is gekozen tot de nieuwe president van Guatemala. (Foto: Reuters)
Guatemala heeft de conservatieve Alejandro Giammattei gekozen als zijn nieuwe president. De ex-hoofd van het gevangeniswezen heeft zijn centrumlinkse rivaal, ex-firstlady Sandra Torres bij de tweede stemmingsronde zondag verslagen. Met meer dan 95% van de stemmen geteld, heeft Giammattei 59% van de kiezers achter zich en blijft Torres steken op 41%.

Torres won de eerste ronde in juni en deed voor een derde keer mee aan de presidentsverkiezingen. Voor Giammattei was het zijn vierde poging voor de hoogste functie in het land. Hij erft nu een impopulaire migratieovereenkomst die onder dwang van de Trump-regering is overeengekomen. De deal betekent een grote test voor Guatemala. Kort voor zijn uitverkiezing, zei Giammattei dat hij de controversiële migratiedeal met de VS, waarin Guatemala als bufferzone dient, wilde veranderen. Hij is voor vier jaar gekozen en wordt de opvolger van president Jimmy Morales.

De opkomst van de kiezers was naar verluidt laag te midden van de desillusie met de regering van Morales en scepsis over corruptie. "Het zal een enorme eer zijn om president van dit land te zijn waar ik zoveel van houd," zei Giammattei tegen een menigte aanhangers op een persconferentie in Guatemala-Stad. "We zullen Guatemala weer opbouwen."

Volgens de migratieovereenkomst zouden migranten die op weg naar de VS door Guatemala reizen, eerst asiel moeten vragen in Guatemala in plaats van in de VS. "Het is niet goed voor het land," zei Giammattei aan persbureau Reuters. "Als we niet in staat zijn om voor onze eigen mensen te zorgen, stel je dan voor hoe het zal zijn voor buitenlanders."

President Morales heeft de 'Safe Third Country'-overeenkomst op 27 juli getekend, enkele dagen nadat president Trump Guatemala met tarieven en een reeks economische sancties had bedreigd. Giammattei heeft het akkoord "slecht nieuws" genoemd. Hij zegt dat Guatemala niet klaar is om een potentiële toename van asielzoekers het hoofd te bieden. Veel Guatemalteken zijn het met hem eens. Maar Giammattei zal pas in januari 2020 aantreden en tegen die tijd zal de regeling in volle gang zijn.

"Ik hoop dat tijdens deze overgang de deuren zal openen om meer informatie te krijgen, zodat we kunnen zien wat we, vanuit diplomatiek oogpunt, kunnen doen om de dingen uit deze deal te verwijderen die niet goed voor ons zijn," stelt hij.

Veel Guatemalanen waren niet enthousiast over deze verkiezing. Kiezers noemden onveiligheid als hun grootste zorg, gevolgd door werkloosheid, hoge kosten van levensonderhoud en corruptie. De slogan van de voormalige cabaretier Morales voor zijn verkiezingscampagne in 2015 was "niet corrupt, noch een dief", maar in januari trok hij zich terug uit een door de Verenigde Naties gesteunde commissie voor corruptiebestrijding.

Vier jaar nadat grootschalige anti-corruptie protesten toenmalig president Otto Pérez Molina gedwongen hadden af ​​te treden, waren veel Guatemalanen het ook zat met schandalen en vinden dat de regering van Jimmy Morales niet genoeg heeft gedaan om corruptie te bestrijden. Corruptie blijft één van de drie belangrijkste kwesties die de kiezers wilden aanpakken, maar Giammattei heeft niet gezegd of hij van plan is het mandaat van de Internationale Commissie voor straffeloosheid van de VN in Guatemala, dat in september afloopt, te verlengen.