Kleur, zang en dans bij laatste groet tante Thelma

“Het leven moet je altijd bezingen, soms met een lach en soms met een traan, zei tante Thelma altijd tegen mij”, vertelt Henriëtte Vreedzaam-Joeroeja aan Starnieuws. Samen met tientallen andere personen loopt zij mee in een culturele optocht donderdagmiddag, om tante Thelma Christiaan-Bigiman een laatste eer te bewijzen.

De lijkauto stopt op de hoek van de Schietbaanweg en Tourtonnelaan. Wanneer de dragers van Sherwood Brothers zich gereedmaken, stopt het met regenen. Tante Thelma wordt eerst gedragen langs een nu leegstaand perceel, waar zij eerder 40 jaar lang heeft gewoond. Met de eerste drumslagen van de Sambura muzikanten geleid door piaiman Robbins Anoewaritya, verlicht de ondergaande zon een kleurrijke stoet. De 75-jarige overleden Inheemse cultuurdrager wordt voor het laatst op feestelijke wijze letterlijk in het zonnetje gezet. “Een fantastische vrouw”, reageert Lloyd Read, kapitein van Pierre Kondre. Zij deelde altijd haar kennis over de cultuur, die meer is dan alleen Inheemse zang, dans en muziek. Tante Thelma heeft hem met andere ogen leren kijken naar deze elementen. “Dat betekent trots zijn op wat je hebt en wie je bent, je identiteit. Vechten en opkomen hiervoor, kan alleen als je weet van waar je komt.”

Achter de Sambura groepen, dansen de Sherwood Brothers met de witte kist op hun schouders. Sierlijke danspassen, met hier en daar een schijnbeweging op de vrolijke Surinaamse poku’s van de Blaassektie Orchestra Alafa. Blazer Rudi Spa zegt dat zij speciaal gevraagd zijn: een wens van tante Thelma. Hij heeft haar 15 jaar gekend en samen mooie culturele optredens in de V-tunnel gehad. “Ze was een levende encyclopedie over kruiden, medicinale planten en alternatieve geneeswijze. Ze pleitte altijd voor eenheid. Haar singi neti woensdagavond ‘Gi grani gi tante Thelma’, toonde dat zij die basis heeft gelegd: meer dan 10 verschillende culturele groepen waren aanwezig.”

Terwijl de Sambura muziekkanten een haag vormen, klimmen de dragers al dansend een heuveltje op. Met de eerste scheppen aarde over de kist, vallen weer regendruppels en gaat de zon schuil achter wat donkere wolken. Thelma Christiaan, bespeler van de sambura, maraca en krawasi, heeft Suriname op verschillende regionale en internationale podia uitgedragen. Zij heeft jarenlang de Inheemse Sociaal-Culturele Vereniging Juku Jume Maro (we gaan met de mieren mee) voorgezeten. Dochter Audrey Christiaan heeft deze in 2011 overgenomen.
Voor Jose Artist van de Vereniging van Inheemse Dorpshoofden Suriname (VIDS) is een Surinamer heengegaan die altijd de Inheemse cultuur op een hoogstaand niveau heeft uitgedragen. “Ik praat dan niet over alleen folkloristische cultuur, maar ook over de diepzinnige levenswijze en spirituele kennis en het belang hiervan.” De VIDS heeft deze kennis niet formeel kunnen vastleggen, “gelukkig heeft zij één en ander overgedragen aan Audrey”.

Ricardo Bharath-Hernandes, president van de Santa Rosa First Peoples (Carib) Community in Trinidad is speciaal overgekomen voor een eerbetoon namens zijn groep. “We kennen Auntie Thelma al 23 jaar. Zij ondersteunde en leerde ons over de cultuur die bij ons verloren dreigde te gaan.” Hernandes vertelt dat de taalbarrière (Engels) soms voor enige hilariteit zorgde. “Ik vroeg wat, zij antwoordde over totaal iets anders. Gelukkig was dochter Audrey soms erbij of een andere tolk.” Het heengaan van elke persoon betekent het einde van een hoofdstuk, geeft de Trinidadiaan aan. “Kennis vergaren is een on-going proces, wij verliezen wat zij niet heeft kunnen delen. Maar kennis komt van de Schepper en die zorgt weer voor een boodschapper.” In 2011 heeft hij samen met Gerard Roberts van de ‘First Nations of the Karina’ uit Canada tante Thelma geëerd. Zij kreeg een ganzenvleugel voor haar culturele kennis, spiritueel werk en het steeds uitdragen van de boodschap van vrede en eenheid.