Mensen bezoeken het verbrande huis van de familie Siman Tov, waar alle vijf familieleden werden gedood tijdens de Hamas-aanval op 7 oktober 2023, in kibboets Nir Oz, Israël. (Foto: AP)
Israëliërs bereiden zich dinsdag voor om de doden te herdenken, nu het land twee jaar geleden stilstaat bij de aanval van Hamas op 7 oktober die de regio in een verwoestende oorlog stortte. Ondertussen voeren Israël en Hamas indirecte gesprekken in Egypte.

De hoofdherdenkingsceremonie wordt georganiseerd door rouwende families, niet door de regering. Dit weerspiegelt diepe verdeeldheid over het leiderschap van premier Benjamin Netanyahu, die door velen wordt bekritiseerd vanwege het uitblijven van een wapenstilstand die de resterende gijzelaars, vastgehouden door de militante groep, zou kunnen bevrijden.

In de Gazastrook, waar de vergeldingsaanval van Israël tienduizenden levens heeft geëist en hele steden heeft verwoest, vluchten degenen die kunnen voor een nieuwe Israëlische invasie van Gaza-Stad, terwijl anderen schuilen waar ze zijn. Velen zijn niet in staat de zware en kostbare reis naar het zuiden te maken.

Zwaarste aanval uit Israëlische geschiedenis
Het is twee jaar geleden dat duizenden door Hamas geleide militanten Zuid-Israël binnendrongen na een verrassende raketaanval. Ze bestormden legerbases, landbouwgemeenschappen en een openluchtmuziekfestival en doodden ongeveer 1.200 mensen, vooral burgers, waaronder vrouwen, kinderen en ouderen.

Ze ontvoerden 251 mensen, van wie de meesten inmiddels zijn vrijgelaten bij wapenstilstanden of andere regelingen. 48 blijven in Gaza, waarvan Israël gelooft dat ongeveer 20 nog in leven zijn. Hamas heeft aangegeven hen alleen vrij te laten in ruil voor een duurzame wapenstilstand en een Israëlische terugtrekking. Netanyahu heeft beloofd de oorlog voort te zetten totdat alle gijzelaars terug zijn en Hamas ontwapend is.

De aanval zette een keten van gebeurtenissen in gang die Israël in conflict bracht met Iran en diens bondgenoten in de regio, waaronder Hezbollah in Libanon, dat zware verliezen leed. In juni voerde de Verenigde Staten samen met Israël een 12-daagse oorlog tegen Iran’s militaire en nucleaire programma.

Israël heeft verschillende topmilitanten, Iraanse generaals en nucleaire wetenschappers gedood en de militaire capaciteiten van zijn vijanden sterk uitgeput, terwijl het controle verwierf over het grootste deel van Gaza en delen van Libanon en Syrië.

Maar het uitblijven van de terugkeer van de gijzelaars heeft het land diep verdeeld, met wekelijkse massale protesten tegen Netanyahu. Israël is internationaal meer geïsoleerd dan in decennia.

Gedenkplaats bij plaats van bloedbad
Bij het Nova muziekfestival in de grensgemeenschap Reim werden bijna 400 Israëliërs gedood en tientallen ontvoerd. In de afgelopen twee jaar is het uitgegroeid tot een herdenkingsplek, met portretten van de ontvoerden en slachtoffers op Israëlische vlaggen. Rouwende families zijn van plan daar een sukkah – een feestelijke, tijdelijke hut – op te richten ter ere van het Joodse feest Sukkot, dat samenvalt met de herdenkingsdatum.

Er was geen officiële ceremonie bij Nova vanwege het Joodse feest.

De hoofdherdenkingsceremonie vindt plaats in Tel Aviv, met muziekoptredens en toespraken. Deze wordt georganiseerd door Yonatan Shamriz, van wie de broer Alon een van de drie gijzelaars was die per ongeluk door Israëlische troepen werden gedood nadat ze vroeg in de oorlog waren ontsnapt.

Kinderen en vrouwen zijn de grootste slachtoffers in de Israël /Gaza-oorlog.

Israël en Hamas bespreken Trump-vredesplan
Israël en Hamas kwamen maandag bijeen in de Egyptische badplaats Sharm el-Sheikh om een nieuw vredesvoorstel te bespreken, voorgesteld door de Amerikaanse president Donald Trump. De gesprekken zouden dinsdag worden voortgezet.

De oorlog heeft volgens het ministerie van Gezondheid van Gaza, onderdeel van de door Hamas geleide overheid, al meer dan 67.000 Palestijnen het leven gekost. Het ministerie meldt niet hoeveel daarvan burgers of strijders zijn. Vrouwen en kinderen vormen ongeveer de helft van de doden, en veel onafhankelijke experts beschouwen deze cijfers als de meest betrouwbare schatting van oorlogsslachtoffers.

Israëls offensief heeft ongeveer 90% van de circa 2 miljoen inwoners van Gaza ontheemd, vaak meerdere keren, en beperkingen op humanitaire hulp hebben bijgedragen aan een ernstige hongersnood. Experts zeggen dat Gaza-Stad te maken heeft met hongersnood.

Experts en grote mensenrechtenorganisaties beschuldigen Israël van genocide, en het Internationaal Strafhof zoekt arrestatie van Netanyahu en zijn voormalige minister van Defensie wegens het gebruik van uithongering als oorlogsmiddel.

Israël ontkent de beschuldigingen krachtig en zegt een rechtmatige oorlog van zelfverdediging te voeren, met bijzondere maatregelen om burgerslachtoffers te vermijden. Het wijst Hamas aan als verantwoordelijke voor de dood en vernietiging in Gaza, omdat de militanten diep in bevolkte gebieden zijn gevestigd.

Hamas presenteerde de aanval van 7 oktober als reactie op decennia van Israëlische landonteigeningen, nederzettingenbouw en militaire bezetting. Maar de aanval heeft een catastrofale tol geëist van de Palestijnen, wier droom van een onafhankelijke staat verder uit zicht lijkt dan ooit.