Ecuador: Twee arrestaties voor moord op aanklager

Het harde optreden van de regering tegen bendes wordt geconfronteerd met felle vergeldingsmaatregelen nu het geweld in het land woedt. De veiligheidstroepen van Ecuador hebben een groot gevangeniscomplex bestormd als onderdeel van een 'oorlog' tussen de regering en machtige criminele bendes, terwijl de politie de vermoedelijke moordenaars van een aanklager arresteerde.

Honderden soldaten en politie zijn donderdag een operatie gestart in een enorm gevangeniscomplex in de havenstad Guayaquil – hetzelfde complex waaruit bendebaas Adolfo Macias, alias ‘Fito’ vorige week ontsnapte.

De ontsnapping uit de gevangenis leidde tot hardhandig optreden van de regering en, op zijn beurt, tot felle vergeldingsmaatregelen van criminele groepen.

Na de inval van donderdag deelde het leger foto’s van geboeide gevangenen in hun ondergoed die met hun gezicht naar beneden op de binnenplaatsen van gevangenissen lagen.

Soortgelijke beelden zijn de afgelopen dagen vrijgegeven terwijl de regering de controle over de gevangenissen probeert terug te winnen van de bendes.

Geüniformeerde officieren hebben "de controle over de externe en interne perimeter van het gevangeniscomplex" in Guayaquil, schreef het leger op X.

Ondertussen zijn twee verdachten gearresteerd vanwege hun vermeende rol in de schietpartij van de aanklager, zei politiecommandant Cesar Zapata donderdag op sociale media. Een geweer, twee pistolen en twee auto’s werden als "bewijsmateriaal" in beslag genomen.

Aanklager Cesar Suarez werd woensdag in zijn auto neergeschoten in de straten van Guayaquil, dat een gevaarlijk knooppunt is geworden voor de export van cocaïne uit buurlanden.

De vermoorde aanklager had de leiding gehad over het onderzoek naar de aanval vorige week van gangsters tijdens een live-uitzending op een staatstelevisiestudio, eveneens in Guayaquil.

Noodtoestand
Alessandro Rampietti van Al Jazeera, die rapporteert vanuit buurland Colombia, zei dat veiligheidstroepen bezorgd waren dat de gevangenen mogelijk zwaarbewapend waren in de Guayaquil-gevangenis die ze binnenvielen.

"Er heeft echter geen confrontatie plaatsgevonden met de politie en soldaten die tussenbeide kwamen in de gevangenis", zei hij vanuit Bogota.

"De moord op de aanklagers toont aan dat de bendes, ondanks dat ze hard zijn getroffen, bereid en in staat zijn om schade toe te brengen aan de regering door middel van spraakmakende moorden", zei hij. "Het vertelt ons ook dat het conflict hoogstwaarschijnlijk nog lang zal voortduren."

Ooit beschouwd als een bastion van vrede in Latijns-Amerika, is Ecuador in een crisis terechtgekomen na jaren van expansie door transnationale kartels die de havens gebruiken om drugs naar de Verenigde Staten en Europa te verschepen.

Als reactie op de ontsnapping van Fito heeft president Daniel Noboa een zestig dagen durende noodtoestand en een avondklok ingesteld.

De kartels reageerden snel en dreigden burgers en veiligheidstroepen te executeren en gijzelden tientallen politie- en gevangenisfunctionarissen, die inmiddels zijn vrijgelaten.

Op 9 januari bestormden aanvallers het tv-station, waarbij ze vuurwapens afvuurden en het personeel dwongen op de grond te gaan liggen, terwijl men een vrouw hoorde smeken: 'Niet schieten. Schiet alsjeblieft niet.'

De politie kwam na een chaos van ongeveer 30 minuten de studio binnen en arresteerde dertien aanvallers, onder wie veel tieners.

Noboa verklaarde vervolgens dat het land zich in een 'staat van oorlog' bevond, waarbij duizenden soldaten en politie werden ingezet om door de straten te patrouilleren en op bendeleden, drugs en wapens te jagen.

In de afgelopen negen dagen hebben ze meer dan 23.000 operaties uitgevoerd en 2.174 mensen gearresteerd – van wie er 158 werden gezocht wegens 'terrorisme', aldus het leger.

Onderzoekers het doelwit
De toename van het geweld komt weken nadat procureur-generaal Diana Salazar een onderzoek heeft aangekondigd waarin de banden tussen de bendes en machtige staatsfunctionarissen, van rechters tot een voormalig gevangenishoofd, worden benadrukt.

Salazar lanceerde het 'Metastase'-onderzoek na de dood van de machtige drugsbaron Leandro Norero in 2022.

Haar team doorzocht de chats en oproeplogboeken vanaf Norero's mobiele telefoon en vond links naar hoge functionarissen die gunsten uitdeelden in ruil voor geld, goud, prostituees, appartementen en andere luxe.

Ruim 900 mensen namen deel aan het onderzoek, wat resulteerde in ruim 75 invallen en tientallen arrestaties.

Degenen die onderzoek doen naar de bendes zijn doelwitten geworden.

Suarez had zaken onderzocht waarbij de georganiseerde misdaad infiltreerde in het rechtssysteem en corruptieschandalen die verband hielden met de aankoop van medische apparatuur tijdens de Covid-19-pandemie.

In juni werd een andere aanklager, Leonardo Palacios, doodgeschoten in de stad Duran bij Guayaquil, en in 2022 werden in andere delen van het land twee aanklagers en een rechter doodgeschoten.

Anti-graft en anti-kartel presidentskandidaat Fernando Villavicencio werd gedood in een spervuur van automatisch geweervuur na een campagnetoespraak slechts enkele weken voor de verkiezingen van vorig jaar, die door Noboa werden gewonnen.