Farsi Khudabux, CEO van Baitali Group
Suriname krijgt met de ontwikkeling van de olie- en gassector opnieuw een historische kans, maar dreigt dezelfde fout te maken als in het verleden als er geen langetermijnvisie komt voor de ontwikkeling van het land. Volgens Farsi Khudabux, CEO van Baitali Group, is geld nooit het fundamentele probleem van Suriname geweest. Het land heeft door de jaren heen inkomsten gehad uit bauxiet, goud en olie en daarnaast ontwikkelingshulp ontvangen. Wat ontbrak, is een plan om die rijkdom structureel om te zetten in ontwikkeling en blijvende welvaart.

Khudabux deed deze uitspraken tijdens een CEO Talk van de Vereniging van Economisten in Suriname (VES), waarin hij behalve over de ontwikkeling van Baitali Group uitvoerig sprak over het ondernemersklimaat en de economische toekomst van Suriname. In zijn presentatie stelde hij dat Suriname altijd over natuurlijke rijkdom heeft beschikt, maar onvoldoende in staat is geweest die rijkdom te kapitaliseren. De nieuwe olie- en gasontwikkeling biedt volgens hem opnieuw een kans, maar alleen als het land nu anders te werk gaat.

Khudabux vindt dat Suriname verder moet kijken dan ontwikkelingsplannen die slechts enkele jaren beslaan en bij iedere regeringswisseling kunnen worden aangepast. Hij pleit voor een ontwikkelingsvisie voor twintig tot dertig jaar, waarin wordt vastgelegd welke sectoren en gebieden prioriteit krijgen en welke infrastructuur daarvoor nodig is. Die koers zou volgens hem zodanig moeten worden verankerd dat een nieuwe regering niet telkens opnieuw vanaf nul begint.

De olie- en gasontwikkeling mag volgens de ondernemer bovendien niet leiden tot een nieuwe eenzijdige afhankelijkheid. Suriname beschikt ook over goud, vruchtbare grond en andere economische mogelijkheden. Olie-inkomsten moeten juist worden gebruikt om andere sectoren op te bouwen en de economie breder te maken. In zijn presentatie wordt het gewenste Suriname van morgen gekoppeld aan sterk onderwijs, moderne infrastructuur, sterke instituties, een gediversifieerde economie, innovatie en verbetering van de kwaliteit van leven.

Een belangrijke voorwaarde daarvoor is volgens Khudabux dat het onderwijs veel beter wordt afgestemd op de economische richting die Suriname kiest. Het land kan volgens hem niet enerzijds sectoren als olie en gas, infrastructuur, landbouw en technologie willen ontwikkelen en anderzijds onvoldoende mensen opleiden die daarin kunnen werken. Baitali ondervindt dat probleem zelf. Het bedrijf investeert daarom in eigen opleidingen en kennisontwikkeling. De groep is inmiddels actief in bouw en infrastructuur, transport en logistiek, agribusiness, power en telecom, olie en gas en kennisontwikkeling.

Khudabux verwees ook naar Guyana. Volgens hem hoeft Suriname niet alles van het buurland over te nemen, maar kan het wel leren van de voorbereiding op de olie-economie. Toen de olie-inkomsten eenmaal beschikbaar kwamen, kon Guyana in hoog tempo infrastructurele projecten uitvoeren. Voor Khudabux is dat een aanwijzing dat de plannen en de ruimtelijke voorbereiding veel eerder waren begonnen.

“Plannen maken kost geen geld,” stelde hij in zijn presentatie. Daar ligt volgens hem een belangrijke waarschuwing voor Suriname. Het land moet niet wachten totdat grote olie-inkomsten binnenkomen en pas daarna gaan bepalen welke wegen, bruggen, economische zones of andere investeringen nodig zijn. Ook ruimte voor toekomstige infrastructuur moet nu al worden gereserveerd. Khudabux waarschuwde dat veel grond inmiddels is uitgegeven terwijl er geen samenhangend langetermijnplan ligt.

De olie- en gassector kan volgens hem een belangrijke financieringsbron worden, maar vormt geen ontwikkelingsstrategie op zichzelf. Zijn centrale boodschap aan beleidsmakers was daarom dat Suriname deze keer eerst moet bepalen waar het over twintig of dertig jaar wil staan en vervolgens het toekomstige geld moet inzetten om dat doel te bereiken. Zonder een langetermijnvisie, sterke instituties, goed onderwijs en moderne infrastructuur dreigt volgens Khudabux opnieuw dezelfde situatie: veel inkomsten, maar onvoldoende blijvende ontwikkeling.