Een man loopt langs een reclamebord in de buurt van het mediacentrum, terwijl delegaties uit de Verenigde Staten en Iran vredesbesprekingen voeren in Islamabad, Pakistan. (Foto: Reuters)
De onderhandelingen tussen de Verenigde Staten (VS) en Iran lijken voorlopig te zijn afgerond, zo maakte de Iraanse regering zondag vroeg bekend na een reeks gesprekken in Pakistan. De besprekingen waren gericht op het beëindigen van de zes weken durende oorlog tussen Washington en Teheran.

De gesprekken in Islamabad vormden de eerste directe ontmoeting tussen de VS en Iran in meer dan tien jaar en waren de hoogst geplaatste besprekingen sinds de Islamitische Revolutie van 1979. Het resultaat van deze gesprekken kan bepalend zijn voor het voortbestaan van het fragiele twee weken durende staakt-het-vuren en voor de heropening van de Straat van Hormuz, een strategisch belangrijke doorgang waar ongeveer 20 procent van de wereldwijde energievoorziening doorheen gaat. Iran heeft deze doorgang sinds het begin van het conflict effectief geblokkeerd. De oorlog heeft geleid tot een sterke stijging van de mondiale olieprijzen en duizenden doden.

In een bericht op het sociale mediaplatform X meldde de Iraanse regering dat de gesprekken na 14 uur waren afgerond en dat technische experts van beide kanten documenten zouden uitwisselen. “De onderhandelingen zullen worden voortgezet ondanks enkele resterende verschillen,” aldus het bericht, zonder aan te geven wanneer de gesprekken worden hervat.

Een verslaggever van de Iraanse staatszender meldde dat de onderhandelingen zondag zouden worden voortgezet.

Bij de gesprekken waren onder meer de Amerikaanse vicepresident JD Vance, speciaal gezant Steve Witkoff en Jared Kushner, schoonzoon van president Trump, aanwezig. Zij ontmoetten de Iraanse parlementsvoorzitter Mohammad Baqer Qalibaf en minister van Buitenlandse Zaken Abbas Araqchi voor een sessie van twee uur, gevolgd door een pauze, aldus een bron uit Pakistan, de bemiddelaar.

De Trump-regering heeft nog geen officiële verklaring gegeven over het resultaat van de gesprekken of over de resterende verschillen.

De Iraanse delegatie arriveerde vrijdag in zwart gekleed als teken van rouw om de overleden Opperste leider ayatollah Ali Khamenei en anderen die in het conflict zijn omgekomen. Ze brachten schoenen en tassen mee van enkele studenten die omkwamen bij een Amerikaanse bombardement op een school naast een militair complex. Het Pentagon onderzoekt deze aanval, die volgens Reuters waarschijnlijk door de VS is uitgevoerd.

Volgens een Pakistaanse bron kende de eerste ronde van gesprekken wisselende stemmingen en liepen de emoties op en neer.

Voor deze historische gesprekken was Islamabad grotendeels afgesloten met duizenden paramilitairen en militairen op straat, een opmerkelijke rol voor een land dat een jaar geleden nog als diplomatiek buitenbeentje werd gezien.

Straat van Hormuz centraal in de gesprekken
De Amerikaanse strijdkrachten zeiden dat ze de voorwaarden scheppen om de Straat van Hormuz te ontruimen. Twee Amerikaanse oorlogsschepen zouden de doorgang hebben gepasseerd en er wordt gewerkt aan het ruimen van mijnen. Iran ontkent dat Amerikaanse schepen door de waterweg zijn gevaren.

Voorafgaand aan de gesprekken zei een hoge Iraanse functionaris tegen Reuters dat de VS had ingestemd met het vrijgeven van bevroren activa in Qatar en andere buitenlandse banken, maar een Amerikaanse ambtenaar ontkende dit.

Naast de vrijgave van buitenlandse tegoeden eist Teheran controle over de Straat van Hormuz, betaling van oorlogsvergoedingen en een regio-brede wapenstilstand, inclusief Libanon, volgens Iraanse staatsmedia en officials. Ook wil Iran tol heffen op schepen die de doorgang passeren.

De doelen van Trump zijn in de loop van het conflict verschoven, maar hij eist minimaal vrije doorvaart voor de wereldhandel via de doorgang en wil Iran’s nucleaire verrijkingsprogramma zo verlammen dat het geen atoomwapens kan produceren.

De Israëlische bondgenoot van de VS, die deelnam aan de aanvallen op Iran en Hezbollah in Libanon bombardeert, zegt dat deze strijd niet onder het staakt-het-vuren valt.

Het wederzijdse wantrouwen tussen Washington en Teheran blijft groot.