Familieleden van mensen die zij als politieke gevangenen beschouwen, houden een wake om de vrijlating van hun dierbaren te eisen buiten de Rodeo I-gevangenis in Guatire, Venezuela. (Foto: AP)
De Venezolaanse interim-president Delcy Rodríguez heeft vrijdag een amnestiewet aangekondigd die kan leiden tot de vrijlating van honderden politieke gevangenen, waaronder oppositieleiders, journalisten en mensenrechtenactivisten. Deze maatregel is lang gevraagd door de door de VS gesteunde oppositie en is de nieuwste concessie van Rodríguez sinds zij op 3 januari aan het roer kwam na de gewelddadige arrestatie van  president Nicolás Maduro.

Tijdens een ceremonie, bijgewoond door rechters, ministers, hoge militairen en andere regeringsleiders, zei Rodríguez dat de door de regeringspartij gecontroleerde Nationale Assemblee de wet met spoed zal behandelen. Ze noemde de wet een middel om de wonden van politieke confrontaties te helen en gerechtigheid en samenleven in Venezuela te herstellen.

Daarnaast kondigde Rodríguez de sluiting aan van Helicoide, een gevangenis in Caracas waar herhaaldelijk martelingen en mensenrechtenschendingen zijn gedocumenteerd. De faciliteit wordt omgevormd tot een sport-, sociaal en cultureel centrum voor politie en buurtbewoners.

De aankondiging vond plaats in het bijzijn van officials die door voormalige gevangenen en mensenrechtenorganisaties worden beschuldigd van betrokkenheid bij misstanden in Helicoide en andere detentiecentra. Buiten de gevangenis verzamelden familieleden zich, livestreamden de toespraak en riepen om vrijheid.

Oppositieleider en Nobelprijswinnares María Corina Machado betwijfelde de oprechtheid van de maatregel en stelde dat deze onder druk van de VS is genomen. Ze benadrukte dat politieke gevangenen al tussen een maand en 23 jaar zijn vastgehouden en dat het repressieve apparaat van het regime wreed is. “Wanneer repressie verdwijnt en angst verdwijnt, zal het einde van de tirannie daar zijn,” aldus Machado.

De mensenrechtenorganisatie Foro Penal schat dat momenteel 711 mensen in Venezuela vastzitten vanwege politieke activiteiten, waarvan 183 veroordeeld zijn. Onder hen bevinden zich prominente oppositieleden zoals voormalig parlementslid Freddy Superlano, advocaat Perkins Rocha en Juan Pablo Guanipa, voormalig gouverneur en bondgenoot van Machado.

De regering heeft de wetstekst nog niet vrijgegeven, waardoor onduidelijk blijft aan welke criteria gevangenen voor amnestie in aanmerking komen. Rodríguez gaf aan dat de wet politieke geweldsdelicten vanaf 1999 tot heden zal omvatten, met uitzondering van veroordeelden voor moord, drugshandel, corruptie of mensenrechtenschendingen.

Hoewel eerder deze maand al plannen werden aangekondigd voor vrijlatingen, beklaagden familieleden zich over het trage tempo. Foro Penal waarschuwde dat een amnestie alleen welkom is als deze niet leidt tot straffeloosheid en bijdraagt aan het ontmantelen van het repressieve apparaat.

De mensenrechtenorganisatie Provea bekritiseerde het gebrek aan transparantie en de langzame vrijlatingen. Zij benadrukte dat de gevangenen onterecht vastzitten vanwege het uitoefenen van internationaal erkende rechten en de Venezolaanse grondwet.

Het Amerikaanse ministerie van Buitenlandse Zaken bevestigde vrijdag dat alle bekende Amerikaanse gevangenen in Venezuela inmiddels zijn vrijgelaten. Tevens kondigde het de aankomst aan van Laura Dogu, de nieuwe topdiplomaat in Venezuela, die zaterdag in Caracas arriveert.

Buiten een andere gevangenis in Caracas eiste Edward Ocariz, zelf meer dan vijf maanden gevangengezet na de presidentsverkiezingen van 2024, samen met familieleden van gevangenen een snelle vrijlating. “Wij, Venezolanen, hebben al zoveel onrechtvaardigheden en vernederingen doorstaan. Niemand verdient dit,” zei Ocariz. “En toch blijven de schuldigen Venezuela besturen.”