Cubanen schakelen over op overlevingsmodus

Cubanen uit alle lagen van de bevolking passen zich aan in een overlevingsmodus, terwijl ze te maken hebben met toenemende stroomuitval en snel stijgende prijzen voor voedsel, brandstof en vervoer. Dit gebeurt in een context waarin de Verenigde Staten de druk opvoeren op het communistisch bestuurde land.

Reuters sprak met ruim dertig inwoners van diverse wijken rondom de hoofdstad Havana, variërend van straatverkopers en privésectorwerkers tot taxichauffeurs en overheidsmedewerkers. Hun verhalen schetsen het beeld van een bevolking die tot het uiterste wordt gedreven nu essentiële goederen en diensten, vooral die afhankelijk van brandstof, schaars en duurder worden.

Voor veel rurale gebieden in Cuba is dit niet nieuw. Het fragiele en verouderde energiesysteem kampt al jaren met storingen, waardoor bewoners gewend zijn aan urenlange periodes zonder stroom, internet of waterpompen. De hoofdstad Havana, met haar klassieke auto’s uit de jaren 50 en kleurrijke maar vervallen koloniale architectuur, hield het tot voor kort beter vol, maar ook hier dreigt de crisis nu toeslaan door brandstoftekorten. Eerst stopte Venezuela, daarna Mexico met olie-leveranties aan het eiland.

De Amerikaanse president Donald Trump kondigde aan tarieven te zullen opleggen aan landen die Cuba van olie voorzien, waarmee hij de druk op de Cubaanse regering opvoert sinds de omverwerping van de Venezolaanse president Maduro, een belangrijke bondgenoot van Cuba.

In veel landen zouden zulke omstandigheden tot massale protesten leiden, maar in Cuba, waar kritiek streng wordt onderdrukt, zijn die tot nu toe uitgebleven. Het is onzeker hoe lang de bevolking dit nog zal volhouden.

De Cubaanse peso is in drie weken tijd meer dan 10% in waarde gedaald tegenover de dollar, wat de prijzen van levensmiddelen verder opdreef. “Dit brengt mij in een onmogelijke situatie,” zegt Yaite Verdecia, huisvrouw uit Havana. “Geen enkel salaris kan dit bijbenen.”

De dagelijkse realiteit is steeds moeilijker: mensen moeten zich richten op het veiligstellen van voedsel, brandstof voor koken en water. De wachtrijen voor benzine groeien, en sinds de VS de olie-export vanuit Venezuela naar Cuba in december blokkeerde, wordt bijna alle brandstof tegen hogere dollarprijzen verkocht, een valuta die weinig Cubanen bezitten.

Ook het openbaar vervoer staat onder druk. Minder bussen en stijgende prijzen dwingen mensen vaker gebruik te maken van duurdere privétaxi’s. Elektrische voertuigen, ooit gezien als oplossing bij brandstoftekorten, kunnen door stroomuitval vaak maar beperkt worden opgeladen.

Ondanks de zware crisis heeft de Cubaanse regering, die teruggaat op de revolutie van 1959, standgehouden. Strenge repressie en massale emigratie hebben georganiseerde binnenlandse oppositie grotendeels weggevaagd. De geïnterviewden wilden over eventuele protesten weinig kwijt.

Toch erkennen velen dat verandering noodzakelijk is. Mirta Trujillo, straatverkoper, barstte in tranen uit: “Ik kan het me niet meer veroorloven om te eten. Ik ben niet tegen mijn land, maar ik wil niet sterven van de honger.”

Stroomuitval heeft ook gevolgen voor de veiligheid in de stad. Stoplichten functioneren niet, wat tot ongelukken leidt. Bewoners ervaren steeds langere stroomonderbrekingen, soms tot twaalf uur per dag.

Julia Anita Cobas, een 69-jarige huishoudster, maakt dagelijks een lange en dure reis naar haar werk vanwege het beperkte openbaar vervoer. “Ik vertrek vóór zonsopgang en weet niet hoe ik terugkom,” zegt ze.

Zij, geboren vlak voor de revolutie, verwacht geen verbetering onder Trump, die volgens haar altijd een bedreiging is geweest. “We hebben altijd met ontberingen geleefd, maar we zijn er nog.”

Aimee Milanes, 32, vat de situatie samen: “We zijn aan het verdrinken, maar we kunnen niets doen. Het draait om overleven. Niets anders.”