Deken Elleson Fraenk aan het woord. (Foto: Ranu Abhelakh)
Deken Elleson Fraenk van de Surinaamse Orde van Advocaten (SOVA) roept de bevoegde autoriteiten op om met klem de benoemingen binnen het Constitutioneel Hof (CHof) spoedig af te ronden. Zij benadrukt dat de samenstelling kwalitatief, onafhankelijk en deskundig moet zijn. “Alleen dan kan het hof de rol vervullen die het toekomt,” zei Fraenk afgelopen vrijdag tijdens de opening van het nieuwe zittingsjaar bij het Hof van Justitie.

De deken wees opnieuw op het belang van het CHof, dat essentieel is voor de toetsing van wetgeving aan de grondwet en fundamentele rechten. Uit de jaarrede van president Jennifer Simons bleek dat het CHof wel degelijk de aandacht en prioriteit geniet van alle betrokken actoren. Vanuit de advocatuur wordt echter opgemerkt dat de wettelijke termijnen voor beslissingen inmiddels worden overschreden, omdat de werkzaamheden van het hof stilliggen. “Het invullen en voortzetten van een werkzaam instituut verdient dan ook de nodige urgentie,” betoogde Fraenk.

Aanpassing aan vernieuwde wetgeving
Fraenk gaf aan dat het nieuwe zittingsjaar voor de advocaten aanvangt met het verder vertrouwd raken met de praktijk van het in 2024 aangenomen vernieuwde Burgerlijk Wetboek en de aanverwante wetten. Op sommige onderdelen ervaren advocaten al “gewenning aan het nieuwe en herkenning van het oude recht”. Tegelijkertijd zijn er gebieden die zo nieuw zijn dat er haast “pionierswerk wordt verricht.”

Ze benadrukte dat dit vraagt om een aanpassing van de werkcultuur, waarin “ontstaansgeschiedenis, traditie, precedenten en gewoonte tweede natuur zijn voor alle beroepsbeoefenaars aan alle zijden van de rechtspleging.”

De beroepsgroep stelt zich echter ook de vraag of de veranderde wetgeving altijd “ook echt een verbetering is” en of de aanpassingen in lijn zijn met de “Surinaamse cultuur, gebruiken en waarden.” Volgens Fraenk is het belangrijk dat de samenleving en rechtsgemeenschap de veranderingen “met een open blik tegemoet treden.” Wetgeving moet volgens haar steeds worden getoetst op “rechtvaardigheid en logica die past binnen onze eigen maatschappij,” ook als die afwijkt van de context waaruit de regels zijn overgenomen.

Efficiëntie en waardering binnen de rechtspraktijk
Terugblikkend op het vorige zittingsjaar stelde Fraenk dat de beroepsgroep opnieuw heeft ervaren dat de praktijk “niet altijd recht doet aan de inzet van de advocaat.” Zo stroken oproeptijden vaak niet met de werkelijkheid, waardoor advocaten soms uren moeten wachten zonder duidelijke communicatie of structuur. Dit raakt volgens haar de kwaliteit van de dienstverlening, de agenda’s en de betaalbaarheid van rechtsbijstand.

Hoewel hierover al eerder aandacht is gevraagd, speelt dit probleem extra zwaar omdat ongeveer de helft van de beroepsgroep zelfstandige advocaten zijn. “Wij begrijpen dat de rechterlijke macht onder druk staat, maar dit mag geen reden zijn om inefficiëntie te normaliseren,” aldus Fraenk. De SOVA zal hierover in overleg blijven om afspraken te maken over “zittingsplanning en tijdsbeheer.”

Andere knelpunten die de deken aanstipte, zijn de gebrekkige communicatie, beperkte werkruimte en het tekort aan parkeergelegenheid bij de gerechtsgebouwen.

Rechtsstaat blijft zich ontwikkelen
Na een jaar waarin “het democratisch proces zich heeft voltrokken,” benadrukte Fraenk het belang van het “onveranderde karakter van rechtvaardigheid en onafhankelijkheid van de rechtspraak.” Met de recente aanpassing van de geldelijke voorzieningen voor onder meer de rechterlijke macht spreekt de orde de hoop uit dat ook het ondersteunend personeel en andere actoren binnen de rechterlijke macht “onder passende voorwaarden en omstandigheden gewaardeerd” worden.

Voor Fraenk is de rechtsstaat nooit af en is de rechtspleging geen statisch gegeven. “Ze ontwikkelt zich voortdurend onder invloed van maatschappelijke veranderingen, technologische vooruitgang en veranderende verwachtingen,” zei zij. De orde zal hierin haar rol blijven spelen: “kritisch waar nodig, constructief waar mogelijk - altijd met het vizier gericht op een rechtssysteem dat recht doet aan de wet, aan de mens en aan de samenleving.”